طلعت ده پهلوان

   اسناد رسمی به عنوان یکی از مهم‌ترین ارکان نظام حقوقی کشور، نقش حیاتی در تضمین امنیت معاملات، حفظ مالکیت اموال و پیشگیری از اختلافات حقوقی‌که مستقیم یا غیر مستقیم از آن ناشی هستند دارد. با این حال، فرآیند تنظیم این اسناد با چالش‌هایی درابعاد وسیع حقوقی، اجرایی، اداری و فناورانه روبرو می باشدکه می‌تواند اهداف قانونی و اجتماعی ثبت اسناد راکه درجهت احقاق آن ها به وجود آمده تحت تاثیر قرار دهد. این پژوهش با هدف بررسی چالش‌ها و راهکارهای تسهیل تنظیم اسناد رسمی انجام شده است. در بخش حقوقی، تداخل قوانین و مقررات، نقص‌ها و ابهامات آیین‌نامه‌ها و عدم وجود دستورالعمل‌های یکپارچه، موجب سردرگمی دفاتر اسناد رسمی و افزایش ریسک حقوقی طرفین معامله شده است. از منظر اجرایی و اداری، وجود بروکراسی پیچیده، ضعف هماهنگی میان نهادهای مربوطه و محدودیت‌های زیرساختی همگی موجب‌کاهش سرعت و دقت فرآیندها و مغفول ماندن اهداف اصلی شده است. ازسوی دیگر، بهره‌گیری از فناوری اطلاعات و سامانه‌های دیجیتال، امکان‌کاهش خطاهای انسانی، افزایش شفافیت‌ وکاهش مراجعات حضوری را فراهم می‌کند، اما ضعف در زیرساخت‌ها و آموزش ناکافی‌کارکنان مانع استفاده موثر ازاین ظرفیت شده است. تحلیل اجتماعی و اقتصادی نشان می‌دهدکه تسهیل واقعی تنظیم اسناد رسمی موجب ارتقای اعتماد عمومی به اسناد رسمی و حاکمیت، کاهش معاملات غیررسمی، کاهش دعاوی قضایی طولانی و تقویت نظم و امنیت اقتصادی می‌شود. پژوهش حاضر با بررسی قوانین مرتبط از جمله قانون ثبت اسناد و املاک، قانون دفاتر اسناد رسمی، قانون تسهیل تنظیم اسناد و قوانین مدنی و علی الخصوص قانون اخیر التصویب الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول نشان می‌دهدکه به‌کارگیری راهکارهای حقوقی، اجرایی و فناورانه می‌تواند فرآیند ثبت اسناد را کارآمدتر، سریع‌تر و امن‌تر سازد. این پژوهش با ارائه تحلیل جامع از چالش‌ها و راهکارهای تسهیل تنظیم اسناد رسمی، می‌تواند پایه‌ای برای سیاست‌گذاری حقوقی و اجرایی موثر در نظام ثبت اسناد کشور فراهم آورد و بهبود دسترسی عمومی و افزایش اعتماد اجتماعی را در پی داشته باشد. کلیدواژه‌ها: اسناد رسمی،تسهیل ثبت اسناد، فناوری اطلاعات، قوانین ثبتی، امنیت حقوقی، قانون الزام

   این پژوهش به بررسی تطبیقی دیوان‌سالاران در نظام سیاسی و اجتماعی فاطمیان مصر و سلجوقیان ایران پرداخته است. هدف اصلی مطالعه، شناسایی مهم‌ترین وجوه تمایز و تشابه دیوان‌سالاران و تحلیل ویژگی‌ها و عملکردهای آنان در هر دو حکومت بوده است. با بررسی منابع تاریخی و مطالعات پیشین، مشاهده شد که دیوان‌سالاران فاطمیان مصر عمدتاً با مشروعیت مذهبی–ایدئولوژیک مرتبط بوده و جایگاهی کلیدی در تحکیم خلافت داشته‌اند. آنان نه تنها در اداره امور مالی، قضایی و اجرایی فعالیت کرده، بلکه به ترویج آموزه‌های اسماعیلی و حمایت از ساختارهای دینی و آموزشی پرداخته‌اند. پژوهش نشان داد که بسیاری از دیوان‌سالاران فاطمی از طبقات مختلف، شامل موالی، غلامان تربیت‌یافته و افراد غیرعرب، انتخاب شده و این امر موجب تقویت وفاداری به خلیفه و انسجام حکومت شده بود. در مقابل، دیوان‌سالاران سلجوقیان ایران بیشتر بر شایستگی فردی، تجربه اداری و توانایی‌های حرفه‌ای تاکید داشته‌اند. آنان با بهره‌گیری از ساختارهای سنتی دیوان‌سالاری ایرانی و تجربه‌های عباسی، توانستند نظامی منظم و خزانه‌ای کارآمد ایجاد کنند و نقش موثری در مدیریت مالی، دیوان‌ها و ارتباط میان قدرت نظامی و سیاسی ایفا نمایند. پژوهش نشان داد که دیوان‌سالاران سلجوقی به‌رغم برخورداری از نفوذ اداری، باید با نخبگان نظامی تعامل می‌کردند و این تعامل باعث کاهش تمرکز قدرت آنان نسبت به دیوان‌سالاران فاطمی شد. با این حال، آنان توانستند ثبات نسبی در ساختار دیوانی و مالی حکومت برقرار کنند و آموزش نخبگان اداری و سیاسی را سازماندهی نمایند. مطالعه نشان داد که مهم‌ترین وجوه تشابه دیوان‌سالاران در هر دو نظام، شامل جایگاه محوری آنان در اداره حکومت، تقسیم‌بندی تخصصی دیوان‌ها، تفکیک وظایف، و نقش آن‌ها به‌عنوان حلقه واسط میان قدرت سیاسی و جامعه بوده است. در هر دو حکومت، دیوان‌سالاران نه تنها ابزارهای اداری، بلکه اهرم‌هایی برای اعمال اقتدار مرکزی و مدیریت منابع قلمروهای گسترده به شمار می‌رفتند. علاوه بر آن، هر دو گروه در توسعه نهادهای آموزشی و فرهنگی، حمایت از علما و کاتبان، و تربیت نخبگان نقش برجسته‌ای ایفا کردند. با این حال، تفاوت‌های قابل توجهی نیز مشاهده شد. دیوان‌سالاران فاطمی از تنوع قومی و طبقاتی بیشتری برخوردار بودند و نظام اداری آن‌ها به شدت متمرکز و متکی بر وفاداری مذهبی بوده است، در حالی که دیوان‌سالاران سلجوقی عمدتاً از طبقات متوسط شهری و خانواده‌های ادیب و دبیر بودند و سیستم استخدام آنان مبتنی بر شایستگی و عملکرد فردی شکل گرفته بود. علاوه بر این، دیوان‌سالاران فاطمی در سیاست خارجی و نظامی نیز دخالت مستقیم داشته و نفوذ گسترده‌ای در تصمیم‌گیری‌های کلان حکومت داشته‌اند، اما دیوان‌سالاران سلجوقی بیشتر نقش هماهنگ‌کننده میان قدرت نظامی و ساختار دیوانی را بر عهده داشتند. این پژوهش نشان داد که دیوان‌سالاری در هر دو نظام، با وجود تفاوت‌های ایدئولوژیک و اجتماعی، عامل اصلی پایداری و انسجام حکومت بوده و به تثبیت قدرت مرکزی و توسعه نهادهای اداری، آموزشی و فرهنگی کمک کرده است. مطالعه تطبیقی نشان داد که درک ساختار و عملکرد دیوان‌سالاران، کلید فهم تحولات سیاسی و اجتماعی در جوامع اسلامی قرون میانه بوده و نقش آنان در استقرار نظم و تداوم حکومت‌ها بسیار اساسی بوده است.    واژگان کلیدی: دیوان‌سالاری، فاطمیان، سلجوقیان، نظام سیاسی، نظام اجتماعی

   شکل‌گیری و شکوفایی تمدن اسلامی در بغداد عصر عباسی، بیش از آنکه حاصل تحولات درونی پایتخت باشد، وام‌دار جریان پیوسته مهاجرت نخبگان از کانون‌های تمدنی شرقی، به‌ویژه خراسان بزرگ است. با وجود اذعان منابع به حضور پررنگ خراسانیان، چگونگی نقش‌آفرینی آنان در گذار از «حضور فردی» به «جایگاه‌سازی نهادی» در ساختار علمی خلافت، کمتر به‌صورت مستقل واکاوی شده است. بررسی این تعاملات برای درک چگونگی انتقال میراث فرهنگی ایران به جهان اسلام و نهادینه‌سازی دانش در عصر زرین عباسی ضرورتی انکارناپذیر دارد. در این راستا، با بهره‌گیری از روش پژوهش تاریخی (توصیفی-تحلیلی) و استناد به منابع دست‌اول تاریخی، رجالی و طبقات، فرآیند مهاجرت، استقرار و کنشگری علمی این عالمان مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که علمای مهاجر خراسان فراتر از شرکت‌کنندگان در محافل علمی، به‌عنوان رهبران فکری و کارگزاران ارشد فرهنگی عمل کرده‌اند. آنان با تصدی مناصب کلیدی در نهاد قضاوت و ریاست مراکزی چون بیت‌الحکمه، تدوین منابع بنیادین در حدیث و لغت، توسعه مذاهب فقهی و ترویج علوم عقلی و ریاضی، استانداردهای علمی پایتخت را ارتقا بخشیدند. در نهایت، این نخبگان با تلفیق خرد ایرانی و معارف اسلامی، ضمن مشروعیت‌بخشی علمی به خلافت، بغداد را به کانون بی‌‌رقیب دانش جهانی بدل ساخته و جریان پویایی از تولید و توزیع علم را مدیریت کردند.    واژگان کلیدی: خراسان، بغداد، خلافت عباسی، مهاجرت علمی، تاریخ علم، جایگاه فرهنگی، نخبگان ایرانی.

   این پژوهش به تحلیل و تبیین نقش و جایگاه یعقوب بن کلس در ساختار اداری دولت فاطمی در مصر می‌پردازد و می‌کوشد ابعاد مختلف مشارکت او در ارتقای دیوانسالاری و سازمان‌دهی نهادهای حکومتی، آموزشی و تبلیغی را روشن سازد. مسئله اصلی تحقیق آن است که چگونه ابن کلس توانست با اصلاح و بازآرایی ساختار دیوانی و بهره‌گیری از نهادهای آموزشی–مذهبی، به تثبیت قدرت سیاسی و تقویت مشروعیت فاطمیان کمک کند. روش پژوهش بر پایه شیوه توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه انتقادی منابع دست اول تاریخی؛ از جمله آثار مقریزی، ابن خلکان، ذهبی و ابن اثیر، و نیز پژوهش‌های معاصر سامان یافته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که دوره فاطمیان شاهد شکل‌گیری یکی از منظم‌ترین نظام‌های دیوانی در جهان اسلام بود؛ نظامی که با دیوان‌هایی همچون دیوان خزانه‌داری، دیوان رسائل و دیوان جیش، ساختار اقتصادی، اداری و نظامی حکومت را سامان می‌داد. یعقوب بن کلس به‌عنوان وزیر برجسته فاطمی، نقش تعیین‌کننده‌ای در بازسازی این ساختارها داشت. او با ایجاد سازوکارهای نوین مالی، بهبود جریان اسناد، تنظیم دقیق وظایف دیوان‌ها و افزایش قابلیت نظارت، ساختار دیوانسالاری را کارآمدتر و منسجم‌تر کرد. افزون بر این، ابن کلس با حمایت مالی و نهادی از جامع الازهر و تبدیل آن به مرکز آموزش فقه و عقاید اسماعیلی، توانست سیاست مذهبی فاطمیان را با نظام اداری پیوند زند و دعوت اسماعیلی را در قالب یک نهاد رسمی سازمان‌دهی کند. تحلیل کلی پژوهش نشان می‌دهد که موفقیت دولت فاطمی در تثبیت قدرت در مصر، بیش از آنکه نتیجه صرف اقتدار سیاسی یا نظامی باشد، متکی بر مدیریت اداری و ابتکارات ساختاری ابن کلس بوده است. واژگان کلیدی:

در دوره ساسانیان، ایران شاهد پادشاهی با شالوده ملی بود که موجب استحکام حکومت می‌شد، اما در عین حال موجب ایجاد ساختاری استبدادی در مقابل جنبه‌های دموکراتیک حکومت‌های گذشته شد. در اواخر این دوره، امپراتوری ساسانی با بحران‌های اقتصادی و اجتماعی شدید مواجه بود. جنگ‌های پیوسته، هزینه‌های سنگین نظامی و مشکلات مالی فشار زیادی بر اقتصاد وارد کرده بود. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی اوضاع اقتصادی ساسانیان و تاثیر آن بر ورود اسلام به ایران از زمان شیرویه تا یزگرد سوم پرداخته است. نظام مالیاتی ساسانیان که به افزایش درآمد دولت کمک می‌کرد، به دلیل فشارهای زیاد بر کشاورزان و فساد ماموران مالیاتی موجب نارضایتی‌های گسترده‌ای شد. این شرایط اقتصادی نامساعد و ضعف دولت در مدیریت بحران‌ها، زمینه‌ساز اعتراضات اجتماعی و نارضایتی مردم شد. ورود اسلام به ایران تحولات عمیقی در نظام اقتصادی ایجاد کرد. با کاهش قدرت اشراف و تمرکززدایی از مدیریت اقتصادی، نهادهای محلی و دینی نقش پررنگ‌تری در اقتصاد ایفا کردند و فرصت‌های جدیدی برای کشاورزان و تولیدکنندگان کوچک فراهم شد. در نتیجه، ساختار اقتصادی و اجتماعی ایران پس از ورود اسلام از نابرابری‌های دوره ساسانی فاصله گرفت. همچنین در زمینه تجارت، ورود اسلام موجب گسترش روابط تجاری آزادتر و عادلانه‌تر شد که به رشد تجارت بین‌المللی و افزایش تعاملات اقتصادی ایران با دیگر مناطق کمک کرد. نظام قشربندی ساسانی که بر مبنای نژاد و موقعیت اجتماعی بود، تحرک اجتماعی را محدود می‌کرد و موجب ظهور نهضت‌های اعتراضی مانند مانی و مزدک شد. این جنبش‌ها اگرچه تغییرات محدودی در نظام ساسانی ایجاد کردند، اما تحولات عمیق‌تری تنها با ورود اسلام و تغییر ساختار اجتماعی و اقتصادی ممکن شد. اسلام با اصول عدالت‌محور خود توانست نابرابری‌ها را کاهش دهد و پایه‌های جامعه‌ای با ساختار اقتصادی و اجتماعی انعطاف‌پذیرتر را فراهم کند. 

تحلیل العتبات النصیه فی الروایه العربیه المعاصره و الکشف عن انماطها و وظائفها بصفتها نصوصاً موازیه، یُمثل دوراً فاعلاً فی فتح مغالیق النص الروائی وإضاءه آفاقه و زوایاه الخفیه من اجل إستقطاب المتلقی و تمکینه من فهم الجوانب المختلفه للروایه. روایه آن للکاتبه الروائیه العراقیه وفاء عبدالرزاق تعتبر من ضمن الروایات العربیه الصادره فی الآونه الاخیره التی تمظهرت فیها بوضوح و جلاء، العتبات النصیه و التی تمثل فی حقیقه الامر حقلاً دلالیاً ثریاً یتضمن علامات لغویه متمثله فی العنوان و المقدمه و الإهداء و العناوین الداخلیه و الهوامش و المقتبسات و المساحات الفارغه البیضاء،   و علامات غیر لغویه متجلّیه فی الصوره او الایقونه و الغلاف الخارجی و الخلفی للروایه،   تستدعی الاهتمام و الإلمام بها و الوقوف على مدلولها لکی تمکن القارئ من الإنفتاح على طبیعه النص و شتى ابعاده الدلالیه. و هذا ما یجعلها فضاءً للتواصل لکی نستقبل هذه العتبات و الإشارات کونها مناصّات دلالیه و نقوم بتاویلها للوصول إلى اغوار النص الروائی.   حاولت الروائیهُ فی روایتها هذه وعبر تقنیه الراوی العلیم و اسلوب الواقعیه السحریه وتوظیف التکنیکات السردیه التاریخیه و الرمزیه ، ان تقدم صوره ماساویه لما یجری فی ربوع وطنها العراق   فی الظرف الراهن من خلال تلک الإسقاطات و الاحداث التاریخیه المتخیله على الواقع الالیم، للمساهمه فی إصلاح الاوضاع المتدهوره و نقدها و تنویر ذهن المتلقی بالوقائع و الاحداث الجاریه و إیقاظ الاجیال الصاعده لإنقاذ الوطن من وضعه المریر و مما یُحاک له من موامرات و مخططات للنیل منه. سعینا فی هذه الرساله عبر طریقه البحث الوصفی التحلیلی إلى دراسه و إستجلاء العتبات النصیه فی الروایه موضع البحث، باعتبارها علامات سیمیائیه او مفاتیح و ادوات توحی بما تتضمنه النصوص بوصفها نصاً مکثفاً یحوی ما بداخل العمل الروائی ومدى تاثیرها و فاعلیتها فی محاوله فهم و إستیعاب مدالیل المنتج الإبداعی الروائی. و قد توصلت الدراسه فی نهایه المطاف   لنتائج اهمها ان العتبات النصیه تعد مکوناً اساسیاً من مکونات الروایه و هی عامل مهم فی تحدید توجهها و دلالاتها و فی تقدیم ابعاد عمیقه لقراءتها و انها إستراتیجیه فنیه ذات فاعلیه دلالیه لایستغنی عنها المنجز الروائی المعاصر و لها وظائف تعیینیه و وصفیه و دلالیه و إغرائیه و شعریه تتعالق بالمضامین و تترابط بالنصوص الروائیه. الکلمات المفتاحیه: الروایه العراقیه المعاصره، آن، وفاء عبدالرزاق، العتبات النصیه  

   کنش­های اجتماعی همیشه دارای سابقه، علل و دستاوردهایی در سطوح مختلف هستند و به اشکال گوناگون پدیدار می­شوند.   در این پژوهش سعی شده قیام مختار ثقفی که ترکیبی از گروه های چالشگرشیعی و موالی   به رهبری مختار ثقفی است ،طبق   نظریه کنش جمعی چارلز تیلی به مثابه کنش اجتماعی فرض شود و با استفاده از متدهای از قبیل سازمان،منابع،بسیج،فرصت،تهدید،سرکوب،تسهیل وقدرت بررسی شود. سابقه کنش هایی اجتماعی شیعیان که بعضاً به قیامی بزرگ تبدیل شده است همانند قیام توابین و مختار ثقفی ریشه در قیام کربلا سال 61هجری و خون خواهی حسین بن علی (ع) دارد. از این رو قیام مختار ثقفی در سال 66 هجری نیز طبق همان آرمان   و شعار سازمان دهی شد. هدف پیشوای آن تسلط بر اشراف و موالی کوفه و همچنین، دستیابی بر حکومت عراق با تکیه بر مشروعیت‌یابی بواسطه‌ی حمایت محمد بن حنفیه   فرزند علی بن ابی طالب (ع) است. نتیجه ایی که جنبش مختار ثقفی در پی داشت اگر به اندازه خود جبنبش مهم نبود کم تر از آن نیز نیست چرا که قیام او نقطه‌ی عطفی برای جنبش­های بعدی شیعیان در برابر ظلم و ستم امویان و عباسیان گشت. از دستاوردهای قیام مختار،که نتیجه قیام را شاخص تر می کند می­توان به این گزاره اشاره کرد که توانست محمد بن حنفیه را به‌عنوان امام و پیشوای شیعیان معرفی کند و این نظریه را احیا کند که امامان شیعه لزوماً نباید از نسل حضرت فاطمه (ع) باشند و شکل‌گیری این نظریه فتح الابابی برای جنبش­های آتی شیعیان در دوره­های بعدی اسلامی[BK1]   گشت . سوال اصلی این پژوهش، کاربست و چگونگی ایجاد قیام مختار ثقفی و سبب‌شناسی ظهور و شکست قیام مختار ثقفی بر پایه‌ی نظریه‌ی سیاسی «کنش جمعی» چارلز تیلی است. طبق این نظریه، دو بُعد کلّی و جزئی کنش­ها بررسی می­شوند. لذا بر مبنای این روش به تجزیه و تحلیل قیام مختار ثقفی پرداخته شده است.    کلید واژگان : قیام­های شیعی، مختار ثقفی، کنش جمعی، چارلز تیلی.   [BK1]بخشی از نتایج کار را در اینجا بیاور

  یکی از عوامل موثر بر حضور رزمندگان در دوران دفاع مقدس، فرهنگ ایثار و شهادت است که ریشه درگذشته سرخ جامعه شیعی یعنی اعتقاد به عاشورا و مولفه‌های ایثار، ازخودگذشتگی و شهادت در راه ارزش‌ها دارد. این عناصر بعد از نهضت عاشورا به‌صورت یک فرهنگ در جوامع شیعی نمود پیدا کرد؛ به‌طوری‌که هنوز زمان زیادی از این واقعه نگذشته بود که قیام‌های متعددی با تاثیرپذیری از عاشورا در جوامع شیعی به وقوع پیوست. بر این اساس مطالعه آرمان‌ها، شیوه مبارزه و شعارهای انقلاب اسلامی ایران حاکی از تاثیرپذیری عمیق آن از فرهنگ عاشورا می‌باشد، این تاثیرپذیری در دوران دفاع مقدس نیز تداوم داشت و رزمندگان این دوره با تاسی از نهضت حسینی(ع)، بزرگترین آرمان خود را شهادت در میدان نبرد می‌دانستند. به همین دلیل بررسی نقش نهضت عاشورا در گسترش روحیه جهاد و شهادت طلبی در دوران دفاع مقدس موضوعی است که همواره مورد توجه محققان و پژوهشگران قرار داشته است. بر اساس آن چه گفته شد پژوهش حاضر به دنبال آن است تا با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی و بهره گیری از شیوه تحقیق میدانی و مصاحبه با جامعه آماری هدف، ضمن گردآوری اطلاعات لازم در مورد شهدای دانشجوی دانشگاه رازی در دوران دفاع مقدس، نقش نهضت عاشورا در گسترش فرهنگ ایثار و شهادت در بین این شهدا را مورد واکاوی قرار دهد.

   جامعه ایران دردوران قاجار مجموعه‏ای از ‏ساخت های متحدی بود که هر یک به شکل پایه و راس هرم نفوذ خاص خود را داشت. در این عصر در نتیجه نفوذ تجدد و نوگرایی، جایگاه و موقعیت بسیاری از اقشار جامعه تغییر‏یافت. اصناف و بازاریان از مهم‏ترین اقشاری بودند که با توجه به موقعیت شغلی‏شان،کارکردهای سیاسی و اقتصادی پر رنگی داشتند. از این‏رو در مطالعه سیر تاریخی ایران و خصوصاً تاریخ معاصر ایران بایستی همواره به نقش و کارکرد بازار و اصناف مختلف توجه‌کرد. ساختار اقتصادی-اجتماعی‌کرمانشاه در‌عصر‌قاجار به‌گونه‏ای بود‌که بازاریان و اصناف از عناصر اساسی آن به‌حساب می‏آمدند، این موضوع باعث شده بود تا اهمیت و اعتبار سرنوشت‏ساز تاریخی بازاریان و اصناف در روند حوادث و تحولات در تاریخ سیاسی و اجتماعی‌کرمانشاه را مورد توجه قرار دهیم. هر چند پژوهش‌ها و تحقیقات تاریخی زیادی در مورد عصر قاجار انجام‌گرفته لیکن در باب موضوع اصناف و پیشه‏‏‏‏وران در این دوره ازتاریخ ایران و به‏ویژه در شهرها و ایالاتی مانندکرمانشاه‌که دارای ارتباط تنگاتنگی با حوزه تجاری و بازارهای سایر‌کشورهای همسایه باشد،‌کمتر مورد توجه بوده است. این پژوهش در‏صدد است با تکیه بر منابع عصر قاجار وضعیت و جایگاه و‌کارکرد اصناف و پیشه‏وران ایالت‌کرمانشاهان‏ را مورد بحث و بررسی قرار دهد. و با بررسی منابع‌تاریخی چگونگی وضعیت ساختار صنفی و چگونگی‌کار و فعالیت‌های پیشه وران موجود در بازارهای‌کرمانشاهان را مورد بررسی قرارداده و وضعیت بازارها و انواع پیشه وران فعال در این بازارها را مشخص‌کرده است و تا انداز? قابل توجهی وضعیت و ساختار این قشر بسیار مهم اجتماعی را روشن ساخته است.. کلیدواژه­ها‌: تاریخ ایران، دوران قاجار، اصناف و پیشه‏وران،کرمانشاهان، تجارت و بازرگانی

   خلافت فاطمیان (297 ه. ق تا 567 ه. ق) توسط عبدالله المهدی در مغرب تاسیس شد. خلفای فاطمی آغازگر نهضت علمی در مصر و شام با تکیه بر اندیشه های شیعی اسماعیلیه بودند و ایوبیان نیز با رویکردی متفاوت و تکیه بر مذهب اهل سنت این نهضت را ادامه دادند. خلفای فاطمی توجه فراوانی به علم ودانش داشتند و مراکز علمی مهمی نظیر دارالحکمه و دارالعلم را بنا نهادند و به گسترش عقاید اسماعیلی از طریق مدارس، دانشگاهها و کتابخانه ها پرداختند و از علما و دانشمندان در علوم مختلف دعوت به عمل آوردند. با به قدرت رسیدن ایوبیان در مصر (567 ه. ق- 648 ه. ق) از طریق تاسیس نهادهای آموزشی و استفاده از نخبگان سنی گرا با دستاوردهای علمی، فرهنگی و اجتماعی تلاش برای زدودن آثار مذهب اسماعیلی آغاز شد. صلاح الدین ایوبی خود را مدافع اهل سنت می دانست و از تجربیات سلجوقیان و زنگیان در ایجاد نهادهای آموزشی استفاده نمود.

تحولات و وقایع تاریخ صدر اسلام در جزیره العرب و سپس مناطق مفتوحه اسلامی منبعث و متاثر از شخصیت ها ی اثر گذار این دوران می باشد.هریک از صحابه و رجال مطرح در قبل از اسلام دارای خاستگاه اجتماعی و قبیله ای خاصی بودندکه بر رفتار و کنش اسلامی آنان در عصر اسلامی اثر گذار بوده است.پس از توفق اسلام ،این افراد که بنا بر انگیزه های مختلف به اسلام گرویده بودند در مناصب مختلف به کار گرفته شدند.عملکرد کارگزاران مسلمان در حوادث و بزنگاه های مهم همواره با چالش های گوناگونی رو به رو بود .زیرا دربسیاری از موارد رفتار و اعمال این افراد آمیزه ای متناقض از آموزه ها و الگوهای اسلامی و سنت ها و خلقیات عرب پیش از اسلام بود .یکی از کارگزاران مسلمان که در حوادث گوناگون صدر اسلام در دوره خلفا و دوره ی اموی صاحب منصب و اثر گذار بود،ربیع الحارثی است.عمده ی فعالیت و تکاپوی وی دروقایع و جریانات منجر به فتح سرزمین های ایران بود .رفتار و عملکرد ربیع در جریان فتوح اسلامی در ایران و بویژه منطقه ی سیستان دارای فراز و نشیب فراوانی بود.در پژوهش حاضر با تکیه بر روش توصیفی _تحلیلی در پی واکاوی عمیق عملکرد این شخصیت در حوادث و تحولات سیاسی نظامی و اجتماعی ایران در قرن نخست خواهیم بود. کلید واژه:تاریخ اسلام و ایران،ربیع الحارثی،عملکرد سیاسی و نظامی،سیستان،خراسان   

   ABSTRACT

   ترجمه کتاب اطار العمل العربی لحمایه المراه من العنف نوشته دکتر هیفا شاکر ابو غزاله (1945 - ) یک سیاستمدار اردنی است که چندین مقام عالی در اردن و سازمان ملل متحد و سازمان های آن داشته است و از 5 سپتامبر 2013 سمت دستیار دبیرکل اتحادیه کشورهای عربی را بر عهده داشته است. و وزیر گردشگری و آثار باستانی در دولت دکتر معروف البخیت از سال 2011 تا 2012. وی از سال 2007 تا 2011 عضو مجلس سنای اردن و فرستاده دبیرکل اتحادیه کشورهای عربی برای جامعه مدنی در سال 2013. او همچنین نماینده اردن در سازمان زنان عرب و عضو شورای اجرایی سازمان از (2007-2014) و مدیر منطقه ای سازمان زنان ملل متحد از (1995-2007) و دبیر بوده است. این کتاب توسط سازمان مراه العربیه در سال2012 در مصر منتشر شده و به موضوع خشونت علیه زنان و آثار زیانبار اجتماعی اقتصادی آن می­پردازد و در این کتاب به تلاش­های دولت­های عربی و استراتژی های در نظر گرفته شده برای موضوع خشونت علیه زنان اشاره شده و همچنین اهداف و تشکلِ­هایی که برای حمایت از زنان در برابر خشونت در جهان عرب تعیین شده را بیان می­کند. خشونت علیه زنان همچنان به عنوان یک نگرانی قابل ملاحظه ای برای سلامت عموم و نقض حقوق بشر به شمار می رود. کلید­واژه­ها: زن, خشونت، عرب، هیفا ابو غزاله

   خلفای بنی­امیه پس از به قدرت رسیدن در درون قلمرو تحت حاکمیت خود با چالش­های گوناگونی روبه­رو شدند؛ شورش­های مختلف، اختلافات داخلی خاندان اموی، قیام­های گروه­های مختلف نمونه­ای از مشکلات دولت امویان بود. اداره قلمرو­، امنیت مرزها، تداوم فتوحات، سرکوب شورش­ها و در مجموع تثبیت پایه­های دولت اموی نیاز به کارگزارانی داشتندکه مجرب، سیاستمدار وکاردان باشند. در این دوره یکی از سیاست­های امویان انتخاب والیان قدرتمند و مجرب با دادن اختیارات فوق العاده برای اداره ممالک بود. والیان بر گسترش ممالک و تقویت بنیه مالی از طریق گرفتن انواع مالیات­ها، تامین سلطه اعراب، استمرار فتوحات و سرکوب قیام­های ضد اموی نقش اساسی داشتند. این کارگزاران با اختیارات وسیع و حقوق و امتیازات زیاد به کار گرفته می­شدند. از جمله کارگزارنی­که نقش تاثیر­گذاری در حکومت اموی داشت، روح بن زنباع بود. وی امیر فلسطین و از اشراف شام در روزگار امویان و از امرا، بزرگان قبیله جذام بود. او یکی از افراد موثر در استحکام­ و تداوم حکومت اموی و همچنین از جمله کسانی بود که بر سیاست­ها و تصمیم­گیری­های خلفای اموی نفوذ بسیاری داشت. پژوهش حاضر با هدف بررسی حیات سیاسی، اداری و نظامی روح بن زنباع و تبیین عملکرد وی دردولت امویان است. در این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی ضمن معرفی شخصیت روح بن زنباع که چندان شناخته شده نیست، به تبیین اقدامات سیاسی و نقش روح بن زنباع در تشکیلات اداری دولت امویان پرداخته است.    واژگان کلیدی: دولت امویان، تشکیلات اداری، عملکرد سیاسی و نظامی، روح بن زنباع

   در قرون گذشته مکاتب فکری متعددی پا به عرصه وجود نهاده­اند که هریک به­شیوه­ای خاص خود تلاش کرده­اند ادبیات را تحت تاثیر قرار دهند. واقع­گرایی نیز یکی از این مکاتب فکری و ادبی است که در پی آن است که روابط بین پدیده­ها را شناسایی و بر اساس روابط علت و معلولی، این روابط را تبیین کند. در ادبیات داستانی معاصر، بیشتر برمبنای انگیزه­های روشنفکرانه و سیاسی، نویسندگان به­سمت واقع­گرایی رفته­اند. این نویسنده واقع­گرا برای خلق اثر خود از بیرون نگاه می­کند و تمایلی ندارد که احساسات خود را آشکارا به نمایش بگذارد. قهرمان داستان او از میان مردم و محیط پیرامون گزینش می­شود که نماینده هم­نوعان و جامعه خود است. با سرلوحه قرار دادن اصول رآلیستی به­عنوان سرلوحه کار خود، بعضی از نویسندگان رآلیسم را با به­کارگیری شاخصه­های جغرافیایی و شاخصه­های فرهنگی و اجتماعی یک منطقه خاص، رآلیسم را به­سمت رآلیسم بومی سوق داده­اند و آثار در این حوزه خلق کرده­اند. در پژوهش پیش­رو، کاربرد مولفه­های بومی در دو رمان «ترکه­های درخت آلبالو» و «زمین سوخته» از نظر استفاده از مولفه­های رآلیسم بومی مورد بررسی قرار گرفته­اند.

این رساله نتایج یک تحقیق موردی را نشان می دهد که به کشف تاثیرگذاری ارزشیابی پویای تعاملی بمنظور توسعه فصاحت گفتار یادگیرندگان زبان انگلیسی بعنوان زبان خارجه در یک محیط ارتباط همزمان رایانه ای می پردازد. بمنظور حل مشکلات مربوط به استفاده از میانجیگری در توسعه فصاحت در ارتباط همزمان رایانه ای، این مطالعه میانجیگری با تاخیر را مورد استفاده قرار می دهد. با درک فرایندهای توسعه ای در توسعه فصاحت در ارتباط همزمان رایانه ای، چهار یادگیرنده زبان انگلیسی ایرانی، که طبق توصیف گر نمره دهی آزمون گفتاری آیلتس، نمره ای بین 3.5 تا 4.5 از نظر فصاحت کسب کردند، از طریق نمونه گیری در دسترس و قصدی انتخاب شدند تا در شش جلسه یک-به-یک مبتنی بر آزمون پویا و یک جلسه تعالی و در پی آن، مصاحبه های نیمه ساخت یافته شرکت کنند. بمنظور تولید رده شناسی های میانجیگری و پاسخدهی مجموعه توانایی های اصلی زبانی که تاثیر منفی بر فصاحت دارند، تحلیل میکروژنتیک بعنوان چارچوب کلی مورد اسفتاده قرار گرفت. تحلیل مضمون نیز جهت تحلیل داده های مربوط به مصاحبه ها استفاده شد تا برداشت زبان آموزان از ویژگی های اصلی این مطالعه را کشف کند. نتایج نشان داد که لغت و دستور زبان مجموعه توانایی های اصلی زبانی هستند که موجب عدم فصاحت می شوند. از این رو، رده شناسی های جداگانه ای برای این دو خرده مهارت ایجاد شد. تحلیل میکروژنتیک نشان داد که نیاز زبان آموزان برای میانجیگری بمنظور حل مشکلات مرتبط با فصاحت کاهش یافت و زبان آموزان نسبت به میانجیگری پاسخگوتر شدند. ردیابی توسعه میکروژنتیک، حرکت زبان آموزان از دگرتنظیمی به خودتنظیمی را نشان داد. نتایج مصاحبه ها نیز نشان داد که زبان آموزان به میانجیگری با تاخیر از نظر توسعه فصاحت گفتار در ارتباط همزمان رایانه ای، دیدگاه مثبتی دارند. این رساله یک نمونه جامع از چگونگی بکارگیری ارزیابی پویا و میانجیگری با تاخیر در توسعه فصاحت گفتار زبان آموزان در محدوده تقریبی رشد در یک محیط همزمان رایانه ای را فراهم می کند.        

این پایان­نامه به بررسی مقایسه­ای درون­مایه­های دو کتاب با موضوع جنگ از دو کشور می­پردازد که به صورت روزنوشت تنظیم شده­اند. کتاب «پانصد صندلی خالی»، روزنوشت­های زن جوانی است از روستای «الفوعه» سوریه که سه سال در محاصر? دشمن قرار داشته و کتاب «پشت دیوارهای شهر»، روزنوشت­های مرد جوانی از خرمشهر است که در دوران جنگ تحمیلی نوشته شده و سال­ها بعد به چاپ رسیده است. این پایان­نامه در ابتدا به تاثیر شگفت شرایط بحرانی و فضای خاص بر ذهن و زبان و قلم نویسندگانی می­پردازد که برای اولین بار با این نوع ادبی (روزنوشت) وارد دنیای ادبیات شده­اند، سپس به ویژگی­های روزنوشت به ­عنوان یک نوع ادبی و تفاوت­های آن با خاطره اشاره می­گردد. هدف اصلی از بررسی درون­مایه­های دو کتاب مذکور که هر دو در شرایط بحران   و در بحبوح? جنگ نوشته شده­اند، توجه به شباهت­ها و تفاوت­های قلم زنانه و مردانه از دو اقلیم مختلف است. هم­چنین شرایط فرهنگی متفاوت و شباهت و تفاوت در نوع نگاه یک زن از یک کشور و یک مرد از کشوری دیگر، جهت ثبت روزنوشت در شرایط بحرانی، از مهم­ترین مواردی است که در این پایان­نامه به آن پرداخته می­شود. ضمن اینکه به مقایس? موارد مهمی از درون­مایه از جمله (رحم و شفقت یا دلسوزی، امید و ایمان به خدا، تلاش و استقامت، عزت نفس، ترس و نگرانی، نا امیدی، غم و اندوه، طنزهای تلخ و آمال و آرزوها) بین دو کتاب می­پردازد. روش پژوهش در این پایان­نامه از نوع توصیفی– تحلیلی- اسنادی است و با توجه به روش پژوهش، کلی? اسناد، مدارک و منابع مرتبط با موضوع مورد بررسی قرار می­گیرد. در این خصوص، منابع و مراجع موجود و مرتبط با موضوع پایان­نامه در رابطه با هر دو کتاب مورد بررسی و تحلیل واقع می­شود.    واژگان‌کلیدی:ادبیات جنگ، روزنوشت، پشت دیوارهای شهر، پانصد صندلی خالی.        

   ایل زنگنه از قبایل غیر ترک زبان بودند که در مناطق غربی ایران و کشور کنونی عراق زندگی می‌کردند. ایل مذکور، با روی کار آمدن صفویان وارد معادلات سیاسی ایران شده و به مناصب بالای حکومتی رسیدند. در طول دوران حکومت صفویه شخصیت‌های برجسته‌ای از این ایل همچون عالی‌بیگ زنگنه و شیخ‌علی‌خان زنگنه توانستند به مدارج بالای قدرت برسند. بعد از سقوط صفویان و تصر‌ف ایران توسط افغان‌ها، این ایل با پیوستن به نادرشاه، نقش فعال و سازنده ای در اخراج افغان‌ها از ایران و بیرون کردن عثمانی ها از غرب کشور داشتند. در منازعات سیاسی بعد از قتل نادرشاه، ایل زنگنه با پشتیبانی از کریم‌خان زند و ایجاد اتحادیه زند و زنگنه باعث به حکومت رسیدن زندیان شدند. با روی کار آمدن آقامحمدخان قاجار و تاسیس حکومت قاجاریه، رفته رفته از نفوذ ایل زنگنه کاسته شد. ولی با این وجود ایل زنگنه همچنان در مناقشات و درگیری‌های سیاسی دوران قاجار اثر‌‌گذار بود و شخصیت‌های برجسته‌ای از این ایل همچون محمد‌خان امیر نظام زنگنه و چراغعلیخان زنگنه در مناصب بالای حکومت به ایفای نقش خود پرداختند. از این رو پژوهش حاضر بر آن است تا با استفاده از روش توصیفی تحلیلی روند تحولات سیاسی، اجتماعی ایل زنگنه از ظهور صفویان تا پایان حکومت قاجار را بر اساس اسناد و مدارک تاریخی مورد بحث و بررسی قرار دهد. هر چند تا کنون مطالعات پراکنده ای در مورد ایل زنگنه به عمل آمده اما این پژوهش ها کمتر مبتنی بر اسناد و مدارک تاریخی بوده است. بر این اساس هدف این پژوهش آن است تا از منظری جدید زوایای پنهان تاریخ ایل زنگنه را مورد واکاوی قرار دهد.  

   چکیده ایران عهد ساسانی به خاطر گستره وسیع آن و قرار گرفتنش در منطقه استراتژیک جهان و تسلطش بر خاک های حاصلخیزی از منطقه آسیا که کشاورزی را ممکن می نمود و از طرفی رونق تجارت در این گستره وسیع جغرافیایی که مابین سرزمین های غرب و شرق قرار داشت و یک منطقه ارتباط دهنده تجاری و در مسیر بازرگانی تجاری و ترانزیت قرار داشت و رونق تجارت انواع کالاهای ایرانی، از قبیل ابریشم و منسوجات و تولیدات کشاورزی و محصولات مختلف زراعی در فصول مختلف رونق تجارت را دو چندان می نمود. هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی وضعیت اقتصادی ایران در اواخر عهد ساسانی تا پایان قرن اول(ه.ق) بود که به روشی توصیفی و با استفاده از مطالعات کتابخانه انجام شد. نتایج نشان داد مولفه های اصلی اقتصاد ایران در عهد ساسانی کشاورزی،صنعت، تجارت از طریق راه ابریشم و.. بوده است. همچنین همزمان با ظهور اسلام، جامعه عصر ساسانی اوضاعی بسیار آشفته و نابسامان داشت و زمینه برای یک دگرگونی ژرف و اساسی در همه زمینه‌ها فراهم بود و در چنین اوضاعی که شالوده و بنیان ضعیف دولت ساسانی رو به ویرانی نهاده، و بحران‌های متعدد سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و به‌ویژه مذهبی سراسر جامعه ایران را فراگرفته بود، مجاهدان پرشور مسلمان روی به سوی ایران زمین نهاده و شریعت نجات‌بخش محمد (ص) (دین اسلام) را بر ایرانیان عرضه کردند.   ورود اعراب به ایران تنها نظم سیاسی پیشین را بر هم زد و نظام اقتصادی و عمال اقتصاد همچنان بر همان منوال سابق باقی ماندند.ایرانیان در این دوره در سیاست دستگاه اموی نقش قابل تو جهی نداشتند اما در اقتصاد آن نقش مهم و البته سازنده ای را ایفا می کردند که شاید بتوان گفت همین نقش آنها در امور مالی بود که دوام نظام سیاسی اموی را نیز در پی داشت. کلید واژه ها: وضعیت اقتصادی، عهد ساسانی، اعراب، اسلام   

   نظم خطی بر زبان عرفی حاکم است و بدین معناست که زبان به هر حال، چه گفتار یا نوشتار بر خط جاری می‌گردد و توالی گفته و نوشته در آن مشهود بوده و ظهور هر واحد زبانی وابسته به اداکردن یا نوشتن واحد قبلی است. گذر از نظم خطی بر اساس تکرار مطالب، یک روش زبان- زبان‌شناختی فراگیر است که قرآن برای فاصله گرفتن از ویژگی‌های زبان عرفی به کار گرفته است. باقی‌ ماندن قرآن در نظم خطی می‌‌تواند تصویری انسان‌گونه از وحی را به نمایش بگذارد. خداوند سرگذشت هر کدام از پیامبران را در سرتاسر قرآن منتشر می‌سازد و به مدد تکرار، تکه‌های مختلف یک روایت که هر کدام بخش خاصی از سرگذشت را برجسته می‌سازند، در سرتاسر متن پراکنده می‌کند. سرگذشت حضرت ابراهیم (ع) در سوره‌های متعددی از قرآن بیان شده است که هر کدام آن را در بافتی متفاوت قرار می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که این پراکندگی و تکرار چنان است که برای   درک بهتر بخشی از یک روایت که در جایی مختصر یا مبهم است می‌توان به موارد تکرار آن در سایر سوره‌ها سر زد. در این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی به جمع‌آوری آیات مشتمل بر سرگذشت حضرت ابراهیم (ع) پرداخته شده است و بافت زبانی هر کدام از آن‌ها مشخص گردیده، سپس به بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های معنایی و ساختاری هر یک از آن‌ها پرداخته شده است و این نتیجه به دست آمده است که در بررسی این سرگذشت،آیات در برابر نظم خطی مقاومت می‌کنند و مفهوم قوی‌تری از نظم، یعنی نظم غیرخطی را محقق می‌سازند که نه تنها به معنای گسستگی نیست، بلکه مفهوم قوی‌تری از انسجام را مطرح می‌سازند.   

   جامعه باهر آنچه و هر آنکس که در آن وجود دارد ، مصدری غنی است   که شاعر از آن ماده شعر خویش را وام می گیرد و به هر اندازه که شاعر در به تصویر در آوردن زندگی مردم صادق باشد، شعر او در میان مردم زنده باقی می ماند؛ زیرا شعری است که با زبان حالشان سخن می گوید و از احساسات و عواطف آنها پرده   بر می دارد و به احساسات قلبی آنها می رسد به طوری که عقل هایشان آن را می فهمند و گوش هایشان با آن انس می گیرند. واین همان چیزی است که پیروان روش اجتماعی در واکاوی   ادبیات به آن توجه دارند و معتقدند که یک اثر ابداعی شکوه و زیبایی خویش را تنها از زیبایی موضوع یا هدف یا عناصر هنری آن الهام نمی گیرد، بلکه ارزش آن را از تنها ژرفای راستی بیان مرتبط با اندوه مردم و همذات پنداری با آرزوها و غم هایشان   الهام می گیرد.با توجه به اهمیت شهر در بیان رویدادهای اجتماعی و تثبیت ارزش ها و فضایل، این پژوهش درصدد است به واکاوی این بعد از شعر معاصر عربی با نام (بعد اجتماعی شعر معاصر عربی مطالعه موردی شعرای احیاگر) بپردازد.

   چکیده رساله حاضر مربوط به تاثیر تئوری "تئاتر حماسی" برشت بر آثار منتخب دو نمایشنامه نویس انگلیسی است. هدف اصلی آن تجزیه و تحلیل انتقادی تاثیر تئوری "تئاتر حماسی" برشت بر آثار دو نمایشنامه نویس مدرن انگلیسی است: جان آردن (2012-1930) و ادوارد باند (1934-). این هدف، در این پایان نامه با خواندن اپرای سه پنی برشت (1928) و زندگی خصوصی استاد ریس (1938) سپس تحلیل تاثیر برشت بر سه گانه جزیره قدرتمندان اثر آردن و احمق و نجات یافته از آثار باند محقق می گردد. یک جنبه تاثیر برشت ارتقای توسعه نمایشنامه قرن بیستم است. همچنین، "تئاتر حماسی" وی ژانر جدیدی در نمایشنامه سیاسی است که انتقادی سازنده از زندگی در این دوره ارائه می دهد. با این حال، آنچه تئاتر برشت را متمایز می کند، اثر بیگانگی است. تکنیک تئاتری برشت روشی برای جداسازی است، روشی که منجر به جدایی مخاطب از شخصیت می شود و این باعث می شود که مخاطب احساس کند چیزی غیر از شخصیت تئاتر است. در نتیجه، محقق با مطالعه جزیره قدرتمندان جان آردن و نجات یافته و احمق ادوارد باند ظهور رد پای عناصر نظریه "تئاتر حماسی" برشت را در این آثار منتخب دنبال می کند. عناصری که می بایست محقق مورد بررسی قرار دهد شامل از هم پاشیدگی خانواده، از خود بیگانگی فردی و خشونت اجتماعی است. علاوه بر این، اصول آموزش اخلاقی که سبک شناسی برشت را منعکس می کند می تواند در این مطالعه مورد توجه قرار گیرد.

   هدف: ادبیّات تطبیقی از یک سو، مطالع? ادبیّات در وراء محدود? کشوری خاص و از سویی دیگر، مطالع? ارتباطات بین ادبیّات و سایر حوزه‌های دانش بشری همچون هنرهای زیبا (مانند نقّاشی، مجسّمه‌سازی، معماری، موسیقی)، فلسفه، تاریخ، علوم‌اجتماعی (مانند سیاست، اقتصاد، جامعه‌شناسی)، علوم تجربی، مذهب و نظایر آن است. ما برای شناخت و شناساندن خود به دیگران، به ادبیّات تطبیقی نیازمندیم. پژوهش حاضر به منظور یافتن ویژگی‌های ادبی، داستانی و فکری کتاب نفس‌های خردلی و ناگازاکی و تحلیل مشابهات و اختلافات این کتاب انجام شده است. روش­شناسی پژوهش: روش ما در این پژوهش مبنی بر تحلیل ساختاری و محتوایی دو کتابِ نفس­های خردلی و ناگازاکی از دیدگاهِ عناصر داستانی، روش­های شکل­گیری و گسترش پیرنگ و شخصیت­های داستانی است. در ابتدا مقوله­های مطرح در ساختار داستان معرفی و در ادامه نمودهای هرکدام از عناصر داستانی در آثار مورد پژوهش، آورده شده است. تلاش شده است تا جایگاه و تاثیر هرکدام از موارد بررسی شده در دو کتاب با هم مقایسه و بسامد آن­ها نیز تا حدّ امکان نشان داده شود. یافته­ها: در مقوله­های مربوط به ساختار داستان و عناصر داستانی در یافتن ویژگی‌های ادبی، داستانی و فکری کتاب نفس‌های خردلی و ناگازاکی دریافتیم که دو کتاب مورد بررسی دارای ساختاری قابل پذیرش از لحاظ عناصر داستانی هستند. در هر دو اثر وجود راوی یا روایان متعدّد و انواع آن، باعث تغییر در زاوی? دید و لحن روایت شده است. در جایگاه­هایی که نویسنده با استفاده از روش­های مختلفِ شخصیت­سازی توانسته­ است حقیقت­مانندی را به خوبی برای خواننده و روایت­شنو ایجاد کند، پیرنگ داستان نیز به مراتب قوی­تر و پذیرفتنی­تر شده است. عنصر گفت و گو به عنوان یک معیار مشخص، تاثیر مستقیمی در گسترشِ داستان و پیرنگ آن­ها داشته است. آغاز، میانه و پایان به عنوان سه مقول? اصلی در ساختار داستان­ها در دو اثر نمود دارد؛ امّا در کتاب ناگازاکی به دلیل ساختارِ ویژ? آن؛ یعنی شکل یافتن آن از مجموعه چهارده روایت مختلف با یک موضوعِ یکسان، به شکل متفاوتی در میانِ ساختار کلّیِ روایت آورده شده است. تغییراتی که در شخصیت­ها و شناختی که آن­ها از آغاز تا پایان روایت بدان دست پیدا می­کنند در دو اثرِ مورد پژوهش دارای اهمّیّت است؛ زیرا حاوی پیام­هایی است که بصورت غیرمستقیم درک می­شوند امّا تاثیر مستقیمی بر خواننده و شنوند? روایت­ها دارند. نتیجه­گیری

جغرافیای دینی و مذهبی شمال عراق و اقلیم کردستان و غرب ایران به مانند دیگر مناطق سرزمین عراق در طول تاریخ همواره سکونتگاه پیروان ادیان و مذاهب گوناگون بوده است. هرچند اکثریتِ بافت اجتماعی و قومی این ناحیه از روزگاران باستان زیستگاه کُردها بوده ولی در میان کُردان ادیان و مذاهب مختلفی رواج داشته است. یکی از اقلیت­های تاثیر گذار در اقلیم کردستان عراق، پیروان دین یهودیت بوده که در اعصار مختلف حضور چشمگیری در مراودات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی با مردمان کُرد و هم چنین با یهودیان غرب ایران داشته اند. آخرین مرحله حضور یهودیان در شمال عراق از عصر تشکیل کشور عراق در سال1921 تا 2003 میلادی است که اهمیت زیادی دارد. اینکه جوامع یهودی   در این دوره از لحاظ اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در چه شرایطی زیست داشته و در این حوزه ها   با کُردها و سایر ادیان و مذاهب، بخصوص اکثریت مسلمان چه تعاملات و مراوداتی داشته اند، مسائل مهمی هستند که در این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی مورد بررسی و تبیین قرار خواهند گرفت. کلید واژه ها: عراق، یهودیان، حیات اقتصاد، فرهنگ و اجتماعی، غرب ایران.      

   چکیده یکی از دغدغه‌های اصلی و اساسی که همواره برای انسان وجود دارد، شناخت خداوند است؛ تا جایی که می‌توان ادعا نمود خدا مهم‌ترین مسئل? انسان و فلسفه است. یکی از مباحثی که می‌توان در خصوص خداوند آن را پیگیری نمود بحث از   تشخص یا عدم تشخص خداوند است. آقای ابوالقاسم فنایی نویسند? معاصر، در مقاله‌ای تحت عنوان خدای عرفان و خدای فلسفه؛ به بررسی تصویر خدا در عرفان و فلسفه می‌پردازد. وی در مقال? مذکور،   بین خداشناسی دو نحل? فلاسفه و عرفا، تفاوت اساسی قائل می‌شود. با پیگیری مطالب   مقال? مورد بحث   و بررسی شواهد و دلایلی که آقای فنایی به آن‌ها اشاره نموده است؛ به تشخص واجب‌الوجود در فلسفه و عدم ‌تشخص خدا در عرفان می‌رسیم. آقای فنایی با توجه به تعریف فلاسفه از   خدا، لوازم الهیاتی منفی نظیر غایب، مجهول و دور بودن خدا در فلسفه را نتیجه می‌گیرد. برخی هم‌چون آقای فنایی اختلاف‌نظر بین خداشناسی فلاسفه و عرفا را اختلافی زیربنایی و کلیدی می‌دانند تا جایی که معتقدند سایر اختلاف‌نظرهای بین آنان از همین‌جا یعنی تفاوت در تعریف و تصور از خداوند سرچشمه می‌گیرد. مقایس? این دو تلقی از خداوند و تامل در لوازم الهیاتی و پیامدهای منطقی آن‌ها بسیار آموزنده و در عین حال سرنوشت‌ساز است. ما در پژوهش حاضر با تحلیل تقریر فلاسف? شاخص از تعریف خداوند و مقایس? خداشناسی فلسفی و عرفانی با هم، به این نتیجه می‌رسیم که برخلاف مدعای آقای فنایی مبنی بر غیریت خدای فلسفه و خدای عرفان، خداشناسی دو نحله در روش   با یک‌دیگر متفاوت است والّا تعریف خدا در فلسفه و عرفان به عنوان موجود مطلق بشرط‌لا و موجود مطلق لابشرط به یک معنا می‌باشد. هدف اصلی در پژوهش حاضر بررسی صحت انتساب مدعای آقای فنایی به خداشناسی فلاسفه مسلمان است   و سعی بر این است که هم تصویر نسبت داده شده و هم لوازم منفی شمرده شده برای این تصویر را با توجه به متون فلاسفه شاخص سه مکتب مشاء، اشراق و متعالیه پیگیری نماییم. این پژوهش با روش توصیفی _ تحلیلی پیگیری می‌شود و روش جمع‌آوری اطلاعات، کتابخانه‌ای اعم از کاغذی و الکترونیک است.                کلید واژگان: تصویر خدا، خدای متشخص، خدای نامتشخص، ابوالقاسم فنایی، خدای فلسفه، خدای عرفان

   چکیده: سلیمانیه در قرن نوزدهم میلادی با توجه به موقعیت ژئوپلتیک خویش و واقع شدن در سرحدات دو حکومت عثمانی و قاجار، همواره دستخوش تحولات سیاسی فراوانی بوده است. به گونه ای که بارها با دخالت های سیاسی و حملات متعدد عثمانی و قاجار، حاکمیت سیاسی آن را نیز نقض می کردند و با عزل و نصب حاکمان آن موجبات نابسامانی اوضاع این منطقه شده بودند. نتیجه این نابسامانی های سیاسی؛ کاهش سطح امنیت شهروندان، عقب افتادگی سیاسی، فرهنگی و اقتصادی و عمرانی این سرزمین بود. طی حاکمیت خاندان های اردلان و بابان ها بر این منطقه، آنان برای حفظ موجودیت خویش در برهه هایی از تاریخ مجبور به سازش و حفظ موازنه ی قدرت میان دو حکومت همسایه عثمانی و قاجار شده بودند. این پژوهش به بررسی حیات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی شهر سلیمانیه در قرن نوزدهم میلادی با بهره گیری از روش تحقیقات تاریخی با رویکرد کیفی توصیفی و تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه ای و استفاده از ابزار گردآوری داده های تاریخی با تکیه بر تبیین و توصیف داده های متون تاریخی به دسته بندی و تحلیل داده ها پرداخته است. با ظهور بابان، شهر سلیمانیه به عنوان پایتخت سیاسی ساخته شد. از نظر اقتصادی، با توجه به موقعیت جغرافیایی و اقلیمی سلیمانیه، امکان گسترش تولیدات کشاورزی، باغداری، دامپروری، صنایع و پیشه ها و همچنین تجارت نیز فراهم آمده بود. همچنین از نظر اجتماعی نیز پیرو توجه حکمرانان این سرزمین به علوم، موجب رشد مدرسه سازی و ترویج علم و دانش گردید. چنان که در نتیجه توجه به زبان کُردی و ارتقای ادبی گویش کُردی سورانی، شاعرانی چون نالی، سالم و کوردی ظهور کردند. کلید واژه ها: شهر سلیمانیه، تاریخ سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، قاجار، عثمانی، بابان ها.

   ولایت عهدی سنتی است که اعراب با آن بیگانه بودند وپیشینه ای در تاریخ سیاسی آنها نداشت، ورود این منصب به جهان اسلام در زمان معاویه بود، هرچند که نهاد ولایت عهدی در ابتدای راه با فقدان اندیشه سیاسی و مقبولیت در اسلام   مواجه بود، اما با فراز و فرود هایی در دوره های بعدی نیز استمرار یافت، نهاد ولایت عهدی در طول دوران خلافت اموی و عباسی شرایط متفاوتی را به خود دید. یکی از جنبه های نهاد ولایت عهدی که مورد بی توجهی قرار گرفته، تاثیرات اقتصادی آن است، این آثار در دوره های مختلف حاکمیت بنی امیه و بنی عباس به شیوه های مختلفی خود را نمایان ساخت،اولین بخشش و امتیاز معاویه برای نهاد ولایت عهدی، ابقای مغیره بن شعبه در حکومت کوفه بود، وی نخستین شخصی بود که پیشنهاد ولایت عهدی یزید را به معاویه داد، پس از آن نیز پیامدهای اقتصادی نهاد ولایت عهدی در دوره بنی امیه و بنی عباس   تداوم داشت و در مسائل مختلفی از جمله: بخشش امارت،امارت ولی عهد،امارت حج، فتوحات و سیاست های خارجی، شعر و شاعری، مودبان ولی عهد و زندگی شخصی ولی عهد خود را نمایان ساخت. در پژوهش حاضر تلاش گردیده تا با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و استفاده از منابع متقدم و تحقیقات متاخر ضمن مقایسه جایگاه نهاد ولایت عهدی در دروان خلافت اموی و عباسی، تاثیرات آن در حوزه مسائل اقتصادی مورد بررسی قرار گیرد.  

در این پژوهش به بررسی سیاست های اقتصادی دولت نبوی در عصر مدنی و امکان سنجی اجرایی آنها در عصر کنونی می پردازیم منظور از سیره ی اقتصادی پیامبر (ص) مجموعه ی مقررات، روش ها و رفتار اقتصادی است که حضرت (ص) به عنوان انسانی منزه و عاری از عیب و خطا عملاً در دوره ی حکومت خویش به اجرای آن تلاش کرده اند. مسائل اقتصادی در هر جامعه و در میان تمامی کشورها چه در صحنه داخلی و چه در عرصه بین المللی رکنی بسیار مهم و قابل توجه می باشد. حال در صدر اسلام با آمدن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم   در میان اعراب جاهلی با عنایت به وضعیت نابسامان و تشتت فراوان آن زمان و قدرت طلبی برخی از قبایل و وجود فاصله ی بسیار وسیع طبقاتی عمیق و فرهنگ برده داری اصلاحاتی زیربنایی در ابعاد مختلف نیازی وافر بود که پیامبر(ص) اسلام با اقداماتی من جمله مبارزه و جدال با ثروت طلبی برخی قبایل و یاری و استمداد فقرا و همچنین تقسیم غنیمت های جنگی در میان مردم و ایستادگی در برابر برخی افعال ناروا مانند ربا و توسعه دادن فرهنگ جدیت و تلاش در کار و تقسیم اموال عمومی میان مردم دلایلی بر وجود شروع حرکتی عظیم در برهه ی اقتصادی در اجتماع آن زمان می باشد. روش پژوهش در این رساله براساس روش مرسوم تحقیقات تاریخی بصورت توصیفی- تحلیلی است   لذا پس از برسی متون و مطالعه مختلف اطلاعات و داده های لازم جمع آوری شده و در ارتباط با موضوع و فرضیه پژوهش پس از تجزیه و تحلیل ارائه گردید. نتایج این پژوهش حاکی از آنست که: همسو کردن مردمآن زمان با خود و دادن تعلیمات لازم در هر زمینه خصوصاً در مسائل اقتصادی و سیاسی به نحوی فرهنگ سازی در این زمینه ها مقدمه ای بر شکوفایی در اکثر جوانب و اقتصاد گردید، حال بزرگ ترین راز موفقیت پیامبر اسلام (ص) درعرصه ی اقتصاد آن زمان و مسائل اقتصادی توسل به قرآن کریم و یاری و استمداد طلبیدن از آیات عدیده آن در باب کار، تلاش، تولید، ثروت، منابع طبیعی، توزیع و ... می باشد در این مختصر بر آن شدیم شمه ای از سیاست های اقتصادی آن حضرت را با استفاده از برخی آیات قرآن و احادیث نبوی مورد بررسی قرار دهیم باشد که توشه ای اندک فرا راه طالبان اقتصاد برین باشد. به جرئت می توان گفت که ماحصل تمامی این موفقیت ها اتصال پیامبر (ص) است همان گونه که اشراف دارید تاریخ زندگی پیامبر (ص) همیشه بر این اصل استوار بوده که در تمامی سختی ها و مضیقه ها به قرآن کریم متوسل می گشتند و در تمامی دشواری ها همیشه قرآن کریم رهنمون راه بی پایان و هدف والا و مقدس حضرت محمد (ص) بوده است.   

امالی‌نویسی یکی از روش‌های تحمل و نگارش حدیث است. در این پژوهش 23 حدیث مشترک در امالی‌های شیخ صدوق، شیخ مفید و شیخ طوسی مطالعه می شود. این احادیث ابتدا، از نظر متن و محتوا مورد بررسی قرار گرفته و نقاط اشتراک و افتراقشان کشف   می شود. علی­رغم   وجود اشتراکاتی از نظر   احادیث مزید، مقلوب و تصحیف، نقل به معنا، سبب صدور، تشبیهات و اشعار، اختلافهای در بین آنها وجود دارد. سند احادیث نیز از جهاتی چون اتصال و انقطاع، تعداد راویان، گوینده وکیفیت تحمل مورد توجه قرار می گیرد. از لحاظ گزارش دهی در بین این سه امالی نیز علاوه بر اشاره به احادیث متواتر، تصحیف‌ که در سند برخی از احادیث مشترک وجود دارد، بررسی می شود. از نکات دیگری که در بررسی سندی احادیث مشترک، مورد تامل قرار می گیرد، بررسی علل تسامح و تساهل در پذیرش روایات راویان ضعیف و همچنین تاثیر اساتید بر نحوه گزارش دهی در روایات است که به آن­ها‌ پرداخته می شود. در پی این بررسی­ها، می­توان نتایج متنوعی از لحاظ اختلافات متنی و سندی در احادیث مشترک کسب نمود. مثلا همانندی زیادی در طرق تحمل حدیث در بین سه   امالی وجود دارد. همچنین اشعار موجود در امالی­های شیخ مفید و شیخ طوسی شبیه یکدیگر است. در حالی­که در بررسی سندی اختلافات بیشتری در امالی­های شیخ صدوق، شیخ مفید و شیخ طوسی وجود دارد. توجه به نقش اساتید و شیوخ در روایات شیخ صدوق، شیخ مفید و شیخ طوسی نیز نباید نادیده گرفته شود؛ چراکه با تامل در آن نقاط ضعف و قوت حدیث آشکار می­گردد. در خصوص موضوعات احادیث مشترک نیز باید گفت که می­توان آن­ها را در دو محور فضایل حضرت علی (ع) و موضوعات مختلف مانند فضایل اخلاقی قرار داد.   روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است.

گرایش های انسانی همواره از مباحث مهم در ادیان الهی بوده ‌است و در کتب آسمانی و تعالیم انبیاء الهی جایگاه ویژه‌ای دارد.   دو نوع گرایش در سرشت انسان وجود دارد که یک نوع آن، گرایش مادی یا   غریزی و نوع دیگر، گرایش روحی یا فطری است و با توجه به اینکه گرایشهای متعالی بر پایه فطرت بنا شده اند، حاوی ابعاد فراوانی بوده و می‌توانند یاریگر انسان در امر هدایت الهی باشند. این ابعاد را می‌توان در سه بعد اساسی در عهدین و قرآن جمع‌بندی و بررسی نمود. حقیقت‌جویی از گرایشات مهم و اساسی انسان است و هدایتگر آدمی به سوی حقیقت در تمام امور است. زیبایی دوستی، حق طلبی، خیرخواهی و ظلم ستیزی   از مهم ترین مسائل مورد بحث در بخش حقیقت جویی هستند. کمال‌طلبی‌ از دیگر گرایشهای متعالی انسان است که مورد بحث این پروژه است و در راستای آن مسائلی چون علم، قدرت، سعادت، لذت، آسایش و آرامش، افزایش نسل و جمعیت در قرآن و عهدین مورد بررسی قرار خواهد گرفت. میل به جاودانگی نیز از دیگر گرایش های متعالی انسان‌ است که می‌توان آن‌ را در امور مختلف زندگی و حوادث طول تاریخ مشاهده نمود. در این زمینه   مواردی چون حیات، حکومت و حکمت مورد تحقیق و پژوهش قرار می گیرد. در این پژوهش با بررسی گرایش های متعالی انسان در عهدین و قرآن به این نکته پی خواهیم برد که نظرات یهود، مسیحیت و اسلام در برخورد با گرایش های متعالی چگونه است؟ و کدام یک ما را به هدایت الهی نزدیکتر می کنند؟ روش تحقیق: توصیفی- تحلیلی است.

در دوره قاجار، به دلیل فراهم نبودن بستر فرهنگی و اجتماعی مناسب بالاخص در ولایات، تا اواخر قاجار تغییرات اساسی در وضعیت بهداشت و درمان صورت نگرفت. اگرچه با سلطنت ناصرالدین‌شاه تحولی نسبی در این دو مولفه پدیدار شد اما مختص به پایتخت و برخی ایالات و محدود به دوره کوتاه‌مدت صدارت امیرکبیر بود. این پژوهش در نظر دارد، با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی و با رویکردی تاریخی و توصیفی به تحلیل   وضعیت بهداشت و درمان همدان در محدوده زمانی 1344-1264ه.ق. بپردازد و به این سوالات پاسخ دهد که عملکرد حاکمان محلی در روند بهبود شرایط بهداشتی و درمانی این ولایت به نسبت دورافتاده از مرکز، چگونه   بوده است؟ هم چنین تاثیر شرایط فرهنگی حاکم بر ساختار اجتماعی را در وضعیت بهداشتی و به‌تبع آن بروز بیماری‌های مسری همدان مورد بررسی قرار دهد و در نهایت به چگونگی شیوه طبابت در همدان عصر قاجار بپردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که شرایط سیاسی حاکم بر همدان عهد قاجار (عهد ناصری تا پایان قاجار) و بستر فرهنگی موجود، چندان مناسب ایجاد وضعیت بهداشتی و درمانی به‌قاعده نبوده است. قحطی‌های متمادی، احتکار ملاکین و ظلم حاکمان   و هم چنین وقوع جنگ جهانی اول در گسترش قحطی و نشر بیماری‌ها و افزایش مرگ‌ومیر ناشی از سوءتغذیه، بی‌تاثیر نبوده است. علاوه بر این، تکیه مطلق طبیبان بر طب سنتی و عدم اعتماد آنان   و مردم بر طب نوین خود نیز دلیلی بر عدم رشد صحیح شرایط بهداشتی و به‌موازات آن علم پزشکی شد. اگرچه در اواخر قاجار، نگاه جامعه ولایت همدان تا حدودی تغییر کرد اما طب سنتی آغشته به خرافات جز لاینفک زندگی عوام بود. بنا بر آن چه ذکر شد و باتوجه ‌به اسناد و مدارک موجود، نمی‌توان با رویکردی چندان مثبت به وضعیت بهداشت و درمان این ولایت در دوره مذکور نگریست.   

شد.  

انقلاب مشروطیت ایران در سال 1285[DC1]  ش/1906م منجر به تشکیل مجلس شورای ملی شد. مجلس اول علیرغم کارشکنی‌ها و ضدیت عناصر دربار و ضد مشروطیت، قوانین مختلفی (قوانینی که مغایر با شرع اسلام نباشد) [DC2]  را به تصویب رساند و در فرآیند توزیع قدرت و محدود کردن قدرت سلطنت و عناصر دربار و اشرافیت قاجاری نقش مهمی ایفا نمود. قانون اساسی مشروطه و متمم آن محصول رایزنی نمایندگان مجلس و نیروهای خارج از مجلس بود. این قانون و متمم آن که یک دستاورد تاریخی بود، ایران را وارد کشورهای دارای نظام مشروطه نمود. امری که در کشورهای خاورمیانه و جهان اسلام بی سابقه بود. مجلس دوم و سوم نیز، علیرغم مشکلات داخلی و خارجی که ایران درگیر آن بود، نقش تعیین کننده ای در پیشبرد اداره امور کشور و دفاع از استقلال ایران و مشروطیت داخلی داشت. اما جنگ جهانی اول و تاثیرات ملموسش بر ایران، باعث تعطیلی مجلس سوم برای سال‌ها گردید. وضعیت آشفته داخلی و دخالت قدرت‌های خارجی در دوران جنگ جهانی اول، منجر به مشکلات عدیده اقتصادی و سیاسی در مناطق مرکز و پیرامون ایران گردید. از سوی دیگر، بعد از جنگ نیز، این اوضاع آشفته به واسطه ظهور گرایشات و جنبش‌های گریز از مرکز و بعضا تجزیه طلبانه، بر شدت و وخامت اوضاع افزود. همزمان کشمکش نخبگان سیاسی در تهران هم بر سر قدرت سیاسی و بحث قرارداد 1919 و مخالفت‌های گسترده با آن در جریان بود. در این چنین فضایی بود کودتای اسفند 1299 به وقوع پیوست. رضا خان بعد از مدتی توانست موفقیت‌های نظامی قابل توجهی در سرکوب جنبش‌های سیاسی منطقه ای به دست آورد. این موفقیت‌ها بر روند قدرت گیری وی و اقبال محافل ناسیونالیسم نوظهور ایرانی نسبت به وی، تاثیر به سزایی گذاشت.    واژگان کلیدی: مجلس شورای ملی، سلطنت پهلوی، رضا خان، مشروطیت، جمهوری، قاجاریه.   

  حدیث فرقه ناجیه که منسوب به پیامبر بوده و سند آن   در جوامع حدیثی فریقین ( اهل سنت ، شیعه) و کتب ملل و نحل آمده است   از احادیثی است که تاثیرات آن در عقاید موجب به وجود آمدن فرقه هایی در اسلام شده، لذا پیچیدگی آن باعث شده که محققان علوم دینی از متاخر و متقدم از آن در کتب خود استفاده کنند . صحابی پیامبر از جمله امام علی(ع) ، در منابع شیعه و انس بن مالک و ابوهریره و ...در منابع اهل سنت از کسانی بودند که این حدیث را نقل کرده اند .نقد و بررسی حیات تاریخی رجال این حدیث   از مسائل قابل بحث بوده که تا کنون تحقیقی در این مورد انجام نشده است . لذا مسائل قابل بررسی در این موضوع در بیان روایات و راویانی که ناقل این حدیث بوده اند و چگونگی انتقال آن در طول تاریخ از طریق سلسله رجال آن و پیوند تاریخی آنها با تاریخ مورد بحث می باشد . موضوع حاضر با توجه به منابع تاریخی و سیره و منابع رجالی به شرح حال نگاری راویان اصلی و تراجم شناسی سلسله راویان که انتقال دهنده این هستند پرداخته که در نهایت به شناخت حدیث در متون فریقین و شناخت احوال راویان و نقش آنها در وقایع تاریخی   منتهی می شود .             کلید واژه ها: سلسله رجال ، شرح حال نگاری، حیات تاریخی ، حدیث فرقه ناجیه   

برده داری و استفاده از بردگان در تمامی تمدنهای باستانی رایج بوده است و شکل کلاسیک آن در یونان و روم قدیم معمول بوده است.در مناطق تمدن خیز شبه جزیره عربستان، بویژه جنوب آن که خاستگاه تمدن ها و حکومت های کهن بوده ،   برده داری رواج داشته است. عواملی نظیر اسارت در جنگ ها و غارت ها ، فقر و نداری ، بدهکاری ، آدم ربایی و تجارت از اسباب عمده بردگی در جاهلیت بوده است.بردگان پست ترین و پایین ترین طبقه اجتماعی عرب را تشکیل می دادند.از اقدامات پیامبر اسلام(ص) ایجاد زمینه سازی فکری و اعتقادی و فرهنگی بود کهبا نظام ریشه دار و کهن برده داری   مبارزه کرد. در کنار مبارزه فکری و فرهنگی ، اقدامات عملی برای ریشه کن کردن تدریجی   برده داری صورت گرفت.یکی از روش های بردگی در اسلام، اسارت کفار حربی بود که پس از رحلت رسول خدا(ص) ، با گسترش فتوحات و فراوانی جمعیت اسیران و همچنین فاصله گرفتن حاکمان از سیره و روش رسول خدا، مسیر دیگری پیمود ولی رفتار مسلمانان با اسیران جنگی (بردگان) در قیاس با سایر ملت ها به دلیل عمل به احکام و قوانین شرعی و تو صیه های اخلاقی، بسیار متفاوت تر و انسانی تر از دیگر ملل بود. همچنین، در دایره المعارف لاتین اشاره ای گذرا و سطحی به مسئله برده و برده داری در اسلام شده است. بطور خلاصه در پژوهش های مذکور به وضعیت جامعه بردگان در عصر امویان نیز اشاره چندانی نشده است. بااین توضیحات، این پژوهش در صدد است که با رویکرد نوینی با بررسی جزیی بردگی و وضعیت جامعه بردگان در عصر امویان بپردازد.بعبارت دیگر، این پژوهش به صورت تاریخی و تحلیلی، مفهوم برده و برده داری در دوره امویان   را مورد بررسی و مطالعه قرار داده و تصویر روشنی از علل و عوامل گسترش بردگی در جامعه اسلامی را نشان خواهد داد. در رابطه با موضوع بردگی از دیدگاه اسلام یا با عناوین دیگر، تحقیقات زیادی توسط پژوهشگران و محققان صورت گرفته است. اما   بطور مستقیم به بررسی وضعیت بردگی در جامعه عصر امویان پرداخته نشده است. با این وجود، در اینجا آنها را ارزیابی و بررسی می کنیم.

آئین زرتشتی ماندگارترین آئین ایران باستان است که نقشی اساسی در ماهیت فرهنگی و هویت اجتماعی جامعه ایرانی داشته است ، این مکتب که از زوایای مختلفی در ساختار سیاسی ، اجتماعی ، فکری ، فلسفی و فرهنگی جامعه ایرانی درهم تنیده شده بود . علی رغم داشتن پیشینه و هیمنه ای عظیم در مقابل آئین جدیدی به نام اسلام و دعوت اسلامی در طول دو سه قرن اولیه مواجهه با اسلام از هم فرو پاشید ، چرائی و چگونگی فروپاشی این هویت فرهنگی و اجتماعی در مقابل دعوت اسلام و فتوحات اعراب مسلمان ، یکی از چالش برانگیزترین مسائل تغییر ف

  بازخوانی و تحلیل تلقی هانری کربن از مفهوم تشیع و امامت در کتاب اسلام ایرانی