جزئیات پایان نامه - دانشکده ادبیات
جزئیات پایاننامه
تاریخ دفاع:
1405/7/28
چکیده
جمله پرسشی یکی از انواع جمله در دستور زبان است. برخی پرسشها معنای
مستقیم و اوّلیّه را القا میکنند و بعضی معنای بلاغی و ثانویّه دارند. پرسش بلاغی
که از منظر دانش معانی بررسی میشود، پرسشی است که به قصد تاثیر بیشتر بر مخاطب
طرح میشود و با رویه غیرمستقیم و ثانوی جمله ارتباط پیدا میکند. پرسشهای بلاغی
بر چهار گونهاند: تقریری، انکاری یا نفیی، امری و نهیی. این پرسشها علاوه بر بیان
غیرمستقیم امر و نهی و انکار و اقرار در جمله، عواطف گوناگونی را به مخاطب القا میکنند
که باعث تقویّت جنبه بلاغی سخن میشوند. برخی از این عواطف عبارتند از: اندوه، شادی،
یاس، امید، آرزو، حسرت، تحقیر، تفخیم، تمجید و ...؛ بنابراین غرض اصلی در پرسش
بلاغی طلب پاسخ از مخاطب نیست و پاسخ آن در خودش است. این پرسشها از گذشته تا
امروز، در گفتوگوهای روزمرّه و در متون مختلف ادب فارسی، از جمله متون روایی،
کارکردهای متنوّع فرمی- ساختاری و محتوایی- موضوعی داشتهاند؛ علاوه بر آن به درک
عناصر گوناگون داستانی و انتقال موضوعات کلّی و جزئی مدد میرسانند و در کنار
شگردهای بلاغی دیگر در بافت معنایی و ساختاری، به القاء ظرایف داستانها کمک میکنند.
پرسشهای بلاغی که در علم معانی از شاخههای دانش بلاغت بررسی میشوند،
ما را به مفاهیم ثانوی و عواطف متعدّدی که در ژرفساخت آنها وجود دارد هدایت میکنند؛
در این صورت درک بلاغی متن برای مخاطب بیشتر و بهتر میشود. با توجّه به این اهمّیّت،
بررسی میزان و کیفیّت کاربرد پرسشهای بلاغی در متون روایی، میتواند علاوه بر ایجاد
ارتباط بهتر مخاطب با جنبههای موضوعی و معنایی پیدا و پنهان متن، در درک بهتر
عناصر متنوّع داستانی و نیز دیگر شگردهای بلاغی که در ساختار پرسش تعبیه شدهاند
کمک کند.
نظامی گنجوی، استاد بزرگ سخن و برترین داستانسرای کلاسیک، از شاعران
توانای ادب فارسی است. وی نامور به حکیم نظامی است؛ به دلیل آگاهی و اشرافی که به
تمام دانشهای زمان خود مانند علوم ادبی، فقهی، فلسفی و... داشته است. او از سخنگویانی
است که« مانند فردوسی و سعدی توانست با ایجاد یا تکمیل سبک و روش خاصّی توفیق یابد»(صفا،1384:
318). او به عنوان صاحب سبک و پیشوای داستانسرایی در ادبیات فارسی شناخته شد و
روش خاصّی که در قرن ششم ابداع کرد، بعد از او مورد نظر بسیاری از شاعران و
سرآمدان شعر فارسی قرار گرفته است. شاعرانی چون امیرخسرو دهلوی، وحشی بافقی،
خواجو، عرفی، جامی و... در صدد تقلید از منظومههای او برآمدند و آثاری به آن سبک
و سیاق سرودند. منظومههای نظامی در زمینه داستانسرایی عاشقانه جریان ساز و کم نظیر
هستند.
