علی اکبر محسنی

  پایش خشکسالی کشاورزی به دلیل فاصله زمانی میان وقوع کمبود بارش و بروز تنش در گیاه، همواره با چالش مواجه بوده است. شاخص‌های رایج مانند SPEI معمولاً این تاخیر زمانی را نادیده می‌گیرند و بنابراین تصویر کاملاً دقیقی از وضعیت خشکسالی کشاورزی ارائه نمی‌دهند. در این پژوهش، شاخص جامع خشکسالی کشاورزی (CADI) برای پایش فضایی-زمانی خشکسالی در ایران طی دوره 1995 تا 2025 به کار گرفته شده است. نوآوری اصلی CADI در کمّی‌سازی تاخیر پاسخ رطوبت خاک به بارش و تبخیر-تعرق مرجع (ET0) با استفاده از تبدیل موجک متقاطع (XWT) است. این شاخص از تلفیق سه مولفه رطوبت خاک،بارش و تبخیر-تعرق به صورت CADI = SMCI × (PCI/ECI) محاسبه شده است. داده‌های TerraClimate با وضوح 4 کیلومتر مبنای تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان دادند که الگوی خشکسالی کشاورزی در ایران از نظر مکانی و زمانی یکنواخت نیست. برخلاف انتظار رایج، شدیدترین خشکسالی‌ها در فصول سرد (پاییز و زمستان) رخ می‌دهند و در گستره وسیعی از ایران میانگین CADI در این فصول حدود 5/1- است. ماه‌های ژانویه و فوریه بحرانی‌ترین دوره سال شناسایی شدند. فصل تابستان با میانگین CADI حدود 5/0- تا 5/0+، فصل با شرایط بدون خشکسالی برای ایران محسوب می‌شود. از نظر مکانی، مناطق غرب و شمال­غرب، جنوب غرب و دامنه‌های زاگرس به عنوان پایدارترین کانون‌های خشکسالی مزمن کشاورزی معرفی شدند. در این مناطق، CADI به طور میانگین کمتر از 1- است. آزمون من-کندال نشان داد که فراوانی خشکسالی کشاورزی در بیش از نیمی از مساحت کشور به طور معناداری افزایش یافته است (p < 0.05). مقایسه دهه‌ای این روند را تایید می‌کند: فراوانی خشکسالی در دهه دوم (2005-2014) نسبت به دهه اول (1995-2004) حدود 25 تا 30درصد و در دهه سوم (2015-2024) نسبت به دهه اول حدود 40 تا 45درصد بیشتر شده است. ارزیابی عملکرد شاخص‌ها با معیار AUC نشان داد که CADI در تمام فصول سال از SPEI کارآمدتر است. دامنه AUC برای CADI بین 516/0 تا 613/0 و برای SPEI بین 263/0 تا 482/0 بود. بیشترین اختلاف عملکرد در تابستان ثبت شد که اختلاف AUC حدود 35/0 بود. این پژوهش نشان می‌دهد که در نظر گرفتن تاخیر زمانی رطوبت خاک و تلفیق همزمان متغیرها، دقت پایش خشکسالی کشاورزی را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. شاخص CADI می‌تواند به عنوان ابزاری عملیاتی برای سامانه‌های هشدار زودهنگام، بازنگری الگوی کشت، تخصیص بهینه منابع آب و سیاست‌گذاری سازگاری با تغییر اقلیم در مناطق نیمه خشک و خشک مورد استفاده قرار گیرد.

      رمان شرف اثر صنع‌الله ابراهیم از شاخص‌ترین آثار واقع‌گرایانه‌ی ادبیات معاصر عرب به شمار می‌آید که نویسنده در آن با نگاهی انتقادی، سیمای جامعه‌ی مصر را در دوران معاصر ترسیم کرده است. پژوهش حاضر با عنوان «شخصیت‌پردازی در رمان شرف اثر صنع‌الله ابراهیم» با هدف بررسی شیوه‌های شخصیت‌پردازی و چگونگی تاثیر آن در انتقال مضامین اجتماعی و انسانی این رمان انجام گرفته است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه‌ی منابع کتابخانه‌ای تنظیم شده و در آن، مهم‌ترین شیوه‌های شخصیت‌پردازی ازجمله توصیف مستقیم،گفت‌وگو،کنش، زاویه‌ی دید و توصیف محیط مورد‌بررسی قرارگرفته است. نتایج نشان می‌دهد. صنع‌الله ابراهیم با به‌کارگیری شیوه‌های‌گوناگون شخصیت‌پردازی، توانسته است تیپ‌های انسانی‌گوناگونی را بازنمایی کندکه هریک بیانگر بُعدی از واقعیت تلخ جامعه‌ی مصر است. شخصیت‌ها در این رمان، به‌ویژه شخصیت اصلی یعنی «شرف»، بازتابی از انسان معاصر مصری‌اندکه در برابر فساد، تبعیض و نابسامانی اجتماعی ایستاده است. نویسنده از طریق شخصیت‌پردازی هنرمندانه، به‌گونه‌ای نمادین وضعیت سیاسی و اخلاقی جامعه را نقد می‌کند و مخاطب را به اندیشیدن درباره‌ی عدالت و انسانیت فرامی‌خواند. کلیدواژه‌ها: ادبیات عرب معاصر، صنع‌الله ابراهیم، رمان شرف، شخصیت‌پردازی

   چکیده هدف: پژوهش حاضر بر آن است تا با تمرکز بر خودزندگی‌نامه‌های سیمون دوبووار، آنی ارنو و شیوا علی‌نقیان، نقش مادری و زنانگی را همچون دو محور بنیادین در بازنمایی «خویشتن زنانه» مورد واکاوی قرار دهد. در این راستا، یکی از اهداف اصلی بررسی این مسئله است که چگونه تجرب? مادری در قالب رابطه‌ای جسمانی، عاطفی و در عین حال برساختی اجتماعی در شکل‌گیری هویت زنان نقش‌آفرینی می‌کند و نویسندگان چگونه از طریق روایت‌های شخصی، این تجربه را بازاندیشی کرده‌اند. از دیگر اهداف تحقیق، بررسی ظرفیت نظری متون مورد مطالعه در نسبت با مفهوم «ادبیات مادری» است؛ پرسشی که در سال‌های اخیر در حوز? مطالعات زنان و نقد ادبی مطرح شده و می‌تواند امکان شناسای گون? ادبی مستقل را فراهم کند که در آن تجرب? مادری نه امری حاشیه‌ای، بلکه منبعی الهام‌بخش برای آفرینش ادبی و بازنمایی فرهنگی در نظر گرفته می‌شود. روش شناسی پژوهش: این پژوهش از نوع بنیادی است و با اتکا به رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای آثار نویسندگان مورد بحث را مورد بررسی قرار داده است. یافته‌های پژوهش: در این پایان‌نامه، با خوانش تطبیقی خودزندگی‌نامه‌‌نویسی سیمون دوبووار، آنی ارنو و شیوا علی‌نقیان، «مادری» و «زنانگی» به‌مثاب? دو محور سازند? هویت زنانه کاویده شده است. برآیندِ این کاوش، مجموعه‌ای از یافته‌های منسجم است که هم صورت‌بندی نظریِ «ادبیات مادری» را پیش می‌برد و هم نشان می‌دهد تجربه‌های بدنی، عاطفی و فرهنگیِ مادری چگونه به بازتعریفِ «خویشتن زنانه» می‌انجامد. پژوهش با اتکا به روایت‌های سه‌گانه، نشان می‌دهد مادری در نوشتار زنان کانونی برای فهم هویت، بدن، زبان و جامعه است. گفتمانی که از دلِ روایت‌های شخصی/جمعی سر برمی‌آورد، قواعد خودزندگی‌نامه‌نویسی (اتوبیوگرافی) کلاسیک را درمی‌نوردد و امکان زبان‌مند کردن تجربه‌های اغلب ناگفته را فراهم می‌کند. نتیجه آنکه «ادبیات مادری» در این پژوهش به‌صورت یک میدانِ زایا و بینافرهنگی صورت‌بندی می‌شود که می‌تواند به‌تدریج به گون? ادبی (ژانر) شناخته‌شده بدل شود. نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که خودزندگی‌نامه‌نویسی زنان، به ویژه وقتی که محور آن تجرب? مادری و زنانگی باشد کنشی مقاومتی، نظریه‌پردازانه و جامعه‌ساز  است. بررسی تطبیقی آثار دوبووار، ارنو و علی‌نقیان ثابت کرد که «ادبیات مادری» به مثاب? یک گفتمان ادبی مستقل نه تنها مشروع، که  امری ضروری  برای تکمیل تاریخ ادبیات و بازگرداندن صدای نیمی از بشریت به متن فرهنگ است. این گون? ادبی (ژانر) به ظاهر نوظهور، با روشن کردن پیچیدگی‌های تجرب? مادری، می‌تواند  چراغ راهی برای نسل‌های حال و آیند? زنان  باشد تا بتوانند زندگی و مادری را نه بر اساس بایدها و نبایدهای تحمیلی، بلکه از مسیر آگاهی، انتخاب و روایتِ خودشان تجربه کنند.

   رمان «این خیابان سرعت‌گیر ندارد» نوشته مریم جهانی، نویسنده معاصر کرمانشاهی است. این کتاب در سال ???? در انتشارات مرکز به چاپ رسید و در سال ???? علاوه بر اینکه   جایزه ادبی جلال آل احمد (دهمین دوره) را در بخش «داستان بلند و رمان» (بصورت مشترک) از آن خود کرد، در سی و پنجمین دوره کتاب سال نیز اثر برگزیده بخش ادبیات (نثر) شناخته شد. در این پژوهش هدف این است با توجه به جنسیت نویسنده و اختصاص رمان به شهر کرمانشاه، مشخص کنیم، جهانی با کمک شخصیت‌ها چطور به بیان دیدگاه اجتماعی پرداخته است و تا چه حد توانسته وضعیت اجتماعی مردمان این شهر و به‌ویژه زنان را در دو حوزه «هویت» و «آداب معاشرت» آشکار کند؟ و چه موانع پیشرفت یا بایدها و نبایدهایی در جامعه برای زنان وجود دارد. روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش با استناد به منابع کتابخانه‌ای و الکترونیکی، و به روش توصیفی-تحلیلی به بررسی نشانه‌های اجتماعی پی‌یرگیرو در رمان حال حاضر می‌پردازد. به این صورت که با بیرون کشیدن نشانه‌ها در رمان و تحلیل آن موارد سعی در آشکار کردن لایه‌های پنهان متن داریم و اینگونه به شناخت جامعی از مردمان شهر کرمانشاه و جایگاه زنان این شهر نسبت به مردان می‌رسیم. یافته‌ها: نشانه‌شناسی، رویکردی است که به بررسی نشانه‌ها و درک معانی نهفته در متن می‌پردازد. نشانه‌شناسی اجتماعی، از زیر مجموعه‌های نشانه‌شناسی، که در برگیرنده دو حوزه است: « الف: رمزگان هویت» و «ب: آداب معاشرت» است. نویسنده، خواهان توصیف دنیای زنانی است که دارای رویکرد انتقادی نسبت به مردان هستند، زنانی که میان دنیای مردسالارانه و تمایلات زنانه قرار گرفته‌اند. نویسنده با استفاده از نشانه‌های اجتماعی، سعی دارد واقعیت‌هایی را که زنان در جامعه مردسالار با آن رو‌به رو هستند به تصویر بکشد. نتیجه‌گیری: در این رمان با جامعه‌ای روبه رو هستیم که در آن مردسالاری موج می‌زند و زن‌ستیزی از رفتارهای بارز این مردمان است. مشخص می‌شود با وجود اینکه جامعه و کشور رو به سمت مدرنیتگی پیش می‌رود اما خیلی از عادات و سنت‌های قدیمی پا برجا هستند و نیاز به فرهنگ سازی و زمان دارد تا این سنت‌های غلط و جا افتاده از بین برود. در این رمان شهره نماد مدرنیتگی و باقی شخصیت‌ها نماد سنت‌گرایی هستند، علاقه‌مندان به سنت‌گرایی هرچند بیشتر است اما مدرنیتگی اثرات مثبت خود را به جامعه تزریق می‌کند.   کلیدواژه‌ها: ادبیات‌داستانی، رمان اجتماعی، نشانه‌شناسی اجتماعی، پی‌یرگیرو، مریم جهانی، این خیابان سرعت‌گیر ندارد.

   Abstract   Introduction: This research thesis is about the influence of Ferdowsi's Shahnameh on Tarsusi's Darabnameh. Ferdowsi's Shahnameh has long been considered as the world's greatest and most famous epic works, and considering that the field of influence of the Shahnameh is so wide that it has gone beyond the borders of Iran and even European literature has been influenced by it. We decided to analyze and examine the role model of one of the great Iranian writers, Abu Taher Tarsousi, in the book Darab Nameh of Ferdowsi's Shahnameh. So far, considerable studies have been conducted and published about the influence of the Shahnameh on the works after it, but no research has been found that analyzes the topics of the Shahnameh in comparison with other works, with explanations and interpretations. This field has been limited to the subjects of the Shahnameh, in fact, along with the influence of the desired texts on the Shahnameh in different aspects, several cases of the Shahnameh have been analyzed and investigated. This research is divided into five chapters, the first chapter briefly mentions the issues that are raised and analyzed in this research, the second chapter mentions the research method, the third chapter mentions the background of the research in which some articles that are effective Ferdowsi's Shahnameh on various works are analyzed and analyzed, in the fourth chapter, all the findings are analyzed along with examples from Darab Nameh of Tarsusi, and finally, the fifth chapter mentions the results of this research. The purpose of the research: The purpose of this research is to mention, investigate and analyze the extent and the most important aspects of the influence and influence of the Shahnameh on the Darab Nameh of Tarsus and also to mention some reasons for the influence of the Darab Nameh of Tarsus on the Shahnameh. Research Methodology: This thesis has been done in a documentary-analytical way with library studies and review of important editions as well as scanning and review of various articles and researches in this field. Research questions: 1) Which subjects of Shahnameh are used in Darabname of Tarsusi? 2) What is the effectiveness of Tarsusi's Darab Nama on Shahnameh topics? 3) Why is Tarsosi influenced by Ferdowsi's Shahnameh in Darab Nameh - as a popular and heroic work? Research findings: By reviving and representing the narrative history of ancient Iran and recognizing national myths, in addition to influencing the official literature through beliefs, thoughts, and characters, Ferdowsi was able to deeply influence the culture of folk literature and heroic stories. The influence of Tarsusi on Ferdowsi's Shahnameh in various aspects, including: belief in fur, belief in prophesy and somnambulism, belief in chivalry, belief in revenge, belief in fate, burial, celebration and wine, will, report, advice and advice, patriotism , love, obedience, hunting, marriage, sacrifice, consultation, murder, letter writing, torture, blackmail and blackmail, tricks, war, testing different weapons and techniques, scolding a girl, breaking a habit, crossing water, confinement, hadith nafs, Naming and description have been investigated and analyzed. The results of the research: Finally, in examining the story of Darab Nameh and comparing it with Shahnameh, we come to the conclusion that having a number of characteristics, beliefs and functions with

هدف: هدف پژوهش حاضر تحلیل گفتمان موجود در دوخطبه «غراء و اشباح» از نهج‌البلاغه است که در ادبیات اسلامی، به‌عنوان یک اثر ادبی و اخلاقی معتبر، حاوی خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌هایی درنهایت بلاغت و فصاحت است و ازآنجایی‌که گفتمان هر جامعه تحت تاثیر قدرت حاکم بر آن است، بنابراین، تحلیل ارتباط آثار ادبی تنها به جوانب زبانی متون محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند بررسی چگونگی، بستر رویش و خلق متن،   چرایی خلق متن، ایدئولوژی و قدرت مسلط حاکم بر آن و در نهایت کنش اجتماعی متن در محیط جامعه است و جستار حاضر دو خطبه مذکور را از منظر نظریه گفتمان انتقادی فرکلاف که بیانگر مسائل مذکور است، بررسی کرده است. مسئله و روش پژوهش: این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و بر اساس تئوری تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فر کلاف به‌منزله یک رویکرد بینا رشته‌ای، ساحت­های «توصیف، تفسیر و تبیین» در این دو خطبه را با تاکید بر جنب? ایدئولوژیکی و قدرت محتوای آن تحلیل نموده است و درصدد پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها است که درون‌مایه اصلی این دو خطبه چیست و این نظریه چگونه بستر فهم عمیق‌تر آن دو را فراهم می‌کند. یافته­ها: یافته­ها در بخش توصیف و تفسیر نشان می‌دهد که دو خطبه مذکور از دیدگاه روابط آوایی، معنایی و ساختار صرفی و نحوی جملات، بار ایدئولوژیکی، علمی و اخلاقی و ارزش بلاغی و فصاحت واژگان، متناسب با بافت موقعیتی جامعه و هدف خطابه‌گویی امام است. در بخش تبیین نیز، تاثیرگذاری کلام امام بر جو حاکم و تغییر آن با فوران عواطف و احساسات مخاطب همراه شده است که زمینه‌ رهایی ایشان از جهل با شواهد تاریخی، علمی و مستند را بیان می‌کند. نتیجه ­گیری: تحلیل دقیق و بررسی مفصل مفاهیم دو خطبه نشان می‌دهد که تناسب و توازن در آن‌ها به‌گونه‌ای است که بر مخاطب به‌شدت تاثیرگذار است. این قدرت ارتباط کلامی با مخاطبان نشان می‌دهد که امام با بهره‌گیری از ابزارهای بلاغی، بیانی و موسیقایی کلام توانسته احساسات، عواطف و عقاید جامعه و مخاطب را متاثر کرده و گاهی به چالش بکشد.

   قرآن کریم که یکی از معجزات بی­بدیل الهی در علم بلاغت است، برای هدایت و روشنگری انسان­ها و رسانیدن آنان به سرچشمه زلال معرفت الهی، همواره از رساترین و فصیح­ترین اسلوب­ها استفاده کرده است؛ لذا در این حقیقت شکی نیست که آیات قرآن سخنان و کلام بزرگان دین بویژه امامان معصوم (علیهم السلام)، در بردارنده مضامین، معانی روح­بخش و ترکیبات متین و الهام بخشی است که با گذشت قرون و اعصار و پیشرفت اندیشه بشری بویژه در حوزه زیبایی­شناسی، هر روز جلو? تازه­ای از اسرار علوم و معارف الهی، برای بشر امروز نمایان می­شود. از جمله این علوم، علوم بلاغت است که به معنای مطابقت کلام با مقتضای حال مخاطب، هماره به عنوان یکی از جلوه­های اعجاز و هماوردناپذیری قرآن، مطرح بوده است و به دلیل غایت و هدفی که دارد (معرفت قرآن کریم) از اشرف علوم به حساب می­آید.این دانش خود شامل معانی، بیان و بدیع است؛ رعایت هرکدام از این موارد سبب زیبایی کلام و تاثیر بیشتر بر مخاطب می­شود. علم معانی، در جهت شناخت دقیق ابعاد مختلف بلاغت کلام به صورت عام و کلام الهی به صورت خاص، پدید آمده است و متکلم را قادر می­سازد تا آنچه در ذهن می­پروراند به مخاطب القا نماید. زیبایی­های قرآن کریم از نظر این علم، مباحث متعددی را شامل می­شود که می­توان به احوال جمله­های انشایی اعم از طلبی به عنوان یکی از مقاصد آن اشاره نمود که به دلیل افاد? معانی ثانوی، در علم معانی از اهمیّت بالایی برخوردارند. این پژوهش به روش تحلیلی- توصیفی به بررسی و استخراج جملات انشایی طلبی در جلد دوم کتاب الحیاه اثر علامه محمّدرضا حکیمی که در کتب بلاغی به آن اشاره شده پرداخته است. بررسی­های به عمل آمده حاکی از آن است که استفهام یکی از اقسام پرکاربرد این انشاء است که در جلد دوم کتاب الحیاه نیز فراوان یافت می­شود؛ چرا که قرارگرفتن این اسلوب در لابه لای آیات قرآن، هم بر زیبایی و فصاحت قرآن می­افزاید و هم اذهان مخاطبان خود را به موضوعاتی متوجه می­سازد که لازم است در این موضوعات تفکر و بدین­وسیله تحولی بنیادین در نظام فکری و سپس زندگی خود ایجاد کنند. کلمات کلیدی: کتاب الحیاه، محمدرضا حکیمی، انشا طلبی، اغراض مجازی انشاء طلبی.

   هدف: مبانی معناشناسی شناختی مبتنی بر ساخت مفهومی قراردادی شده ‌است. ساخت‌های معنایی نیز همانند دیگر حوزه‌های معناشناختی، مفاهیم انتزاعی را بازتاب می‌دهند که آدمی بر اساس تجارب خویش به آنها شکل داده‌است. یکی از رویکردهای معناشناختی، طرح‌واره تصویری است. در این روش، تجربه‌های انسان‌ها از دنیای پیرامون، ساخت‌های مفهومی را در ذهن او می‌آفریند که قابل انتقال بر سطح زبان هستند از این‌رو، تجارب ملموس و تجسم یافته در درون نظام مفهومی، منجر به تولید طرحواره‌های تصویری می‌شوند. نوشتار حاضر بر آن است تا برخی از فرایندها و ساخت‌های مفهومی در معنی‌شناسی شناختی را در قالب طرح‌واره‌های تصویری بررسی کند و برای این مقصود، سروده‌های پایداری را انتخاب کرده‌است. روش‌شناسی‌پژوهش:   این پژوهش بر آن است تا فرآیندها و ساختارهای مفهومی عناصر پایداری را مبتنی بر طرحواره‌های تصویری در شعر مشفق کاشانی با رویکردی توصیفی- تحلیلی بر پایه نظریه معناشناسی شناختی لیکاف، جانسون و کوچش بررسی کند. یافته‌های پژوهش: دستاورد پژوهش بیانگر آن است که طرحواره‌های تصویری در اشعار مشفق کاشانی بیشتر از نوع طرحواره‌های قدرتی هستند. مشفق کاشانی مفاهیم انتزاعی مبارزه، ستم‌ستیزی، آزادی، شهادت و ... را در قالب طرحواره‌های تصویری قدرتی بیان کرده‌است تا برای مخاطب محسوس و ملموس باشند. نتیجه: نتایج پژوهش نشان می‌دهد ساخت‌های تصویری در سروده‌های این شاعر آیینی دفاع مقدس به درک مفاهیم انتزاعی عناصر پایداری برای توصیف و تبیین آن‌ها به کار رفته‌است. کلیدواژه‌ها: نظریه معناشناختی، طرحواره تصویری، ادبیات پایداری، مشفق کاشانی.

این پژوهش یکی از مسائل مهم نقد ادبیات معاصر یعنی معادل موضوعی را مورد بررسی قرار می دهد، مسئله ای که نخستین بار در آثار نویسند? انگلیسی توماس إلیوت مطرح شد. پژوهشگر در این پژوهش به واکاوی نظری? معادل موضوعی از رهگذر بیان مفهوم آن در نقد ادبی معاصر و وجود یا عدم آن در نقد ادبی قدیم می پردازد. وی افزون بر این، از نظر تطبیقی این نظریه را بر شعر دکتر زهران جبر که تجربه­های شعری وی از لذت زیبایی شناسی، خلّاقیّت هنری، عمق تصاویر و مهارت در تعبیر سرشار است، پیاده کرده است. بنابراین این شعر، میدانی برای اشتراک­های عینی شاعر بوده که در آن دغدغه­های ذهنی و تجربه­های احساسی را برای گریز از بیان احساسات خود به صورت آشکار، تبدیل کرده است. هدف از این جستار تبیین معادل موضوعی در شعر دکتر زهران و چگونگی کاربست آن توسط شاعر به صورت عنصری الهام بخش است که به واسط? آن از بیان آشکار و مستقیم فاصله گرفته و به ایما و اشاره روی آورده است. این پژوهش یکی از مسائل مهم نقد ادبیات معاصر یعنی معادل موضوعی را مورد بررسی قرار می دهد، مسئله ای که نخستین بار در آثار نویسند? انگلیسی توماس إلیوت مطرح شد. پژوهشگر در این پژوهش به واکاوی نظری? معادل موضوعی از رهگذر بیان مفهوم آن در نقد ادبی معاصر و وجود یا عدم آن در نقد ادبی قدیم می پردازد. وی افزون بر این، از نظر تطبیقی این نظریه را بر شعر دکتر زهران جبر که تجربه­های شعری وی از لذت زیبایی شناسی، خلّاقیّت هنری، عمق تصاویر و مهارت در تعبیر سرشار است، پیاده کرده است. بنابراین این شعر، میدانی برای اشتراک­های عینی شاعر بوده که در آن دغدغه­های ذهنی و تجربه­های احساسی را برای گریز از بیان احساسات خود به صورت آشکار، تبدیل کرده است. هدف از این جستار تبیین معادل موضوعی در شعر دکتر زهران و چگونگی کاربست آن توسط شاعر به صورت عنصری الهام بخش است که به واسط? آن از بیان آشکار و مستقیم فاصله گرفته و به ایما و اشاره روی آورده است.   

(خدا) به هر کس که بخواهد حکمت مى ‏بخشد، و به هر کس حکمت داده شود، به یقین‏، خیرى فراوان داده شده است‏؛ و جز خردمندان‏، کسى پند نمى‏ گیرد. (سوره بقره آیه ???). بیش از تقریبا بیست سال است که همچون یک دلباخته به گردآوری گفتارهای حکمت آمیز و سخن­های ماندگار پیشینیان سرگرمم.ازآن سال­های دور تا هم­اکنون، هر گاه که چشمم بر یکی از این گفتارها و سخنان می­افتاد، آن را بی­درنگ در دفترهایی که برای همین کار اختصاص داده­ام می­نویسم. از آن روز تاکنون سخن­های بسیاری را گردآورده­ام  

دعا یکی از مقوله‌های   بسیار شیرین و جذابی است که همواره در حیات بشریت مقامی والا و مقدس را به خود اختصاص داده است. به طور کل دعا نوعی پیوند ماورائی است که با جذب انرژی از عوامل عالم بالا و بازنمود آن در اوامر عالم سفلی، مطالبات و انتظارات خاصی را پاسخ داده است. آنچه در بُنِ این پدیده‌ی انسانی نهفته است، آثار ترتبیتی سازنده‌ی آن است که در صورت برآورده شدن یا نشدن، قابل انکار نخواهد بود. امیل ناصیف یکی از نویسندگان مشهور فلسطینی است که در کتاب «اروع ما قیل من الادعیه»، با جهت دادن به نوع نگاه انسان، چراغ امید بشریت را روشن ساخته و وجه دیگری از عبادت را ترسیم کرده است تا فراتر از ارتباطات روش‌مند و محدود به مکان و زمان ازقبیل حج، نماز وغیره، با ندای دل و فارغ از همه‌ی هستی انسان را همنشین دائمی خداوند گرداند. مقوله‌ی مورد توجه در این پژوهش، علاوه بر ترجمه‌ی کتاب مذکور، تحلیلی از انواع ادعیه‌ی مکتوب و مورد نظر نویسنده و نیز تاثیرات آن در زندگی بشر است. کلیدواژه‌ها : ادبیات دینی، دعا، امیل ناصیف، اروع ما قیل من الادعیه  

   تزوتان تودروف[1]، به سال 1969 میلادی،   نخستین بار اصطلاح «روایت‌شناسی»   را به مخاطبان عرضه کرد. از این‌رو، می‌توان ادعا کرد که دانش روایت‌شناسی، قدمت چندانی ندارد و تنها ده‌ها سال از   مطرح شدن آن سپری می‌شود. این دانش به نوعی تحت تاثیر فرمالیست‌ها و ساختارگرایان قرار گرفته و   با دیدگاهی نوین به خوانش متن‌ها می‌پردازند و در این میان، نقش زبان‌شناسی فردینان سوسور[2] در هدایت دانش روایت‌شناسی قابل توجه است (زاهدی، 1390: 86). دامنه مطالعات دانش روایت‌شناسی بسیار گسترده است، به عنوان مثال پیرامون گونه‌های مختلف نوشتار   از جمله   افسانه‌ها و قصه‌های پریان، داستان بلند، داستان کوتاه، رمان و . . . مطالعات فراوانی انجام شده‌است که   در این میان نقش صاحب‌نظرانی همچون ژرار ژنت[3]، گرماس[4]، تزوتان تودروف بسیار برجسته است به ویژه آنکه نظریه زمانمندی ژنت در روایت مورد توجه بسیار از پژوهشگران قرار گرفت.    ژنت که تاثیرگذارترین صاحب نظر در علم روایت‌شناسی محسوب می‌شود، رویکرد متفاوتی در مورد زمان متون روایی دارد، وی زمان تقویمی را از زمان روایت جدا می‌سازد و در این نگاه دگرسان به زمان، سه مولفه نظم، تداوم و بسامد را مطرح می‌کند. دلیل پرداختن ژنت به بحث زمان، جایگاه بالای آن در روایت است، به نوعی که مورد توجّه بسیاری از اندیشمندان قرار گرفته است، از جمله نیچه در این زمینه معتقد است که زمان می‌تواند به زمان چرخشی و زمان خطی تقسیم شود (ر.ک: 1379: 54). کریستوا[5] نیز بر این باور است، مکان   همیشه محل پیدایش زمان است و همچنین محل تمام شدن آن؛ به همان شکل که فضای مکان، محلی برای نگه داشتن زمان در خویش است و نشان می‌دهد به همان میزان   که زمان سپری شود- به این خاطر که بازگشت زمان به همان محل است- دوری تسلسل‌واری طی کرده‌است (ر.ک: زاهدی، 1390: 89) و این رویکرد همان دیدگاه ژنت پیرامون زمان به ویژه مولفه نظم است. او همچنین گستره قصه را در سه سطح داستان، روایت و روایتگری بررسی و تشریح می‌کند.    این پایان‌نامه، در پنج فصل، ساختار روایت در هفت اثرِ «هدیه عقاب»، «سفر به دیگرسو»، «حرکات جادویی»، «دومین حلقه قدرت»، «کرانه فعال بی‌کرانگی»، «قدرت سکوت»، و «هنر رویابینی» از کارلوس کاستاندا   براساس نظریه ژرار ژنت ساختارگرای فرانسوی بررسی کرده‌است:    فصل اول کلیات پژوهش است، در این فصل، ابتدا مساله پژوهش تعریف شده است و سپس پیشینه، اهداف، پرسش‌ها، اهمیت و ضرورت و روش پژوهش ذکر گردیده است.    فصل دوم، ادبیات یا مبانی نظری پژوهش نام دارد. در این فصل، روایت‌شناسی و مولفه‌های به صورت مفصل بیان شده‌است.    فصل سوم، به شناخت‌نامه کاستاندا و معرفی عرفان و آثار وی اختصاص دارد.    فصل چهارم، ساختار روایت را در هفت اثر داستانی مزبور بررسی کرده‌است.    فصل پنجم، نتیجه پژوهش با کمک نمودار و جداول بیان شده‌است. [1]. Tzotan Todrov

   نظم و نثر دو گونه ادبی هستند که هر کدام کارکرد خاص خود دارند، قالب نثر رویکردی منطقی و گزارشی به   بیان یک خبر می‌پردازد امّا شعر غالباً بر محور عاطفه، احساس و خیال سیر می‌کند. در پاره‌ای از موارد، نثر از   ویژگی‌های استدلالی و خبر رسانی خارج می‌شود و جامه صنعت شعری را بر تن می‌کند و احساس و عاطفه خواننده را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. این نثر، نثر شاعرانه نام دارد. رمان ذاکره الجسد، نوشته   احلام مستغانمی (1953)   و رمان یک عاشقانه آرام، نوشته نادر ابراهیمی (????–????)، دو اثری هستند که باور بر آن است؛ نثر آنها رنگ و بوی شاعرانه دارد. پژوهش حاضر، با روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی که دامنه آن محدود به تاثیر و تاثر نیست، دو رمان مزبور را از نگاه مولفه‌های نثر شاعرانه بررسی کرده‌است. یافته‌های پژوهش، نشان می‌دهد که موسیقی درونی(تکرار، واج‌آرایی، تتابع اضافات و عطف‌های مکرر)، کاربرد استعاره، تشبیه، تضاد واژگان، تضاد فعلی، حسامیزی، نماد و توصیف‌های شاعرانه، برحسته‌ترین نمودهای نثر شاعرانه هستند که در نثر احلام مستغانمی و نادر ابراهیمی به کار رفته‌است. حضور این ویژگی‌های نثر ایشان را شاعرانه، جذّاب، زیبا و پرطروات نموده‌است. با این تفاوت که کاربرد استعاره‌های مکنیه در نثر مستغانمی شاخص‌تر و ممتازتر است.

  آثار ادبی همانند آیینه‌ای

عناصر دخیل و موثر در شیوایی و روانی شعر هر شاعر از جنبه‌های گوناگون شایان بررسی، ارزیابی و سنجش است. مثنوی لیلی و مجنون نظامی نیز در نوع خود از زوایای مختلفی شایسته تامل و ژرف‌نگری است تا جهات تاثیرگذار کلام او نمایان شود. یکی از این زوایا، بررسی کاربرد هنری فعل در مثنوی لیلی و مجنون است. اکنون این سوال مطرح است عناصر دخیل در زیبایی ساخت فعل‌های اشعار این مثنوی چیست و شاخص‌ترین آن کدام است و چه تاثیری در زیبایی، مفهوم و شیوایی متن آن دارد؟   دستاورد بررسی نمود هنری فعل در مثنوی لیلی و مجنون بیانگر آن است؛ بیش از یک فعل و گاه سه یا چهار فعل در برخی از ابیات مثنوی دیده می‌شود که بهره‌مندی از این فعل‌ها بیانگر هنرمندی شاعر در امر بلاغت و زیبایی‌آفرینی لفظی و معنوی است. همچنین کاربرد زوج‌ها و فعل‌های مجاور به صورت‌های قافیه، ردیف، تکرار صیغه‌های فعلی و واج‌آرایی در راستای ایجاد موسیقی کناری و درونی و   همچنین کاربرد بلاغی(استعاره، کنایه، ایهام، حس‌آمیزی) ترکیبات فعل از عناصر سبکی اشعار این شاعر است که پربسامدترین شگردهای بلاغی را می‌توان؛ بهره‌گیری از فعل در راستای موسیقی کناری و درونی نام برد.   

لازط