مجتبی بیگلری

 جلال الدین سیوطی، نسخ ، تفسیر الجلالین،تفسیر الدر المنثور، الاتقان

چکیده  ابوالقاسم عبدالعظیم بن عبدالله حسنی (ره) از اصحاب بزرگ و مرضیّ ائمه اطهار (علیهم¬السّلام) به شمار می¬رود که توانسته است اعتقادات خود را بر امام هادی (علیه¬السّلام) عرضه کند. ویژگی¬هایی مانند تایید صحّت اعتقادات توسط امام هادی (علیه‌السّلام)، مرجع دینی شیعیان در ری و نیز برابر بودن زیارت ایشان با زیارت مرقد مطهر امام حسین (علیه¬السّلام)؛ نشان¬گر جایگاه والای حضرت عبدالعظیم (ره) در میان ائمه اطهار (علیهم¬السّلام) است. از آنجایی که تا زمان نگارش این پژوهش، در هیچ نگاشته¬ای به بررسی کامل شخصیّت حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) و روایات وی پرداخته نشده است؛ لذا بررسی سندی و متنی روایات حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) هدف پژوهش حاضر است. در این پژوهش که با روش اسنادی و توصیفی – تحلیلی، ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه¬ای و بهره¬گیری از کتب موجود در نرم‌افزارهای حدیثی و نیز مقالات گوناگون نگاشته شده است، به تبارشناسی حضرت عبدالعظیم حسنی (ره)، معرّفی اساتید و شاگردان مستقیم به همراه ترسیم الگویابی طرق اساتید و شاگردانی که دارای بیشترین نقل روایت بوده¬اند، پرداخته شده است. در بررسی اساتید و شاگردان حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) مشخص شد که از میان اساتید، ایشان از «علی بن اسباط» بیشترین روایات را نقل نموده و از میان شاگردان نیز «سهل بن زیاد آدمی» دارای بیشترین روایت از حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) است. معرّفی مختصر شهر ری و بررسی موقعیّت این شهر از جنبه¬های گوناگون، مقایسه روایات مشابه حضرت عبدالعظیم و دسته¬بندی آن¬ها در بخش‌های مزید، تصحیف، نقل به معنا، ادراج، ارسال، مقلوب، تبدیل و تقطیع و نیز نقد سندی و متنی روایات اخلاقی ایشان، گونه¬شناسی روایات تفسیری منقول از حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) و دسته¬بندی آن¬ها در سه دسته تفسیر درونی، تفسیر بیرونی و تضمین از اقدامات انجام‌شده در این پژوهش است. همچنین ذکر 17 روایت از حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) که تاکنون در هیچ¬یک از آثار نگاشته شده پیرامون ایشان نیامده، به همراه 1 روایت که در نرم‌افزار درایه النور در زمره روایات حضرت عبدالعظیم محسوب شده، از دیگر کارهایی است که در این نوشتار انجام شد. برای آگاهی از آمار دقیق روایات حضرت عبدالعظیم در منابع حدیثی؛ مکرّرات، حذف و روایات ثبت¬نشده در مسند حضرت عبدالعظیم، افزوده شد که میزان آن به 122 روایت رسید. از این تعداد، برخی جزء ملحقات محسوب شد که بدون درنظرگرفتن این موارد؛ تعداد واقعی آنها 112 روایت است. همچنین پرداختن به این مطلب که نخستین گردآورنده خطبه¬های حضرت علی (علیه‌السّلام) را می¬توان حضرت عبدالعظیم (ره) دانست؛ از نتایج به دست¬آمده در این نوشتار است. کلیدواژه¬ها : حضرت عبدالعظیم حسنی (ره)، بررسی سندی، بررسی متنی، خطب امیرالمومنین (علیه‌السّلام)، روایات اخلاقی، مقایسه روایات.

چکیده نهج­البلاغه، یکی از مهمترین کتاب­های جهان اسلام، بعد از قرآن است. این کتاب از جهت ادبی در اوج بلاغت و فصاحت زبانی قرار دارد و بلاغیان و ادیبان کهن و زبان­شناسان جدید همواره از جهت برخورداری این اثر از امکانات زبانی بر تمایز آن از دیگر آثار تاکید کرده­اند. خطبه­های نهج­البلاغه علاوه بر ارزش­های ساختاری و زبانی، از جهت محتوایی، فقهی و ایدئولوژیک از ارزش والایی برخوردار است و یکی از مهمترین مسائل و موضوعاتی که این کتاب به آن پرداخته بحث مهدویت است. مهدویت که یکی از قضایای مسلّم دین مبین اسلام است، توسط امام علی (ع) در برخی خطبه­ها به طور آگاهانه ذکر شده است و امام از ویژگی­های مربوط به این قضیه سخن گفته است. این پژوهش با توجه به اهمیت محتوایی و زبانی کتاب نهج­البلاغه، خطبه­های مشتمل بر مهدویت را در نهج­البلاغه با تکیه بر رویکردی نقش­گرایی و نظریه مایکل هلیدی انتخاب کرده و در تلاش است به بررسی انسجام این خطبه­ها بر اساس نظریه انسجام هلیدی از ابزارهای انسجام در سه بخش انسجام دستوری، انسجام واژگانی و انسجام پیوندی صحبت کند. زیرا بررسی انسجام و اینکه امام در پردازش یکی از مهمترین موضوعات جهان اسلام چگونه عمل کرده از اهمیت پژوهشی قابل ملاحظه­ای برخوردار است. در واقع پژوهش سعی دارد به بررسی انسجام در خطبه­های مشتمل برمهدویت شامل هشت خطبه که حامل بار معنایی و ایدئولوژیک مهمی هستند، دست یابد. نتیجه نشان می­دهد که امام (ع) در این خطبه­ها، به کاربست عناصر و مولفه­های انسجام توجه شایانی نموده است و این خطبه­ها با مفهوم مترقی و مهم خود، در شکلی منسجم و متنی متحد الشکل و فنّی به مخاطب ارائه شده است. کلیدواژه­ ها: نهج­ البلاغه، انسجام متنی، مهدویت، خطبه­ های نهج البلاغه، هلیدی و حسن  

   در جمع آوری این مجموعه تلاش کردم یک پرتوی بر تاریخ چاپ چاپخانه‌ها بیندازم اول اینکه مباحثی را از تاریخ چاپخانه‌ها روشن بکنم، شرح حال آنها را به نگارش در بیاورم، فهرستی از چاپخانه‌های فعال در تاریخ کرمانشاه را در یک قرن اخیر گردآوری ساختند و همچنین تلاش نمودم این مباحث را در چند مبحث معرفی کنم از چاپخانه‌های روزگار مشروطه، چاپخانه‌های دوره پهلوی اول و دوم، چاپخانه‌های عصر انقلاب اسلامی را هم در آخر مورد بحث و بررسی قرار دادم. همچنین یک تاریخچه مختصری از تاریخ چاپ و چاپخانه‌ها در کرمانشاه به نگارش درآوردند و نیز اشاراتی در آن مورد نمودم، وضعیت چاپخانه‌ها و مشکلات فراروی آنها و نیز پرسش‌هایی در این زمینه پیش آمده که انشالله در پژوهش‌های بعدی مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند داد و به آن سوالات پاسخ داده خواهد شد.

جایگاه زنان، مورد شناخت دسته بندی گونه شناسی قرار می گیرند   

در این پایان‌نامه به نقد و بررسی برداشت‌های تفسیری و حدیثی دکتر شریعتی پرداخته شده است. روش تحقیق این پایان نامه، روش تحلیلی - توصیفی است.روش گردآوری اطلاعات، اسنادی است به این معنی­که از طریق مراجعه به کتاب ها،   مقالات علمی،   پایان نامه ها و سایت های اینترنتی به کسب داده ها و اطلاعات پرداخته شده است. دکتر شریعتی همچون مصلحان بزرگ جهان اسلام، بازگشت به قرآن را عامل سعادت مسلمانان معرفی می­کند و درآثار خود به معارف قرآنی و بهره گرفتن از آنها توجه ویژه ای داشته است.    در حوزه تفسیر قرآن، عدم آشنایی با اسلوبی روشمند در بهره مندی از معانی و معارف قرآنی و هم­چنین نگاه التقاطی( مارکسیستی – اسلامی) وی، به بسیاری از آموزه­های قرآنی، گاهی باعث تاویلات ناروا و برداشت­های ناصحیح وی از آیات قرآن  گردیده است. با توجه به یافته های تحقیق، دکتر شریعتی به تفاسیر سنتی توجه خاصی نداشته است. اما در پرداختن به برداشت های قرآنی خود، تحت تاثیر پدرشان محمد تقی شریعتی و افرادی همچون اقبال لاهوری، محمدعبده و طنطاوی بوده است.   

 در این مقاله، ضمن ارائه تعایف و تقسیم¬بندی¬های ارائه شده برای خیر و شر به چرایی وجود خیر و شر و همچنین، بیان مصادیق خیر و شر در آیات و روایات پرداخته شده است. در ادامه، به بیان واقعی یا عدمی بودن خیر و شر و مطلق یا نسبی بودن آن¬ها از طریق ارائه نظرات آیات قران و روایات و اشعار مثنوی پرداخته خواهد شد. روش تحقیق در این مقاله بدین صورت میباشد که ابتدا آیات قرآن و روایاتی که در این زمینه پرداخته شده¬اند را بررسی نموده و سپس، به مقایسه و تطبیق آن¬ها با ابیات مثنوی مولوی میپردازیم. نتایج بررسی روایات، احادیث و اشعار مثنوی بیانگر این است که در آیات و روایات شر به معنای مطلق وجود ندارد و در نقطه مقابل می¬توان به شر نسبی قائل شد البته آن هم با توجه به انسان و شرایط و احوال و اوضاع و غیره که دارد شر نسبی قابل تعریف می¬باشد. در روایات هم پیرامون موضوع خیر و شر مصادیق و مواردی تبیین و تعریف شده است که این موضع حاکی از آن است که خیر و شر وجود دارند البته نه به صورت مطلق بلکه به صورت نسبی. مولانا معتقد است که شر مطلق در جهان وجود ندارد. از نظر وی، شر، یک امر عدمی است و نه وجودی. مولانا هم شر را به خدا نسبت می¬دهد.

چکیده: تسبیح به معنای منزه دانستن است و منزه دانستن خداوند به این معنی است که او را از صفات نقص و آن­چه لایق شان ایشان نیست نفی کنی و تسبیح غیر ذی شعور یعنی این­که آن­ها را خالقی پدید آورده که مستحق ستایش است. در قرآن مجید چندین بار به تسبیح هم? موجودات عالم اشاره شده است، و مهم­ترین آیه در این مورد آی? 44 سوره اسری می­باشد که خداوند می­فرماید: آسمان­های هفتگانه و زمین و هرکس که در آن­هاست او را تسبیح می­گویند، و هیچ چیز نیست مگر این­که در حال ستایش، تسبیح او می­گویند، ولی شما تسبیح آن­ها را در نمی­یابید. عده­ای معتقد­اند به این­که تسبیح موجودات حقیقی است، و با زبان قال و از روی علم و شعور و اختیار تسبیح خداوند می­کنند که به آن تسبیح حقیقی می­گویند. اما عده­ای نیز تسبیح موجودات را مجازی و تکوینی می­دانند، به این منظور که هر مخلوقی ذاتاً دلالت دارد بر وجود خالقش. در قرآن به تسبیح پیامبران الهی نیز اشاره شده است از جمله تسبیح حضرت یونس(ع)، حضرت داوود(ع)، حضرت موسی(ع)، و ... و پیامبر(ص) که خداوند ایشان­را الگوی مسلمانان قرار داده است و انسان­ها برای تکامل نیاز دارند که از ایشان پیروی کنند. با توجه به تحقیقات مطرح شده علم در تمامی موجودات وجود دارد، بر عکس کسانی که فکر می­کنند زمین و آن­چه جمادات است حیات ندارند و معتقد بر مجاز شده­اند. خداوند خود در آی? 21 سور? فصلت می­فرماید: همان خدایی که همه چیز را به زبان در آورده ما را گویا گردانیده است. هم­چنین در قرآن اشاره شده است به این­که تمام آن­چه در آسمان­ها و زمین است از جمله خورشید و ماه و ستارگان و کوه­ها و درختان و جنبندگان و بسیاری از مردم برای خداوند سجده می­کنند و نیز اشاره شده است که خداوند جن و انس را جز برای عبادت و بندگی خلق نکرده است، و ملائکه­ای که پیوسته مشغول تسبیح خداوند می­باشند. پس در می­یابیم که مسئله تسبیح از مهم­ترین ارکان خلقت می­باشد و غلغل? تسبیح جوش و خروشی در بین عالم و اجزای آن انداخته است. علاوه بر آیات احادیث زیادی در مورد تسبیح موجودات عالم از ائمه(ع) و پیامبر(ص) موجود است، زیرا حجاب باطنی بین ایشان و خداوند کنار رفته و می­توانند تسبیح و نطق تمام موجودات عالم را بشنوند. سایر پیامبران و بسیاری از اولیاء و انسان­های پاک نیز این توانایی درک و شنیدن تسبیح موجودات را دارند. کسانی درک نمی­کنند که ظلمات آن­ها را گرفته است، پس هرکس شایست? درک حقایق را ندارد، جز بندگان شایست? خداوند . و نیز با توجه به اشعار مولانا   ایشان نیز معتقد به   تسبیح قالی و سمیع و بصیر و هوشیار بودن اجزای موجودات عالم است، و به ظاهر خاموش و ساکت بودن موجودات دلیل نامحرم بودن و شایسته نبودن ما می­باشد. هدف از انجام   پایان نامه اثبات بررسی تسبیح موجودات، از نظر مفسران، اندیشمندان و هم چنین اعتقاد پیامبر(ص) و معصومین (ع) با استفاده از روایات و عقیده مولانا در مورد نوع تسبیح موجودات از نظر تکوینی و تشریعی است. روش پژوهش توصیفی – تحلیلی می­باشد. واژگان کلیدی: تسبیح، موجودات عالم، قرآن، روایات، اشعار مولانا   

چکیدهاسباب نزول هر حادثه یا پرسشی است که در زمان پیامبر(ص)، متناسب با آن حادثه یا رویداد، آیات و یا سوره­هایی از قرآن، هم­زمان   یا در پی­آن نازل شده است و از جمله مباحث علوم قرآنی است که   نقش بسزایی در درک مفاهیم و مقاصد آیات و سور دارد. این دانش از زمان نزول قرآن کریم تاکنون همواره مورد توجه و اهتمام مفسران بوده است و از روایات و اخبار سبب نزول، به عنوان جهت دهنده تفسیرشان برای تعیین مقصود خداوند، بهره گرفته­اند. تفاسیر اجتماعی از جمله المیزان، المنار، فی ظلال القزآن و نمونه نیز مستثنی از این امر نیستند و هرکدام از این مفسران به طور متفاوتی از روایات سبب نزول بهره گرفته­اند. این پژوهش نیز با روش توصیفی- تحلیلی در صدد تبیین جایگاه اسباب نزول در تفاسیر اجتماعی است، تا این مهم حاصل شود که هر کدام از این مفسران چه رویکرد و نگرشی نسبت به اسباب نزول داشته­اند و از طرفی در برخورد با روایات اسباب نزول، با   اتخاذ چه ملاک­هایی به نقد و تحلیل آن­ها، در تفسیر خود پرداخته­اند.واژگان کلیدی: اسباب نزول، روایات اسباب نزول، تفاسیر اجتماعی، المنار ،   تفسیرنمونه  

   حقیقت انسان روح اوست که با جسم وکالبد او عجین شده است ومهمترین ابعاد وجودی روح وجان آدمی، قوه عقل وخرد و عشق و عاطفه است ، که در دو عضو اصلی مغز و قلب انسان تجلی می کند واین دو قوه و استعداد، مورد بحث و مناقشه همیشگی اندیشمندان درطول تاریخ بشریت بوده است ، هرچند مساله و موضوع تازه ای نیست ، اما ابعاد و زوایای آن ، آنقدر عمیق وپیچده است که جا دارد همواره نگاهی نو، برآن داشت .      آنچه در نوشتار حاضر موردنظر است، تنها انجام گوشه اى از این کار گسترده است ، براى تحقیق در مساله «رابطه عقل و عشق» به منظور تبیین حقیقت وماهیت واعتبارو چگونگی ارتباط وتعامل این دو شاخصه وجود آدمی یعنی عقل وخرد وعشق وبعدعرفانی انسان انجام شده وباروش وشیوه ی مطالعات توصیفی – تحلیلی وبا ابزار کتابخانه ونرم افزاری ومطالعات میدانی به این نتیجه دست می یابیم که دو کانال معرفتی انسان نه تنها برترین ومهمترین وسیله اند بلکه خودهدف اولیه کمالات انسان هستند ودرسایه ی این دو بال محرک وکانال معرفتی، انسان ها چه بصورت فردی وچه بصورت گروهی می توانند استعدادهای خود را تارسیدن به مقطد نهایی که وصول به حقیقت مطلق میباشد، شکوفا نموده وتمام قله های   علمی وعملی رافتح نماید.   با روند مطالعاتی ازمنابع مختلف مقالات ومجلات وکتب متعدد دراین زمینه ، به این نتیجه رسیدیم که هرچند محققان وپژوهشگران ومولفان به صورت جسته وگریخته وجزیی وتک بعدی به برخی اززوایای ابعادمختلف آدمی رسیده اند، اما به نظر میرسد که درزمینه ارتباط وچگونگی تعامل ابعاد مختلف انسان به ویژه بعدعقلانی وعرفانی، بطور جامع وهماهنک کمتربحث وبررسی صورت گرفته است ولذا ما با مدداز مجموعه آیات وروایات وکمک ازتلاشها وکارهای بزرگان علم ومعرفت ، نقش وچگونگی این ارتباط وتعامل راموردتحقیق وتدقیق بیشترقراردادیم ودراین تحقیق وبضاعت اندک به این مقصود رهنمون شدیم که رسیدن به مقصدومقصود تعلیم وتربیت با این دو مرکب خدادادی، نه تنها   ناممکن نیست، بلکه مددکاد ویارویاور همدیگر هستند0   وحی الهی هم پشتوانه وپشتیبان وحامی وهدایتگر این دوبعد معرفتی انسان ها درکاروان تعلیم وتربیت میباشد0 وماکارخود رادراین راستا به این صورت آغاز و به اتمام رساندیم که: ابتدا این دو واژه «عقل وعشق» را ازنظر لغوی واصطلاحی بررسی کرده سپس   مفهوم فلسفی وعرفانی آنها ازدیدگاه فلاسفه وعرفا بررسی کرده   ، واصول ومبانی تعلیم وتربیت را تبیین کرده ودرپایان هم به رابطه ی آنهادرقرآن   وسنت   پرداخته   وآن را در چهارفصل منظم و مجزا، تهیه وتنظیم نموده ایم.   درفصل اول به بیان کلیات ، عقل وعشق و تعلیم وتربیت پرداخته   و در فصل دوم دیدگاه قرآن وسنت ونظرات فلاسفه وعرفا را   درباره عقل   بیان نموده و درفصل سوم دیدگاه اسلام را از منبع غنی قرآن وسنت ونظرات فلاسفه وعرفای اسلامی درباره نقش وجایگاه عشق و محبت درنظام تعلیم وتربیت، مورد بررسی قرار داده ایم0   درفصل چهارم رابطه عقل وعشق ولزوم هماهنگی وهمکاری وچگونگی این ارتباط ، درروند تعلیم وتربیت را، مورد بحث وبررسی قرار داده ایم ودرپایان از مجموع مطالب   ، جمع بندی ونتیجه گیری بعمل آورده ایم.