عبدالله غلامی

این پژوهش به بررسی بازنمایی مفاهیم «خود» و «دیگری» در مجموعه‌داستان حارّه الیهود اثر محمد جبریل (1938- 2022) می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد که نویسنده چگونه از خلال روایت‌های تمثیلی و فانتزیِ واقع‌گرا، بحران هویت فردی و جمعی انسان مصری را در بستر تحولات تاریخی و اجتماعی معاصر بازنمایی می‌کند. چارچوب نظری پژوهش بر تحلیل رابطه   سیال و ناپایدار خود/دیگری استوار است؛ رابطه‌ای که نه بر تقابل ساده، بلکه بر فرآیندهای ترس، عادت، سکوت و استحاله بنا می‌شود. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر خوانش دقیق متن است و شواهد مستقیماً از روایت مذکور استخراج شده‌اند. تحلیل داستان‌هایی از این مجموعه همچون «حدث استثنائی فی ایام الانفوشی»، «الطوفان» و «المستحیل» نشان می‌دهد که «دیگری» در این مجموعه اغلب چهره‌ای مبهم، ناشناخته و غیرقابل نام‌گذاری دارد و بیش از آن‌که فرد یا گروهی مشخص باشد، نماینده   نظمی مسلط و تحمیلی است. در مقابل، «خود» در روندی تدریجی از شوک اولیه، به عادت‌پذیری و سپس به فروپاشی آگاهی یا استحاله   هویتی می‌رسد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که جبریل، سکوت و عادت را مهم‌ترین سازوکارهای تثبیت سلطه می‌داند؛ به‌گونه‌ای که جامعه، بدون اعمال خشونت مستقیم، به پذیرش نظم دیگری تن می‌دهد. ناتوانی نهادهای رسمی، فرسایش حافظه   جمعی و حذف کنش آگاهانه، از پیامدهای این وضعیت‌اند. فضا و مکان نیز در این فرآیند نقشی فعال دارند و تقابل میان فضاهای باز ساحلی و فضاهای بسته   محله، به‌مثابه بستر شکل‌گیری یا زوال هویت عمل می‌کند. در مجموع، پژوهش نشان می‌دهد که حارّه الیهود متنی انتقادی و هشداردهنده است که فروپاشی «خود» را نه صرفاً نتیجه   حضور «دیگری»، بلکه پیامد ترس، سکوت و عادت می‌داند و ادبیات را به عرصه‌ای برای افشای سازوکارهای پنهان قدرت و بازاندیشی در مسئولیت تاریخی انسان بدل می‌سازد.

چکیده  ابوالقاسم عبدالعظیم بن عبدالله حسنی (ره) از اصحاب بزرگ و مرضیّ ائمه اطهار (علیهم¬السّلام) به شمار می¬رود که توانسته است اعتقادات خود را بر امام هادی (علیه¬السّلام) عرضه کند. ویژگی¬هایی مانند تایید صحّت اعتقادات توسط امام هادی (علیه‌السّلام)، مرجع دینی شیعیان در ری و نیز برابر بودن زیارت ایشان با زیارت مرقد مطهر امام حسین (علیه¬السّلام)؛ نشان¬گر جایگاه والای حضرت عبدالعظیم (ره) در میان ائمه اطهار (علیهم¬السّلام) است. از آنجایی که تا زمان نگارش این پژوهش، در هیچ نگاشته¬ای به بررسی کامل شخصیّت حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) و روایات وی پرداخته نشده است؛ لذا بررسی سندی و متنی روایات حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) هدف پژوهش حاضر است. در این پژوهش که با روش اسنادی و توصیفی – تحلیلی، ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه¬ای و بهره¬گیری از کتب موجود در نرم‌افزارهای حدیثی و نیز مقالات گوناگون نگاشته شده است، به تبارشناسی حضرت عبدالعظیم حسنی (ره)، معرّفی اساتید و شاگردان مستقیم به همراه ترسیم الگویابی طرق اساتید و شاگردانی که دارای بیشترین نقل روایت بوده¬اند، پرداخته شده است. در بررسی اساتید و شاگردان حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) مشخص شد که از میان اساتید، ایشان از «علی بن اسباط» بیشترین روایات را نقل نموده و از میان شاگردان نیز «سهل بن زیاد آدمی» دارای بیشترین روایت از حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) است. معرّفی مختصر شهر ری و بررسی موقعیّت این شهر از جنبه¬های گوناگون، مقایسه روایات مشابه حضرت عبدالعظیم و دسته¬بندی آن¬ها در بخش‌های مزید، تصحیف، نقل به معنا، ادراج، ارسال، مقلوب، تبدیل و تقطیع و نیز نقد سندی و متنی روایات اخلاقی ایشان، گونه¬شناسی روایات تفسیری منقول از حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) و دسته¬بندی آن¬ها در سه دسته تفسیر درونی، تفسیر بیرونی و تضمین از اقدامات انجام‌شده در این پژوهش است. همچنین ذکر 17 روایت از حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) که تاکنون در هیچ¬یک از آثار نگاشته شده پیرامون ایشان نیامده، به همراه 1 روایت که در نرم‌افزار درایه النور در زمره روایات حضرت عبدالعظیم محسوب شده، از دیگر کارهایی است که در این نوشتار انجام شد. برای آگاهی از آمار دقیق روایات حضرت عبدالعظیم در منابع حدیثی؛ مکرّرات، حذف و روایات ثبت¬نشده در مسند حضرت عبدالعظیم، افزوده شد که میزان آن به 122 روایت رسید. از این تعداد، برخی جزء ملحقات محسوب شد که بدون درنظرگرفتن این موارد؛ تعداد واقعی آنها 112 روایت است. همچنین پرداختن به این مطلب که نخستین گردآورنده خطبه¬های حضرت علی (علیه‌السّلام) را می¬توان حضرت عبدالعظیم (ره) دانست؛ از نتایج به دست¬آمده در این نوشتار است. کلیدواژه¬ها : حضرت عبدالعظیم حسنی (ره)، بررسی سندی، بررسی متنی، خطب امیرالمومنین (علیه‌السّلام)، روایات اخلاقی، مقایسه روایات.

   تسعى هذه الدراسه إلى تحلیل البنیه السردیه فی روایه المصابیح الزرق للکاتب حنا مینه، باعتبارها إحدى الروایات الواقعیه البارزه فی الادب العربی، والتی عکست بعمق الظروف السیاسیه والاجتماعیه التی عاشها الشعب السوری خلال فتره الاحتلال الفرنسی. ترکز الدراسه على کیفیه توظیف الکاتب للعناصر السردیه الاساسیه، مثل الزمن، الحبکه، الشخصیات، المکان، الصراع، وجهه النظر، والاسلوب، لفهم کیف اسهمت هذه التقنیات فی تشکیل عالم الروایه وإیصال رسالتها الفکریه والوطنیه.       تعتمد الدراسه على المنهج التحلیلی الوصفی، حیث یتم توصیف العناصر السردیه وتحلیل ادوارها المختلفه فی بناء النص. ویتم الترکیز على البنیه الزمنیه فی الروایه، والتی لا تسیر وفق تسلسل زمنی خطی، بل تعتمد على الاسترجاع (Flashback) والاستباق (Foreshadowing) لتوضیح الخلفیات النفسیه والتاریخیه للشخصیات وتطور الاحداث. کما یتم تحلیل هیکله الحبکه، التی تجمع بین الاحداث السیاسیه الکبرى والصراعات الفردیه، مما یخلق مزیجًا من الواقعیه والتشویق.       إضافهً إلى ذلک، تتناول الدراسه بنیه الشخصیات ودورها فی تقدیم صوره المجتمع السوری خلال تلک الفتره، حیث تبرز الشخصیات بین مستویین: المقاومون الذین یسعون للتحرر، والفئات المتردده او المستفیده من الاستعمار، مما یعکس تناقضات المجتمع تحت الاحتلال. کما یتم تحلیل دور المکان، حیث تتحول المدینه الساحلیه إلى فضاء سردی یعکس صراع القوى، بینما یمثل البحر والمیناء رمزیه للحریه والانفتاح والمقاومه.                                  الکلمات المفتاحیه: الروایه الحدیثه، البنیه السردیه، المصابیح الزرق، حنا مینه.   

  پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی فقهی ضمان ناشی از نقض قرنطینه، جایگاه مسئولیت فرد یا نهاد متولی اجرای مقررات قرنطینه در حقوق اسلامی را تحلیل می‌کند. مطالعه بر اساس منابع معتبر فقهی امامیه و مذاهب اهل سنت، اسناد شرعی مرتبط با ضمان و مسوولیت ناشی از قصور در پیشگیری از ضرر به دیگران و همچنین قواعد کلی مسئولیت مدنی و کیفری در فقه اسلام، صورت گرفته است. تحقیق نشان می‌دهد که ضمان ناشی از نقض قرنطینه، نه تنها بر اساس اصل عدم ضرر (لا ضرر و لا ضرار) و قاعده نفی تجاوز، بلکه بر مبنای احکام شرعی مربوط به ایفای تعهدات اجتماعی و پیشگیری از تهدید عمومی سلامت جامعه، مورد تاکید قرار گرفته است.در این پژوهش، مصادیق ضمان ناشی از ترک اقدام به قرنطینه، اهمال در اجرای دستورات پزشکی و بهداشتی، و کوتاهی در کنترل بیماری‌های واگیر مورد بررسی قرار گرفته و رابطه میان قصد یا غفلت عامل، آثار ناشی از انتقال بیماری و میزان مسئولیت او تحلیل شده است. علاوه بر آن، اصول فقهی نظیر «استصحاب تعلیقی» و «تعلق حکم به سبب» نیز در تحلیل موضوع مورد استفاده قرار گرفته‌اند تا چارچوبی دقیق برای تعیین حدود مسئولیت و شرایط تحقق ضمان فراهم شود.نتایج نشان می‌دهد که فقه اسلامی ضمن تاکید بر حفظ جان و مال افراد جامعه، راهبردی نظام‌مند برای تخصیص مسئولیت در موارد نقض قرنطینه ارائه کرده است؛ به‌طوری که مسئولیت تنها به قصد سوء یا کوتاهی عمدی محدود نمی‌شود، بلکه ترک اقدامات پیشگیرانه واجب و قابل مطالبه نیز موجب ضمان و الزام به جبران خسارت می‌شود. بنابراین، مبانی فقهی ضمان ناشی از نقض قرنطینه، به‌عنوان یک ابزار قانونی و اخلاقی، می‌تواند مبنای تقنین و سیاست‌گذاری حقوقی معاصر در حوزه بهداشت عمومی و مدیریت بحران‌های اپیدمیولوژیک قرار گیرد. واژگان کلیدی : ضمان، تقصیر، مسولیت مدنی، مبانی فقهی، جبران خسارت

111 

      بیان مساله: موفقیت فردوسی در سرودن شاهنامه سبب شد که گروهی از شاعران به پیروی از وی به سرودن متون حماسی بپردازند.گرشاسب­نامه نیز از متون حماسی است که به بیان زندگی و رزم­های گرشاسب پرداخته و از موفق­ترین آثار در این زمینه است. این اثر با آنکه یک اثر حماسی است اما گفتمان­های متنوعی را در دل خود دارد. فرض بر این است که در گفتمان حاکم بر گرشاسب­نامه، پهلوان و پهلوانی اگرچه در دوره پادشاهی ستمگر(ضحاک) بوده است به کارکرد­های اصلی خودش که محوریت منفعت و مصلحت ایران و ایرانی است عمل می­کند،گویی پهلوان داستان در هر شرایطی که باشد خود را متعهد می داند که با کارهایش به سود مردم و ایران عمل کند، همان کارکردی که سلسله فرزندان گرشاسب عهده­دار انجام آن بوده­اند.گرشاسب فرهمند با رزم­هایش و راهنمایی­هایی که از برهمن می­گیرد، در عهد پادشاه ستمگری چون ضحاک نیز برترین پهلوان ایران و یاریگر مردم است. هدف: گفتمان چگونگی ارتباط متن با قدرت و ایدئولوژی است. هر گفتمانی که تاکید بیشتری بر روی آن انجام شود گفتمان غالب و حاکم بر متن می­گردد. بنابراین موضوع این پژوهش و هدف آن، مشخص کردن انواع گفتمان­ها و بررسی گفتمان حاکم بر گرشاسب­نامه است. روش پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی، گفتمان حاکم بر گرشاسب نامه اسدی توسی را مورد بررسی قرار می­دهد. یافته­ها و نتایج پژوهش: یافته­ها نشان می­دهد که گفتمان پهلوانی با توجه به آنکه بیشترین حجم کتاب به جنگ­ها و مبارزات گرشاسب اختصاص یافته،گفتمان حاکم بر گرشاسب­نامه است و سایر گفتمان­های فرعی(اطاعت، سلطنتی، اساطیری، سیاسی، آفرینش، خارق­العادگی، عامیانگی، اخلاقی- تعلیمی، دینی و فرهنگی) به صورت همسو و گاهی به شکل تلفیقی با گفتمان حاکم یا درکنار یکدیگر در این کتاب جلوه­گر شده­اند. کلیدواژه­ها: تحلیل گفتمان، اسدی توسی، گرشاسب­نامه، پهلوانی.

   در اسلام اگر از احادیث و روایات صرف نظر شود دین الهی ناقص می­ماند، حال احادیث و روایات با این جایگاه همیشه با مشکلاتی ازجمله جعل حدیث، بهره­برداری سوء و... همراه بوده­اند، به همین دلیل اعتماد به هر حدیث و روایتی که به ما رسیده، آسان نیست. برای اعتماد به روایت باید روایت بررسی شود. در این بررسی هم باید سند روایت مورد توجه باشد و هم متن روایت؛ چرا که ضعف در هر کدام از آنها روایت را از اعتبار خواهد انداخت. در این پژوهش همه­ی روایات میثم تمّار از کتب روایی و حدیثی جمع آوری شده است. این روایات در موضوعات مختلفی می­باشند. در برخی روایات نام میثم تمّار در سند روایت آمده است و در برخی دیگر از روایات، میثم تمّار در متن روایت تاثیرگذار بوده است. برخی از روایات هم توسط فرزندان میثم تمّار از او نقل می­شود و آنها را به کتاب میثم تمار استناد می­دهند. یعنی فرزندان میثم تمار این روایات را از کتابی که متعلق است به میثم تمار نقل می کنند و برای تایید و رد محتوای روایت آن را خدمت معصوم عرضه می­کنند. در این پژوهش موضوع­یابی روایات منقول از میثم تمّار و بررسی متن روایات و همچنین سند این روایات مورد نقد و بررسی قرار می­گیرد. روش این پژوهش توصیفی- تحلیلی است.    کلیدواژه‌ها: میثم تمّار، نقد سندی، نقد متنی، روایات اصحاب سرّ

   کنش­های اجتماعی همیشه دارای سابقه، علل و دستاوردهایی در سطوح مختلف هستند و به اشکال گوناگون پدیدار می­شوند.   در این پژوهش سعی شده قیام مختار ثقفی که ترکیبی از گروه های چالشگرشیعی و موالی   به رهبری مختار ثقفی است ،طبق   نظریه کنش جمعی چارلز تیلی به مثابه کنش اجتماعی فرض شود و با استفاده از متدهای از قبیل سازمان،منابع،بسیج،فرصت،تهدید،سرکوب،تسهیل وقدرت بررسی شود. سابقه کنش هایی اجتماعی شیعیان که بعضاً به قیامی بزرگ تبدیل شده است همانند قیام توابین و مختار ثقفی ریشه در قیام کربلا سال 61هجری و خون خواهی حسین بن علی (ع) دارد. از این رو قیام مختار ثقفی در سال 66 هجری نیز طبق همان آرمان   و شعار سازمان دهی شد. هدف پیشوای آن تسلط بر اشراف و موالی کوفه و همچنین، دستیابی بر حکومت عراق با تکیه بر مشروعیت‌یابی بواسطه‌ی حمایت محمد بن حنفیه   فرزند علی بن ابی طالب (ع) است. نتیجه ایی که جنبش مختار ثقفی در پی داشت اگر به اندازه خود جبنبش مهم نبود کم تر از آن نیز نیست چرا که قیام او نقطه‌ی عطفی برای جنبش­های بعدی شیعیان در برابر ظلم و ستم امویان و عباسیان گشت. از دستاوردهای قیام مختار،که نتیجه قیام را شاخص تر می کند می­توان به این گزاره اشاره کرد که توانست محمد بن حنفیه را به‌عنوان امام و پیشوای شیعیان معرفی کند و این نظریه را احیا کند که امامان شیعه لزوماً نباید از نسل حضرت فاطمه (ع) باشند و شکل‌گیری این نظریه فتح الابابی برای جنبش­های آتی شیعیان در دوره­های بعدی اسلامی[BK1]   گشت . سوال اصلی این پژوهش، کاربست و چگونگی ایجاد قیام مختار ثقفی و سبب‌شناسی ظهور و شکست قیام مختار ثقفی بر پایه‌ی نظریه‌ی سیاسی «کنش جمعی» چارلز تیلی است. طبق این نظریه، دو بُعد کلّی و جزئی کنش­ها بررسی می­شوند. لذا بر مبنای این روش به تجزیه و تحلیل قیام مختار ثقفی پرداخته شده است.    کلید واژگان : قیام­های شیعی، مختار ثقفی، کنش جمعی، چارلز تیلی.   [BK1]بخشی از نتایج کار را در اینجا بیاور

  یکی از عوامل موثر بر حضور رزمندگان در دوران دفاع مقدس، فرهنگ ایثار و شهادت است که ریشه درگذشته سرخ جامعه شیعی یعنی اعتقاد به عاشورا و مولفه‌های ایثار، ازخودگذشتگی و شهادت در راه ارزش‌ها دارد. این عناصر بعد از نهضت عاشورا به‌صورت یک فرهنگ در جوامع شیعی نمود پیدا کرد؛ به‌طوری‌که هنوز زمان زیادی از این واقعه نگذشته بود که قیام‌های متعددی با تاثیرپذیری از عاشورا در جوامع شیعی به وقوع پیوست. بر این اساس مطالعه آرمان‌ها، شیوه مبارزه و شعارهای انقلاب اسلامی ایران حاکی از تاثیرپذیری عمیق آن از فرهنگ عاشورا می‌باشد، این تاثیرپذیری در دوران دفاع مقدس نیز تداوم داشت و رزمندگان این دوره با تاسی از نهضت حسینی(ع)، بزرگترین آرمان خود را شهادت در میدان نبرد می‌دانستند. به همین دلیل بررسی نقش نهضت عاشورا در گسترش روحیه جهاد و شهادت طلبی در دوران دفاع مقدس موضوعی است که همواره مورد توجه محققان و پژوهشگران قرار داشته است. بر اساس آن چه گفته شد پژوهش حاضر به دنبال آن است تا با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی و بهره گیری از شیوه تحقیق میدانی و مصاحبه با جامعه آماری هدف، ضمن گردآوری اطلاعات لازم در مورد شهدای دانشجوی دانشگاه رازی در دوران دفاع مقدس، نقش نهضت عاشورا در گسترش فرهنگ ایثار و شهادت در بین این شهدا را مورد واکاوی قرار دهد.

چکیده نهج­البلاغه، یکی از مهمترین کتاب­های جهان اسلام، بعد از قرآن است. این کتاب از جهت ادبی در اوج بلاغت و فصاحت زبانی قرار دارد و بلاغیان و ادیبان کهن و زبان­شناسان جدید همواره از جهت برخورداری این اثر از امکانات زبانی بر تمایز آن از دیگر آثار تاکید کرده­اند. خطبه­های نهج­البلاغه علاوه بر ارزش­های ساختاری و زبانی، از جهت محتوایی، فقهی و ایدئولوژیک از ارزش والایی برخوردار است و یکی از مهمترین مسائل و موضوعاتی که این کتاب به آن پرداخته بحث مهدویت است. مهدویت که یکی از قضایای مسلّم دین مبین اسلام است، توسط امام علی (ع) در برخی خطبه­ها به طور آگاهانه ذکر شده است و امام از ویژگی­های مربوط به این قضیه سخن گفته است. این پژوهش با توجه به اهمیت محتوایی و زبانی کتاب نهج­البلاغه، خطبه­های مشتمل بر مهدویت را در نهج­البلاغه با تکیه بر رویکردی نقش­گرایی و نظریه مایکل هلیدی انتخاب کرده و در تلاش است به بررسی انسجام این خطبه­ها بر اساس نظریه انسجام هلیدی از ابزارهای انسجام در سه بخش انسجام دستوری، انسجام واژگانی و انسجام پیوندی صحبت کند. زیرا بررسی انسجام و اینکه امام در پردازش یکی از مهمترین موضوعات جهان اسلام چگونه عمل کرده از اهمیت پژوهشی قابل ملاحظه­ای برخوردار است. در واقع پژوهش سعی دارد به بررسی انسجام در خطبه­های مشتمل برمهدویت شامل هشت خطبه که حامل بار معنایی و ایدئولوژیک مهمی هستند، دست یابد. نتیجه نشان می­دهد که امام (ع) در این خطبه­ها، به کاربست عناصر و مولفه­های انسجام توجه شایانی نموده است و این خطبه­ها با مفهوم مترقی و مهم خود، در شکلی منسجم و متنی متحد الشکل و فنّی به مخاطب ارائه شده است. کلیدواژه­ ها: نهج­ البلاغه، انسجام متنی، مهدویت، خطبه­ های نهج البلاغه، هلیدی و حسن  

      جنگ جهانی دوم در شهریور 1318 خورشیدی ( سپتامبر 1939 م ) با حمله برق‌آسای آلمان به لهستان آغاز گردید وکشورهای زیادی خواسته و ناخواسته   درگیر آن شدند. کشور ایران از همان ابتدا به شکل رسمی چندین بار بی‌طرفی خود را در این جنگ اعلام کرد اما   در ادامه این جنگ، متفقین‌که استفاده ازموقعیت ایران را برای پیشبرد اهداف خود درجنگ ضروری می‌دانستند به بهانه حضور مستشاران آلمانی در‌کشور و عدم اخراج آنها از سوی رضاشاه   و همچنین گرایش و جانبداری رضاشاه از آلمان، در سوم شهریور 1320 خورشیدی   وارد ایران شدند وکشور را اشغال کردند در این عملیات، شوروی از شمال کشور وارد شد و انگلیسی‌ها از جنوب، کشور را به اشغال خود درآوردند. استان خوزستان اولین و یکی ازمهمترین مناطقی بود که در شهریور 1320 به اشغال انگلیسی‌ها درآمد، استانی که در جنوب غربی کشور ایران و همجوار   با خلیج فارس و کشور عراق قرار دارد. خوزستان به خاطر نفتش شاهرگ حیاتی انگلیسی‌ها بود که اگر آن را از دست می‌داد با مشکلاتی زیادی روبه‌رو می‌شد. بخش زیادی از سوخت نیروهای متفقین از پالایشگاه آبادان تامین می‌شد و به دلیل ناامنی دریاها   به علت حضور زیردریایی‌های آلمان، تامین سوخت از جاهای دیگر تقریباُ غیرممکن بود و اگر نفت خوزستان از دست می‌رفت ادامه جنگ برای آنها سخت می‌شد. خوزستان نزدیک‌ترین راه را از سواحل خوزستان به مرزهای شوروی داشت. امکانات حمل و نقل آن‌جا بهتر از مناطق دیگر بود کشتی‌های متفقین‌ در بنادر آن‌جا مانند بندر خرمشهر و بندر شاهپور پهلو می‌گرفتند و کالاهای خود را تخلیه می‌کردند. از ویژگی‌های این بنادر وصل بودن   آن‌ها   به شبکه سراسری راه‌آهن بود که امر انتقال کالا و تجهیزات به شوروی را تسهیل می‌کرد. اشغال خوزستان توسط متفقین پیامدهای ناگوار و تلخی را به دنبال داشت‌که تا سال‌ها اثرات این پیامدها بر این منطقه باقی ماند. با حضور اشغال‌گران ثبات این‌منطقه از بین رفت و شرایط برای جولان اشرار و فتنه جویان فراهم شد. حضور پرشمار متفقین در خوزستان و قاچاق گندم به عراق، قحطی را در این استان تشدید کرد و فقر وفلاکت شدیدی بر مردم خوزستان وارد کرد. در‌این پژوهش سعی‌کرده‌ایم دلایل اهمیت خوزستان برای متفقین و چگونگی اشغال این‌منطقه توسط انگیسی‌ها، و پیامدها و تحولات سیاسی‌، اجتماعی‌که طی مدت زمانی‌که نیروهای انگلیسی در‌خوزستان حضور داشتند را مورد بررسی قرار دهیم. کلیدواژه‌ها: جنگ جهانی دوم، خوزستان، متفقین، انگلیسی‌ها         

کتاب رجال کشی، نوشته محمد بن عمر بن عبدالعزیز کشی، از کتاب­های رجالی نخستین شیعه است که شناخت منابع آن همواره با ابهاماتی همراه است. در پایان نامه حاضر، اساتید بی واسطه و گاه با واسطه کشی بررسی می­شوند. به همین منظور سلسله اسنادی که کشی در کتاب «الرجال» خود بیان نموده، مورد بررسی قرار گرفته است تا اساتید حدیثی و الگوهای سندی کشی، شناخته و رسم شوند. تحقیق حاضر، درباره اساتید کشی به زندگی شخصی استادان از جهت میزان وثاقت و ضعف، تعداد روایات هر یک در الرجال کشی و میزان احادیث آن­ها در دیگر کتب حدیثی پرداخته شده است. بر اساس زندگینامه کشی، به دست آمد که کشی از اساتید مناطق خاصی مانند قم، کوفه و منطقه خود، ماوراء النهر، بیشتر استماع حدیث داشته و چون از افراد خاصی سماع حدیث داشته است؛ پس به نظر می‌رسد الگوی خاصی در سندهای این کتاب جاری باشد. بنابراین الگوهای ده استاد پر نقل در کشی رسم شد و موارد افتادگی، تحریف یا تصحیف اسامی مشخص شد. این تحقیق، با روش توصیفی- تحلیلی و با مراجعه به کتب مختلف رجالی، حدیثی و تاریخی و همچنین بهرمندی از نرم افزارهای مکتبه اهل البیت، جامع الاحادیث و مکتبه الشامله به انجام رسیده است.

الکافی یکی از کتب متقدم و معتبر حدیثی شیعه اثر محمد بن یعقوب کلینی (329ق) می باشد. یکی از راه های اعتبار سنجی کتب حدیثی، بررسی منابع آن ها است. کلینی برای تالیف الکافی از منابع و مکتوبات شیعه و سنّی پیش از خود استفاده کرده است. همین امر سبب وجود احادیث مشترک در الکافی و منابع پیشین شده است. گستردگی روایات و مشخص نبودن مصدر آنها در الکافی ایجاب می کند روایات در جوامع نخستین و کتب معتبر شیعه و سنّی در قالب پژوهشی دقیق مصدریابی و بررسی شود. در دهه های اخیر پژوهش های ارزنده ای در قالب پایان نامه، مقاله و کتاب در این موضوع به انجام رسیده است. پژوهش حاضر در چهار فصل نگاشته شده است؛ فصل اول به کلیات و مفاهیم اختصاص دارد. فصل های دوم، سوم و چهارم به ترتیب به مصدریابی احادیث سه کتاب: العقل و الجهل، فضل العلم و فضل القرآن از بخش اصول الکافی پرداخته است. مصدریابی روایات الکافی به وضوح نشان می دهد که منابع کلینی فقط کتاب های شیعی نبوده بلکه از کتب سنّی نیز بهره گرفته است. پس از بررسی   335 حدیث الکافی در مصادر فریقین   نتایج ذیل حاصل شد: 151 حدیث در منابع فریقین به دو صورت الفاظ یکسان و مشابه قابل ردیابی بودند. تعداد 184 حدیث در منابع شیعه و سنّی پیش از کلینی یافت نشد و با عنوان بدون مصدر معرفی شد. پس از گردآوری مصادر، به بررسی اختلاف نقل روایات الکافی در مصادر پرداختیم. احادیث مزید، مصحف، مقلوب و ... پس از این دسته بندی ها، نامگذاری شدند. ازمنابع   اهل سنّت کتاب های   احمد بن حنبل، ابن ابی الدنیا، ترمذی، ابن ابی شیبه، ابن ضریس بجلی، دارمی، ابن ماجه، ابن قتیبه دینوری، عقیلی ... و از منابع شیعه کتاب های   احمد بن خالد برقی، محمد بن حسن صفار، محمد بن مسعود عیاشی، ابو عبید قاسم بن سلام، سلیم بن قیس هلالی و ... نمونه هایی از مصادر معرفی شده الکافی است. یکی از پر استناد ترین مصادر الکافی، کتاب المحاسن برقی (274ق) است که حدود یک چهارم روایت بررسی شده   الکافی را به خود اختصاص داده است. پس از آن تفسیر عیاشی (320ق) و بصائرالدرجات صفار(290ق) از مهم ترین و اصلی ترین مصادرکلینی به شمار می آیند. در این نوشتار مشخص شد که کلینی از مصادر حدیثی، فقهی و تفسیری بیشتر از سایر مصادر روایت اخذ نموده است. روش پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی است و برای دقت و سرعت در انجام پژوهش از نرم افزارهای الشامله، مکتبه اهل البیت و جامع الاحادیث در استخراج منابع بهره گرفته شده است. کلیدواژه­ها : احادیث مشترک، الکافی، حدیث شیعه، حدیث اهل سنّت، فقه الحدیث، مصادر الکافی  

بررسی تقابل دوگانه یاس و امید در رمان الابتر ادبیات به عنوان گونه­ای ادبی که انعکاس دهنده مسائل فردی و اجتماعی و شخصی و جامعه است، پدیده امید و ناامیدی را نیز مورد توجه قرار داده است؛ پژوهش حاضر به روش توصیفی - تحلیلی به تقابل دوگانه یاس و امید در رمان «الابتر» می­پردازد. امید و ناامیدی از جمله ویژگی­های انسانی است که   با گشایش­ها و تنگناهای زندگی وی، خود را نشان می­دهد. درواقع این دو مفهوم همواره در تقابل با یکدیگر و مفهومی فردی و اجتماعی دارند. ممدوح عدوان در رمان «الابتر» امید و ناامیدی را روبه­روی هم قرار داده است؛ آن­جا که شخصیت اصلی داستان در اوج یاس و ناچاری سعی دارد تا روزنه­های امید و آزادی را بیابد و برای رسیدن به اتوپیای ذهنی خود که پیروزی است، متوسل به امیدی فزون شود. شاخصه­های بارز امید در این اثر با مفاهیمی همانند مبارزه، تلاش برای آزادی و پیروزی، ایمان، همدلی، عشق به خانواده، فکر نکردن به مرگ، حس بقا و زندگی و شجاعت خود را نشان داده­اند. نویسنده در ترسیم مفهوم ناامیدی از مولفه­هایی به مانند تنهایی و خستگی، جنگ، ترس و هراس، ناکامی و مفهوم هراس­انگیز مرگ و رنج سخن گفته است. امید و ناامیدی فردی در این اثر تحت تاثیر وضعیت اجتماعی است. جنگ و مبارزه و اشغال روستای المنصوره سبب شده تا شخصیت اصلی داستان، امید و ناامیدی فردی خود را به سمت امید و ناامیدی اجتماعی سوق دهد. هر چند مفهوم جنگ و آوارگی در این اثر مفهومی غالب است اما می­توان به این اثر از دریچه امید نگریست و آن را منعکس کننده صرف ناامیدی و شکست ندانست. نویسنده هم­چنین در ترسیم دوگانه امید و ناامیدی از ابزار ادبی مانند تشبیه، استعاره، کنایه و دیگر آرایه­های ادبی بهره برده که استعاره بسامد بیشتری دارد. نگرش نویسنده در تقابل امید وناامیدی، بیشتر به سمت امید گرایش دارد و سعی می­کند تا بتواند برداشتی درست و ژرف از این دو مفهوم را پیش چشم مخاطب بگذارد. واژگان کلیدی: داستان­نویسی معاصر سوری،الابتر، ممدوح عدوان، امید، ناامیدی   

   انتقال کلام هدفمند خداوند با   علوم و فنون متفاوتی در قرآن، ظهور می‌یابد. یکی از فنون شاخص معنایی« معناشناسی واژگانی» است. مسلم است که واژگان قرآنی، نقش اصلی را در مفهوم آیه بر عهده دارند و مسئول نشر و انتقال معنا به گیرندگان و مخاطبان هستند. معناشناسی الفاظ در فهم صحیح متن، اهمیت زیاد دارد و غفلت از آن موجب بدفهمی متن خواهد شد. با جستجو در کتب غریب، تعداد 15 واژه نظیر: فسیحوا، ولیجهً، قَدَمَ‌ صِدْقٍ، هیت ‌لک، صِنْوانٌ، سکِّرَتْ، حفَدَهً، اُخفیها، مخَلَّقَهٍ، هامِدَهً، تَذْهَلُ، ثانِیَ‌عِطْفِه... از   اجزاء میانی قرآن که از پنج   الی ده ‌بار در آن کتب، تکرار شده بودند، استخراج می گردد. در مرحله بعد، معنا و مفاهیم این واژگان در کتب تفسیر مورد تحقیق و مطالعه قرار می‌گیرند. ضمن جمع‌آوری آراء‌‌‌‌‌‌‌ مفسران، به سنجش، قیاس و مورد کنکاش قراردادن نظریات آنان، اقدام بعمل می‌آید که در نهایت، تحول و تطورمعنایی آنها مشخص خواهد گردید . این تحقیق بدنبال این نتیجه است که تغییراتی در معنای واژگان قرآنی، در گذر زمان، حاصل می‌گردد و این تحول در معنا به صورت‌های مختلفی بروز و ظهور می‌کند. این تعداد از واژگان، از بین 15 کتاب غریب القرآن استخراج شده است. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است.    کلیدواژه­ها:   ده جزء میانی قرآن، تفاسیر، واژگان غریب، تفسیر لغوی، تطور معنایی

چکیده : هر واژه و اصطلاحی دارای ویژگی‌های زبان‌شناختی خاصی است و از نظر محتوای معنایی، علمی، فرهنگی و غیره مختص به آن زبان بوده و بنا به شرایط و ماموریت مشخصی که در زبان هدف دارد، ایجاد شده است. لذا ترجمه و معادل­یابی علمی، فنی و دقیق واژگان و اصطلاحاتات تخصصی به زبان دیگر کار ساده‌ای نیست؛ به‌ویژه اگر این معادل‌یابی در حوزه‌ای باشد که مرتبط با کلام الهی   بوده و جدا از بار علمی، دارای ویژگی‌های معنوی خاصی نیز باشد.    در این پژوهش، واژگان و اصطلاحات تخصصی علوم قرآن و حدیث در دایره‌المعارف قرآن لایدن مورد بررسی و نقد علمی قرار گرفت تا میزان هم‌خوانی و معادل­یابی این واژگان و اصطلاحات با توجه به معیارهای زبان­شناختی از حیث بار معنایی و چگونگی انتقال مفاهیم مشخص گردد؛ و این‌که آیا این واژگان و اصطلاحات وضع شده در دایره‌المعارف، جدا از ترجمه، توانایی و قابلیت انتقال محتوای معنایی و کاربردشناختی واژگان وحی را در بافت مورد نظر دارند؟ با توجه به حجم بالای این دایره‌المعارف از حیث مطالب( 6 جلد)، تنها به نقد و بررسی جلد اول از این پژوهش، از نظر محتوای مدخل‌ها، سبک نگارش و گزینش واژگان اکتفا شد.      برای بررسی صحت و دقت علمی در این دایره­المعارف نسبت به ترجمه مفاهیم بنیادی و تلاش در نحوه واژه­گزینی و معادل­یابی واژگان و اصطلاحات تخصصی علوم قرآن و حدیث از حیث معنایی، ساختاری و کاربردشناختی به توصیف علمی این واژگان پرداخته شد. در موارد ضروری، واژگان و اصطلاحات مندرج در این دایره‌المعارف با دایره‌المعارف بزرگ اسلامی و فرهنگ لغات آکسفورد یا وبستر مقایسه گردید. واژگان و اصطلاحات مورد اختلاف بر مبنای ترجمه یوسف علی، مترجم برگزیده قرآن در سال1942، و یا یکی از ترجمه­های آربری، ایروینگ و پیکتال مورد بازبینی و دقت نظر قرار ­گرفت.      هدف نهایی از انجام پژوهش این است که پس از بررسی واژگان و اصطلاحات علوم قرآن و حدیث در منابع مذکور و رفع نقاط ضعف احتمالی، مجموعه واژگان و اصطلاحات تخصصی این رشته به صورت توصیفی و به شیوه­ای الفبایی گردآوری شود تا بتواند خلاء موجود در این زمینه را مرتفع و به عنوان منبعی علمی، کاربردی و میان رشته­ای در حوزه الهیات به ویژه در گرایش علوم قرآن و حدیث مورد استفاده علاقمندان قرار گیرد.      

   یکی از مجازات هایی که فقه و قانون برای شخص مجرم در نظر گرفته است تعزیر می‌باشد. در فقه و همچنین قانون مجازات مصوب سال ???? پیرامون تعزیرات مباحث گسترده و زیادی بیان شده است و آن چیزی که فقیه و قانونگذار نسبت به آن سکوت اختیار کرده است،مبانی فقهی تعزیرات مالی و اختیارات قاضی در تعیین میزان مجازاتهای مالی می‌باشد.این پژوهش در نظر دارد به این سوال اساسی پاسخ دهد که مبانی فقهی اختیارات قاضی در تعیین میزان مجازاتهای مالی تعزیری در قانون مجازات مصوب سال ???? چیست؟و اینکه مرجع تعیین میزان مجازاتهای مالی چه نهاد و شخصی می‌باشد.از این رو پژوهشگر با هدف مشخص نمودن مرجع تعیین تعزیرات مالی،تبیین مبانی فقهی اعداد و ارقام مجازاتهای مالی تعزیری و تبیین مصادیق مجازاتهای مالی تعزیری توسط قاضی در حکومت‌های صدر اسلام درصدد پاسخ به این سوال برآمده است.در این پژوهش ابتدا به تعریف تعزیر و انواع و پیشینه آن پرداخته و در ادامه به مبانی فقهی انواع تعزیرات اشاره نموده است و در همین راستا به تعزیرات مالی که از انواع تعزیرات می‌باشد پرداخته است با بررسی‌های انجام گرفته در ادله تعزیرات مالی هیچ آیه ای صراحتا به این موضوع اشاره نکرده است دلائل آنان:حکم و آیه قرآن در بحث تعزیرات وجود ندارد و دلیل دیگر محدودیت استنادات به تعزیرات در کلام فقها می باشد   و تنها دلیل و مهمترین دلیل جواز آن حدیث «التعزیربما یراه الحاکم » است که در مورد آن ?معنا ذکر شده که عبارت اند از:?:حاکم ومحکوم ?:معنای دیگر این واژه قاضی است ?:معنای این کلمه مجتهد است . و دو اختلاف دیدگاه وجود دارد ?:طرفداران مرجعیت قاضی در تعزیرات   ?:طرفداران مرجعیت حاکمیت در تعزیرات که هر یک ادله مربوط به خود را دارند اما با توجه به شیوه استدلال به روایات ((التعزیر بما یره الحاکم او القاضی))ونظر مشهور فقها حق با طرفداران حاکمیت است و حاکمیت برای قاضی محکمه چارچوب معین می‌کند که باید درآن چارچوب عمل کند و در مورد نحو مشخص کردن میزان مجازاتهای مالی تعزیری با توجه به ماده ?? ق.م.ا و تبصره های آن که برای تعزیرات معیار مشخص کرده و ماده ?? ق.م.ا که تورم موجود در جامعه را در نظر گرفته و با توجه به آن نظر داده است باید عمل کنیم و این نکته را نیز باید در نظر داشت که اگر در مورد اولویت رای قاضی و قانون شک داشتیم با توجه به اصل قانونی بودن جرائم و مجازاتها و نتایج آن و قاعده قبح عقاب بلابیان و آیات مربوط به آن،الویت با حکم قانونی است. کلمات کلیدی:

   چکیده رسال? حاضر پژوهشی است که با بهره بردن از علم زبان­ شناسی به­ عنوان ابزاری مناسب جهت مطالع? انواع متون و نیز تحلیل سبک خاص هر متن، براساس نظری? سرل (1969) به بررسی سور? کهف و تحلیل آیات آن از نقطه­ن ظر کنش­ های گفتاری به­ کاررفته پرداخته و جنبه­ های خاصی از کلام آسمانی قرآن را مورد توجه قرار داده است. بر مبنای نظری? مذکور، سرل با پذیرش این که کنش­ گفتار واحد پای? معنی است، این کنش ­ها را به پنج دست? اظهاری، ترغیبی، تعهدی، عاطفی و اعلامی تقسیم کرد. هدف ما در این پژوهش، بررسی میزان کارایی این نظریه در آیات سور? کهف، انواع و بسامد کنش ­های به­کاررفته و همچنین شناسایی تفاو ت­های این نظریه در تطبیق با آیات این سوره از قرآن است. طی بررسی ­های انجام گرفته در این پژوهش، نتایج به­دست آمده حاکی از آن است که کنش اظهاری با 34% بیشترین تعداد کنش­ ها را به خود اختصاص داده بود، و پس از آن به ترتیب بسامد، کنش­ های ترغیبی با فراوانی 30%، عاطفی 16%، تعهدی 10%، خاص 9% و اعلامی 1% قرار داشتند. لازم به ذکر است که علاوه بر کنش­ های پنج­گان? مطرح شده توسط سرل، در برخی آیات این سوره کنش ­های خاصی مشاهده شد که با شرایط به­ جا بودن کنش­ های مذکور مطابقت نداشته و در هیچ­ یک از دسته­ بندی­ های بالا قرار نمی­ گرفتند، بنابراین ما عنوان «کنش­ های خاص» را برای کنش­ه ای یافت شد? جدید در این آیات خاص و نشان­دار برگزیدیم. در پایان می­توان عدم تطابق کامل این نظریه با متن قرآنی در معنای نشان? دینی را اثباتی بر سبک خاص کلام خدا و فرازبانی بودن ویژگی­ های آن دانست. کلیدواژه­ ها

جایگاه زنان، مورد شناخت دسته بندی گونه شناسی قرار می گیرند   

یعتبر التحکیم فی الوقت الحاضر افضل اسلوب للفصل فی الخلافات التی تقع بین الافراد والموسسات, وذلک لان للتحکیم مزایا متعدده اهمها السرعه فی حل الخلافات وایضا توفیر الجهد والوقت وکذلک للحفاظ على الاسرار الخاصه بالاطراف , کما قلنا ان اهمیه التحکیم تظهر فی سرعه الفصل بالخلافات وهذا یودی الى عدم تعریض قرار التحکیم للطعن بطرق الطعن التقلیدیه التی تطعن بها الاحکام والتحکیم من الانظمه القدیمه المهمه والحیویه , وقد اخذت مجال واسع على المستوى المحلی والدولی, بسبب التطورات العلمیه والتکنلوجیه فی جمیع المجالات وهذا لا یوجد فی ای قضاء داخلی او دولی متخصص ای بنفس المستوى الفنی کما ان اطراف ای علاقه قانونیه یفضلون اللجوء الى التحکیم کم قال {ارسطو} . { المحکم یرى العداله بینما القاضی لا یعتد بغیر التشریع}.   

   ورود مجلات و روزنامه­ها به ایران و متعاقب آن تاسیس اداره­ی انطباعات یکی از مهمترین تحولات ایران نوین در زمینه­ی خبر رسانی است. با تاسیس دولت پهلوی مطبوعات به بزرگترین ابزار قدرت برای اعمال خواسته­های دولت تبدیل شدند. روزنامه­هایی مانند کوشش از مهمترین­ مطبوعاتی هستند که برای سالیان متمادی زبان گویای دولت پهلوی بوده­اند و غالب تحولات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آن عصر را از منظر و زاویه­ی دید دستگاه حاکمه بازتاب داده و بدان اشاره کرده­اند. لذا برای فهم و تبیین درست و بهتر از عملکرد تحولات دوران رضا شاه ناگزیر به بررسی مطبوعاتی از قبیل کوشش داریم. این پایان­نامه بر آن است که با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه­ای، اسنادی و مطبوعاتی به بررسی بازتاب تحولات سیاسی، فرهنگی-اجتماعی و اقتصادی دوره­ی رضا شاه در روزنامه کوششش بپردازد و به این پرسش پاسخ دهد که روزنامه کوشش تحولات مذکوره را چگونه بازتاب داده است؟ یافته­های پژوهش بیانگر آن است که شکرالله صفوی با توجه به اینکه خود به عنوان نماینده مجلس حضور داشته است همواره از وابستگان دولتی بوده است و عمدتا تحولاتی را پوشش می­دهد که به بقا و استمرار و پایداری دولت کمک کند. لذا در بررسی تحولات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی در پی آن بوده است که هر تحولی را به لطف و عنایت رضا شاه تعمیم دهد. بدین ترتیب برآمدن رضا شاه، قانون نظام وظیفه، اسکان عشایر، لباس متحدالشکل، لغو القاب و عناوین، کشف حجاب، تاسیس بانک ملی، تاسیس کارخانجات صنعتی و غیره را ناشی از الطاف شاه می­داند و هیچ­گونه نقش کارایی را برای توده­ی مردم در نظر نگرفته است. حتی کوشش تا بدان حد برای نهادینه کردن نقش رضا شاه در هر امری تلاش دارد که هر چیزی که رنگ و بوی اعتراضی داشته باشد را نادیده می­گیرد یا آن را متهم به خیانت می­کند. لذا کوشش تحولات رخ داده را در ایران از بالا می­بیند و دولت و شاه را متولی و ناجی ایران در هر زمینه­ای معرفی می­کند.   

هدف از تلف حکمی آن است که با وجود این که عین مال در عالم خارج وجود دارد، اما امکان رجوع به عین مال برای مالک وجود ندارد و سبب این امر نیز می‌تواند عواملی همچون منع شارع و قانونگذار یا وجود موانعی بر سر راه بازگرداندن عین مال یا زوال سلطه مالک از مال باشد. تلف حکمی مسائل حقوقی مختلفی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و از مسائل کاربردی در داد‌و‌ستد بین افراد محسوب می‌شود اما به طور کافی در قانون به آن پرداخته نشده و مفهوم مشخصی برای آن ارائه نشده است. یکی از طرق و ابزارهای قانونی جهت حفظ حقوق مدعی و تضمین به موقت اجرای احکام در امور مدنی، توقیف اموال می‌باشد. متعاقب توقیف، مال برای حفاظت به شخصی به نام حافظ که خودِ مالک نیز می‌تواند باشد سپرده می‌شود. پس از توقیف، امکان انجام انواع تصرفات حقوقی نسبت به مال توقیف شده از سوی مالک یا حافظ محتمل می‌باشد. از سوی دیگر احتمال ورود خسارت یا تلف مال توقیف شده نیز وجود دارد‌. بنابراین در جهت تامین هدف اصلی توقیف اموال یعنی حفظ مال توقیف شده تا زمان خاتمه دادرسی و اجرای حکم، ایجاد محدودیت در خصوص هرگونه تصرفی نسبت به این اموال لازم و ضروری می‌باشد. ‌‌در این پایان‌نامه سعی شد تا در قالب پژوهشی توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای به جایگاه استناد به تلف حکمی در دعاوی و عملیات اجرایی راجع به عین اموال در نظام حقوقی ایران پرداخته و نقاط قوت و ضعف آن مشخص شود. واژگان کلیدی: تلف حکمی، عملیات اجرایی، عین اموال،توقیف اموال، اجرای احکام مدنی  

   نظم خطی بر زبان عرفی حاکم است و بدین معناست که زبان به هر حال، چه گفتار یا نوشتار بر خط جاری می‌گردد و توالی گفته و نوشته در آن مشهود بوده و ظهور هر واحد زبانی وابسته به اداکردن یا نوشتن واحد قبلی است. گذر از نظم خطی بر اساس تکرار مطالب، یک روش زبان- زبان‌شناختی فراگیر است که قرآن برای فاصله گرفتن از ویژگی‌های زبان عرفی به کار گرفته است. باقی‌ ماندن قرآن در نظم خطی می‌‌تواند تصویری انسان‌گونه از وحی را به نمایش بگذارد. خداوند سرگذشت هر کدام از پیامبران را در سرتاسر قرآن منتشر می‌سازد و به مدد تکرار، تکه‌های مختلف یک روایت که هر کدام بخش خاصی از سرگذشت را برجسته می‌سازند، در سرتاسر متن پراکنده می‌کند. سرگذشت حضرت ابراهیم (ع) در سوره‌های متعددی از قرآن بیان شده است که هر کدام آن را در بافتی متفاوت قرار می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که این پراکندگی و تکرار چنان است که برای   درک بهتر بخشی از یک روایت که در جایی مختصر یا مبهم است می‌توان به موارد تکرار آن در سایر سوره‌ها سر زد. در این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی به جمع‌آوری آیات مشتمل بر سرگذشت حضرت ابراهیم (ع) پرداخته شده است و بافت زبانی هر کدام از آن‌ها مشخص گردیده، سپس به بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های معنایی و ساختاری هر یک از آن‌ها پرداخته شده است و این نتیجه به دست آمده است که در بررسی این سرگذشت،آیات در برابر نظم خطی مقاومت می‌کنند و مفهوم قوی‌تری از نظم، یعنی نظم غیرخطی را محقق می‌سازند که نه تنها به معنای گسستگی نیست، بلکه مفهوم قوی‌تری از انسجام را مطرح می‌سازند.   

وجود دین از ضروریات زندگی انسان است و به نوعی سعادت و کمال آدمی   در گرو شناخت آگاهانه از دین و عمل به آموزه­های آن است. دین و دین­داری با حقیقت انسان   و وجوه مختلف زندگی   وی پیوند دارد و نقش تعیین کننده ای را ایفا می­کند. انسان از نظر فطری گرایش به دین و دین­داری دارد و گریزان بودن از دین جریانی برخلاف فطرت و طبیعت او است . دین­گریزی به معنای کم رنگ شدن ایمان و کم نور شدن چراغ دین در زندگی افراد واقعیت دارد و اختصاص به دین خاصی هم ندارد،   بلکه دامن گیر همه ادیان و مکاتب   است.   با توجه به اینکه مسئله ای اجتماعی است، از دیدگاه مفسران اجتماعی قرآن کریم   نظیر علامه طباطبایی، آیت‌الله مکارم شیرازی، سید قطب و شیخ محمد عبده اغلب با دو عامل فردی مانند جهل و نادانی و عامل اجتماعی مانند: فقر و تهیدستی مرتبط است. این عوامل   آثار و تبعاتی برای فرد مانند احساس پوچی و سر­گردانی و آثاری برای اجتماع   نظیر فقرزدایی دارد. مفسران اجتماعی برای جلوگیری از این آثار و تبعات، راهکارهای فردی نظیر زهد و راهکارهای   اجتماعی   مانند بصیرت و هوشیاری ارائه می دهند. روش تحقیق بکار رفته در این پایان نامه، توصیفی- تحلیلی است.     

در میان منابع تفسیری   به دو اثر گران‌سنگ، الکشف و البیان و روض الجنان و روح البیان برمی‌خوریم که اگرچه توسط دو نویسنده متفاوت، همراه با مذهب متفاوتی هستند، ولی رابطه اثرگذاری و اثرپذیری در میان این دو تفسیر، کاملاً مشهود است. تفسیر الکشف و البیان   توسط ابواسحاق احمد بن محمد ثعلبی نیشابوری، سنی مذهب در قرن پنجم نگاشته شده و به گفته برخی، اسرائیلیات به جهت علاقه‌مندی وی به داستان انبیاء، در تفسیر وی ورود کرده است. از سوی دیگر، تفسیر روض الجنان و روح البیان ابوالفتوح رازی که در قرن ششم نگاشته شده، جزو تفاسیر فارسی شیعه به شمار می‌آید و بیشتر دارای وعظ و به صورت پند و اندرز گونه است. هم چنین به‌طور قابل‌ ملاحظه‌ای تحت تاثیر الکشف و البیان قرارگرفته است. در این پژوهش قصد داریم با استفاده از ملاک‌های شناخت اسرائیلیات، یکایک روایات موجود در دو تفسیر را مورد بررسی قرار داده و درباره هویت احادیث، با ملاک قرار دادن قرآن کریم، عقل و دیگر شاخصه های شناسایی روایات اسرائیلی، به بررسی و شناخت اسرائیلیات در این دو تفسیر در محدوده ?? جزء اول قرآن کریم بپردازیم. با رویکرد مقایسه‌ای، رابطه اثرپذیری در میان این دو تفسیر را بررسی می­کنیم.   

پژوهش حاضر به منظور مقایسه مساله ولایت مادر در فقه امامیه و شافعیه، از امکان آن و عدم امکان آن، و بررسی ویژگی های ولایت در هر کدام از این دو مذهب، آثار و موانع آن، و محدوده‌ی ولایت و تصرف ولیّ در مولی علیه؛ و با روشی علمی و مقایسه‌ای بین دو مذهب انجام شده است. به منظور دست یابی به اهداف پژوهش به بررسی اقول و نظریات و فتواهای علمای دو مذهب پرداخته شده است. لذا برای جمع آوری اطلاعات و داده‌ها به بررسی کتب فقهی، سایت‌ها و نیز مراجعه حضوری بمنظور پرسش و پاسخ درباره مساله مذکور صورت گرفته است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد، برخلاف پیشینه‌ی تاریخی فقهی این مساله که مادر را فاقد ولایت بر فرزند می‌دانستند، برخی از فقهای بعضا متاخر این دو مذهب حکم به ولایت مادر در طول ولایت پدر کرده‌اند. هچنین وجود برخی عناوین در فقه دو مذهب، چون وصایت (ایصاء)، حضانت، کفالت و قیومیت، در بسیاری از مواقع حکم به نوعی ولایت برای مادر می‌کند، که در نتیجه این نوع امکان اعمال ولایت مادر شرایط بهتری برای حفظ و سرپرستی فرزند خود را بدست می‌آورد. بنابراین نتیجه می‌گریم با وجود اینکه مادر در عصر حاضر ولیّ عرفی به حساب می‌آید، و تحولات جامعه و ساختارهای عصر جدیدی که جامعه ما دچار آن است، و نیز مسئولیت پذیری‌ها و مسئولیت گریزی‌ها، شایسته و بایسته است که قوانین در باب ولایت و سرپرستی بازنگری و عصری سازی شوند. واژگان کلیدی: مادر، ولایت، وصایت، حضانت، کفالت، فقه، مذهب امامیه، مذهب شافعی   

در این پایان‌نامه به نقد و بررسی برداشت‌های تفسیری و حدیثی دکتر شریعتی پرداخته شده است. روش تحقیق این پایان نامه، روش تحلیلی - توصیفی است.روش گردآوری اطلاعات، اسنادی است به این معنی­که از طریق مراجعه به کتاب ها،   مقالات علمی،   پایان نامه ها و سایت های اینترنتی به کسب داده ها و اطلاعات پرداخته شده است. دکتر شریعتی همچون مصلحان بزرگ جهان اسلام، بازگشت به قرآن را عامل سعادت مسلمانان معرفی می­کند و درآثار خود به معارف قرآنی و بهره گرفتن از آنها توجه ویژه ای داشته است.    در حوزه تفسیر قرآن، عدم آشنایی با اسلوبی روشمند در بهره مندی از معانی و معارف قرآنی و هم­چنین نگاه التقاطی( مارکسیستی – اسلامی) وی، به بسیاری از آموزه­های قرآنی، گاهی باعث تاویلات ناروا و برداشت­های ناصحیح وی از آیات قرآن  گردیده است. با توجه به یافته های تحقیق، دکتر شریعتی به تفاسیر سنتی توجه خاصی نداشته است. اما در پرداختن به برداشت های قرآنی خود، تحت تاثیر پدرشان محمد تقی شریعتی و افرادی همچون اقبال لاهوری، محمدعبده و طنطاوی بوده است.   

چکیده از ویژگی­های مطالعات و پژوهشهای دوران معاصر در حوزه علوم اسلامی، بازنگری مواریث کهن، از سده های نخستین است. از نتایج این نوع نگاه، زدن مهر تایید بر ریشه­داربودن هویت فکری و اعتقادی شیعه، بازشناسی خلاها و کمبودها برای جبران و تدارک آنها و سرانجام برداشتن گامی بلند در جهت گسترش ، عمق بخشیدن و غنی سازی این مطالعات در سطوح و لایه های مخالف است. مفسران اهل سنت در تفاسیر خود گونه های مختلفی از روایات اهل بیت (ع) را به شکل‌های گوناگون نقل کرده و عملکرد متفاوتی در نقل و نقد چنین روایاتی داشته‌اند.در بین این مفسران ثعلبی در الکشف و البیان، از 340 روایت از روایات اهل بیت (ع) بهره برده ولی در اکثر روایات مصادر را ذکر نکرده و مصادر روایات مجهول است، لذا در این پژوهش که به شکل توصیفی تحلیلی انجام شده است، این دسته از روایات از تفسیر«الکشف و البیان» استخراج شده و تعداد روایات به دست آمده از مصادرتفسیری شیعه و سنی، مصادر حدیثی شیعه و سنی، منابع مشترک بین شیعه وسنی و مصادر فقه زیدی و میزان بهره وری ثعلبی از هرکدام از این منابع را سنجید که پژوهش حاصل نشان داد بیشترین میزان بهره ثعلبی از کتب تفسیری اهل سنت، خصوصا تفسیر جامع البیان فی تفسیر القرآن طبری بوده است. از طرفی قسمت اعظمی از روایات جزو روایات با مصادر مشترک در نظر گرفته شد که شامل مصادر با منابع مشترک شیعه، مصادر مشترک شیعه و سنی، مصادرمشترک شیعه و مصادر مشترک شیعه و فقه زیدی است، که دلیل بالا بودن این حجم از روایات مشترک را می توان به شیوه ثعلبی در نقل احادیث که نقل به معنا کرده است می باشد. کلید واژه‌ها: منابع و مصادر- روایات اهل بیت (ع)-تفسیر الکشف و البیان- ثعلبی.      

گرایش های انسانی همواره از مباحث مهم در ادیان الهی بوده ‌است و در کتب آسمانی و تعالیم انبیاء الهی جایگاه ویژه‌ای دارد.   دو نوع گرایش در سرشت انسان وجود دارد که یک نوع آن، گرایش مادی یا   غریزی و نوع دیگر، گرایش روحی یا فطری است و با توجه به اینکه گرایشهای متعالی بر پایه فطرت بنا شده اند، حاوی ابعاد فراوانی بوده و می‌توانند یاریگر انسان در امر هدایت الهی باشند. این ابعاد را می‌توان در سه بعد اساسی در عهدین و قرآن جمع‌بندی و بررسی نمود. حقیقت‌جویی از گرایشات مهم و اساسی انسان است و هدایتگر آدمی به سوی حقیقت در تمام امور است. زیبایی دوستی، حق طلبی، خیرخواهی و ظلم ستیزی   از مهم ترین مسائل مورد بحث در بخش حقیقت جویی هستند. کمال‌طلبی‌ از دیگر گرایشهای متعالی انسان است که مورد بحث این پروژه است و در راستای آن مسائلی چون علم، قدرت، سعادت، لذت، آسایش و آرامش، افزایش نسل و جمعیت در قرآن و عهدین مورد بررسی قرار خواهد گرفت. میل به جاودانگی نیز از دیگر گرایش های متعالی انسان‌ است که می‌توان آن‌ را در امور مختلف زندگی و حوادث طول تاریخ مشاهده نمود. در این زمینه   مواردی چون حیات، حکومت و حکمت مورد تحقیق و پژوهش قرار می گیرد. در این پژوهش با بررسی گرایش های متعالی انسان در عهدین و قرآن به این نکته پی خواهیم برد که نظرات یهود، مسیحیت و اسلام در برخورد با گرایش های متعالی چگونه است؟ و کدام یک ما را به هدایت الهی نزدیکتر می کنند؟ روش تحقیق: توصیفی- تحلیلی است.

امالی‌نویسی یکی از روش‌های تحمل و نگارش حدیث است. در این پژوهش 23 حدیث مشترک در امالی‌های شیخ صدوق، شیخ مفید و شیخ طوسی مطالعه می شود. این احادیث ابتدا، از نظر متن و محتوا مورد بررسی قرار گرفته و نقاط اشتراک و افتراقشان کشف   می شود. علی­رغم   وجود اشتراکاتی از نظر   احادیث مزید، مقلوب و تصحیف، نقل به معنا، سبب صدور، تشبیهات و اشعار، اختلافهای در بین آنها وجود دارد. سند احادیث نیز از جهاتی چون اتصال و انقطاع، تعداد راویان، گوینده وکیفیت تحمل مورد توجه قرار می گیرد. از لحاظ گزارش دهی در بین این سه امالی نیز علاوه بر اشاره به احادیث متواتر، تصحیف‌ که در سند برخی از احادیث مشترک وجود دارد، بررسی می شود. از نکات دیگری که در بررسی سندی احادیث مشترک، مورد تامل قرار می گیرد، بررسی علل تسامح و تساهل در پذیرش روایات راویان ضعیف و همچنین تاثیر اساتید بر نحوه گزارش دهی در روایات است که به آن­ها‌ پرداخته می شود. در پی این بررسی­ها، می­توان نتایج متنوعی از لحاظ اختلافات متنی و سندی در احادیث مشترک کسب نمود. مثلا همانندی زیادی در طرق تحمل حدیث در بین سه   امالی وجود دارد. همچنین اشعار موجود در امالی­های شیخ مفید و شیخ طوسی شبیه یکدیگر است. در حالی­که در بررسی سندی اختلافات بیشتری در امالی­های شیخ صدوق، شیخ مفید و شیخ طوسی وجود دارد. توجه به نقش اساتید و شیوخ در روایات شیخ صدوق، شیخ مفید و شیخ طوسی نیز نباید نادیده گرفته شود؛ چراکه با تامل در آن نقاط ضعف و قوت حدیث آشکار می­گردد. در خصوص موضوعات احادیث مشترک نیز باید گفت که می­توان آن­ها را در دو محور فضایل حضرت علی (ع) و موضوعات مختلف مانند فضایل اخلاقی قرار داد.   روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است.

 در این مقاله، ضمن ارائه تعایف و تقسیم¬بندی¬های ارائه شده برای خیر و شر به چرایی وجود خیر و شر و همچنین، بیان مصادیق خیر و شر در آیات و روایات پرداخته شده است. در ادامه، به بیان واقعی یا عدمی بودن خیر و شر و مطلق یا نسبی بودن آن¬ها از طریق ارائه نظرات آیات قران و روایات و اشعار مثنوی پرداخته خواهد شد. روش تحقیق در این مقاله بدین صورت میباشد که ابتدا آیات قرآن و روایاتی که در این زمینه پرداخته شده¬اند را بررسی نموده و سپس، به مقایسه و تطبیق آن¬ها با ابیات مثنوی مولوی میپردازیم. نتایج بررسی روایات، احادیث و اشعار مثنوی بیانگر این است که در آیات و روایات شر به معنای مطلق وجود ندارد و در نقطه مقابل می¬توان به شر نسبی قائل شد البته آن هم با توجه به انسان و شرایط و احوال و اوضاع و غیره که دارد شر نسبی قابل تعریف می¬باشد. در روایات هم پیرامون موضوع خیر و شر مصادیق و مواردی تبیین و تعریف شده است که این موضع حاکی از آن است که خیر و شر وجود دارند البته نه به صورت مطلق بلکه به صورت نسبی. مولانا معتقد است که شر مطلق در جهان وجود ندارد. از نظر وی، شر، یک امر عدمی است و نه وجودی. مولانا هم شر را به خدا نسبت می¬دهد.

   چکیده مقدّمه و هدف: در زبان‌های مختلف دنیا، واژگانی وجود دارد که از دیگر زبان‌ها اخذ شده است. این واژگان پس از ورود به زبان وام‌گیرنده دچار تغییر و تحولاتی می‌شود. دانشمندان علم لغت‌شناسی نیز با بررسی‌های مکرر درباره‌ی ریشه‌ی اصلی واژگان در زبان‌های گوناگون، بدین وام‌گیری‌ها و تحولات واژگانی پی می‌برند. در این پایان‌نامه به دنبال یافتن واژگانی هستیم که از زبان‌های دیگر وارد زبان عربی شده و در متن کتاب نهج‌البلاغه راه یافته است. روش پژوهش: در این تحقیق از روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و مراجعه به منابع مکتوب- کتب لغت، معرّبات و شرح‌های نهج‌البلاغه- استفاده کردیم و با سبک توصیفی-تحلیلی به بیان واژگانی که از زبان‌های دیگر در کلام حضرت امیر (ع) راه‌ یافته است، روی ‌آوردیم و سپس با ذکر آراء لغت‌شناسان غربی و شرقی، به نقد واژه‌‌های نوشته‌شده پرداختیم. یافته‌های پژوهش: در طی انجام این پژوهش بدین مهم دست یافتیم که بیش از صدوسی واژه در متن کتاب نهج‌البلاغه وجود دارد که از زبان‌های دیگر وام‌گرفته شده است و پس از تغییراتی که در زبان عربی یافته، وارد متن نهج البلاغه شده است. برخی از این تغییرات چندان اندک است که واژه با اصل خود تفاوت بسیار کمی دارد و در مقابل نیز برخی از واژگان در طول زمان دچار تغییر بسیاری شده است که جز با مراجعه به کتب ریشه‌شناسی واژگان نمی‌توان به ریشه‌ی واژه‌های مورد بررسی پی‌برد. نتایج پژوهش: با انجام این تحقیق توانستیم بدین نتیجه دست یابیم که واژگان وام‌گرفته شده در کتاب نهج‌البلاغه، دارای ریشه‌هایی در میان بیش از ده زبان کهن است که از‌ میان این مقدار، بیشترین وام‌گیری‌ها متعلّق به زبان‌های عبری، آرامی، فنیقی و سریانی است و پس از آن‌ها زبان فارسی و حبشی دارای بیشترین مقدار وام‌دهی به زبان عربی است؛ همچنین بدین امر دست یافتیم که در میان برخی از لغت‌شناسان درباره‌ی شناخت ریشه‌ی واژگان معرّب اختلافاتی دیده ‌می‌شود که گاه به ردّ کلام افراد پیش از خود نیز پرداخته‌اند. واژگان کلیدی: نهج‌البلاغه، واژه‌شناسی، فهم متن، فقه‌اللغه، واژه های معرّب       چکیده مقدّمه و هدف: در زبان‌های مختلف دنیا، واژگانی وجود دارد که از دیگر زبان‌ها اخذ شده است. این واژگان پس از ورود به زبان وام‌گیرنده دچار تغییر و تحولاتی می‌شود. دانشمندان علم لغت‌شناسی نیز با بررسی‌های مکرر درباره‌ی ریشه‌ی اصلی واژگان در زبان‌های گوناگون، بدین وام‌گیری‌ها و تحولات واژگانی پی می‌برند. در این پایان‌نامه به دنبال یافتن واژگانی هستیم که از زبان‌های دیگر وارد زبان عربی شده و در متن کتاب نهج‌البلاغه راه یافته است. روش پژوهش: در این تحقیق از روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و مراجعه به منابع مکتوب- کتب لغت، معرّبات و شرح‌های نهج‌البلاغه- استفاده کردیم و با سبک توصیفی-تحلیلی به بیان واژگانی که از زبان‌های دیگر در کلام حضرت امیر (ع) راه‌ یافته است، روی ‌آوردیم و سپس با ذکر آراء لغت‌شناسان غربی و شرقی، به نقد واژه‌‌های نوشته‌شده پرداختیم. یافته‌های پژوهش: در طی انجام این پژوهش بدین مهم دست یافتیم که بیش از صدوسی واژه در متن کتاب نهج‌البلاغه وجود دارد که از زبان‌های دیگر وام‌گرفته شده است و پس از تغییراتی که در زبان عربی یافته، وارد متن نهج البلاغه شده است. برخی از این تغییرات چندان اندک است که واژه با اصل خود تفاوت بسیار کمی دارد و در مقابل نیز برخی از واژگان در طول زمان دچار تغییر بسیاری شده است که جز با مراجعه به کتب ریشه‌شناسی واژگان نمی‌توان به ریشه‌ی واژه‌های مورد بررسی پی‌برد. نتایج پژوهش: با انجام این تحقیق توانستیم بدین نتیجه دست یابیم که واژگان وام‌گرفته شده در کتاب نهج‌البلاغه، دارای ریشه‌هایی در میان بیش از ده زبان کهن است که از‌ میان این مقدار، بیشترین وام‌گیری‌ها متعلّق به زبان‌های عبری، آرامی، فنیقی و سریانی است و پس از آن‌ها زبان فارسی و حبشی دارای بیشترین مقدار وام‌دهی به زبان عربی است؛ همچنین بدین امر دست یافتیم که در میان برخی از لغت‌شناسان درباره‌ی شناخت ریشه‌ی واژگان معرّب اختلافاتی دیده ‌می‌شود که گاه به ردّ کلام افراد پیش از خود نیز پرداخته‌اند. واژگان کلیدی: نهج‌البلاغه، واژه‌شناسی، فهم متن، فقه‌اللغه، واژه های معرّب         

نرى بالواقع العملی بالوقت الحاضر فی ایران، کثیراّ من الذین یستعینون باشخاص لیقوموا بکتابه عریضه او تنظیم استماره او کتابه شکوى بدلا عنهم، وذلک بهدف تقدیمها الى الدوائر الحکومیه او غیر الحکومیه، فهذه المهنه یمارسها اناس ذوو تخصص، اذ یختارون عدداّ من ابواب الدوائر الحکومیه وخاصه المحاکم والبرید والطابو والجنسیه وکاتب العدل، وما شابه ذلک، اذ یکسبون ارزاقهم من کتابه عرائض وشکاوى الناس خاصه ممن لا یعرفون الکتابه والقراءه. وان التطورات السریعه فی الحیاه العملیه وضیق الوقت، وقله المعلومات بخصوص کیفیه کتابه العریضه، تجعل من الصعوبه على الافراد کتابه العرائض بانفسهم، لذا نرى الکثیر   من اصحاب المعاملات یقومون بالاستعانه بکتاب العرائض الذین اتخذوا من کتابه العریضه مهنه لهم للقیام بذلک، والسبب فی لجوء اصحاب المعاملات الى کتاب العرائض هو اما لقله وقتهم او بسبب المعلومات المحدوده لدیهم عن اصول کتابه العریضه المتعلقه بالمعامله او الشکوى المراد رفعها امام المحکمه او الدائره المعنیه.

چکیده: تسبیح به معنای منزه دانستن است و منزه دانستن خداوند به این معنی است که او را از صفات نقص و آن­چه لایق شان ایشان نیست نفی کنی و تسبیح غیر ذی شعور یعنی این­که آن­ها را خالقی پدید آورده که مستحق ستایش است. در قرآن مجید چندین بار به تسبیح هم? موجودات عالم اشاره شده است، و مهم­ترین آیه در این مورد آی? 44 سوره اسری می­باشد که خداوند می­فرماید: آسمان­های هفتگانه و زمین و هرکس که در آن­هاست او را تسبیح می­گویند، و هیچ چیز نیست مگر این­که در حال ستایش، تسبیح او می­گویند، ولی شما تسبیح آن­ها را در نمی­یابید. عده­ای معتقد­اند به این­که تسبیح موجودات حقیقی است، و با زبان قال و از روی علم و شعور و اختیار تسبیح خداوند می­کنند که به آن تسبیح حقیقی می­گویند. اما عده­ای نیز تسبیح موجودات را مجازی و تکوینی می­دانند، به این منظور که هر مخلوقی ذاتاً دلالت دارد بر وجود خالقش. در قرآن به تسبیح پیامبران الهی نیز اشاره شده است از جمله تسبیح حضرت یونس(ع)، حضرت داوود(ع)، حضرت موسی(ع)، و ... و پیامبر(ص) که خداوند ایشان­را الگوی مسلمانان قرار داده است و انسان­ها برای تکامل نیاز دارند که از ایشان پیروی کنند. با توجه به تحقیقات مطرح شده علم در تمامی موجودات وجود دارد، بر عکس کسانی که فکر می­کنند زمین و آن­چه جمادات است حیات ندارند و معتقد بر مجاز شده­اند. خداوند خود در آی? 21 سور? فصلت می­فرماید: همان خدایی که همه چیز را به زبان در آورده ما را گویا گردانیده است. هم­چنین در قرآن اشاره شده است به این­که تمام آن­چه در آسمان­ها و زمین است از جمله خورشید و ماه و ستارگان و کوه­ها و درختان و جنبندگان و بسیاری از مردم برای خداوند سجده می­کنند و نیز اشاره شده است که خداوند جن و انس را جز برای عبادت و بندگی خلق نکرده است، و ملائکه­ای که پیوسته مشغول تسبیح خداوند می­باشند. پس در می­یابیم که مسئله تسبیح از مهم­ترین ارکان خلقت می­باشد و غلغل? تسبیح جوش و خروشی در بین عالم و اجزای آن انداخته است. علاوه بر آیات احادیث زیادی در مورد تسبیح موجودات عالم از ائمه(ع) و پیامبر(ص) موجود است، زیرا حجاب باطنی بین ایشان و خداوند کنار رفته و می­توانند تسبیح و نطق تمام موجودات عالم را بشنوند. سایر پیامبران و بسیاری از اولیاء و انسان­های پاک نیز این توانایی درک و شنیدن تسبیح موجودات را دارند. کسانی درک نمی­کنند که ظلمات آن­ها را گرفته است، پس هرکس شایست? درک حقایق را ندارد، جز بندگان شایست? خداوند . و نیز با توجه به اشعار مولانا   ایشان نیز معتقد به   تسبیح قالی و سمیع و بصیر و هوشیار بودن اجزای موجودات عالم است، و به ظاهر خاموش و ساکت بودن موجودات دلیل نامحرم بودن و شایسته نبودن ما می­باشد. هدف از انجام   پایان نامه اثبات بررسی تسبیح موجودات، از نظر مفسران، اندیشمندان و هم چنین اعتقاد پیامبر(ص) و معصومین (ع) با استفاده از روایات و عقیده مولانا در مورد نوع تسبیح موجودات از نظر تکوینی و تشریعی است. روش پژوهش توصیفی – تحلیلی می­باشد. واژگان کلیدی: تسبیح، موجودات عالم، قرآن، روایات، اشعار مولانا   

  حدیث فرقه ناجیه که منسوب به پیامبر بوده و سند آن   در جوامع حدیثی فریقین ( اهل سنت ، شیعه) و کتب ملل و نحل آمده است   از احادیثی است که تاثیرات آن در عقاید موجب به وجود آمدن فرقه هایی در اسلام شده، لذا پیچیدگی آن باعث شده که محققان علوم دینی از متاخر و متقدم از آن در کتب خود استفاده کنند . صحابی پیامبر از جمله امام علی(ع) ، در منابع شیعه و انس بن مالک و ابوهریره و ...در منابع اهل سنت از کسانی بودند که این حدیث را نقل کرده اند .نقد و بررسی حیات تاریخی رجال این حدیث   از مسائل قابل بحث بوده که تا کنون تحقیقی در این مورد انجام نشده است . لذا مسائل قابل بررسی در این موضوع در بیان روایات و راویانی که ناقل این حدیث بوده اند و چگونگی انتقال آن در طول تاریخ از طریق سلسله رجال آن و پیوند تاریخی آنها با تاریخ مورد بحث می باشد . موضوع حاضر با توجه به منابع تاریخی و سیره و منابع رجالی به شرح حال نگاری راویان اصلی و تراجم شناسی سلسله راویان که انتقال دهنده این هستند پرداخته که در نهایت به شناخت حدیث در متون فریقین و شناخت احوال راویان و نقش آنها در وقایع تاریخی   منتهی می شود .             کلید واژه ها: سلسله رجال ، شرح حال نگاری، حیات تاریخی ، حدیث فرقه ناجیه   

   چکیده این پژوهش درصدد است که به بررسی تاریخی اسلام هراسی و نقش سینمای هالیوود­ بپردازد.­­نگاهی به تاریخ اسلام نشان می دهد که اهداف اصلی که در راس این مکتب دینی هستند، در مقابله با «استعمار» و «کفر» برنامه ریزی شده اند؛ به گونه ای که در صدر اسلام، شاهد جنگ هایی به منظور گسترش دین اسلام در سطح جهان هستیم. این پژوهش با به کارگیری روش سناریوپردازی با رویکرد عدم قطعیت بحرانی و استفاده از نرم افزار میک مک، به دنبال بررسی آینده های بدیل فعالیت های سینمای هالیوود در حوزه دین اسلام بود. بر اساس نتایج به دست آمده دو پیشران دکترین امنیت ملی آمریکا و جهانی شدن، دارای بیشترین عدم قطعیت می باشند و از تقاطع آنها در دو محور، چهار سناریو (سناریوی تروریست ها، سناریوی جهان سومی ها، سناریوی جهانی شده ها، سناریو غیر خودی ها) در مورد آینده های بدیل سینمای هالیوود در حوزه اسلام ایجاد می شود. در این میان، سینمای هالیوود بیش از دیگران بر این موضوع تمرکز کرده و فیلم هایی تهیه نموده که پیام اصلی آنها، گسترش اسلام هراسی در دنیا است. امروزه دانش تاریخ، ابزارها و منابع متعددی پیدا کرده است؛ منابعی که در ادوار کهن نقشی در بررسی تاریخ نداشته‌اند ولی اکنون نقش تعیین کننده ای در تاریخ و سیاست های کشورها دارند؛ از جمله این ابزارها رسانه است. «رسانه ها به مراتب نقش ابزار تبلیغات سیاسی- دیپلماتیک دولت ها را نیز بازی می کنند. آنها با دفاع از سیاست خارجی و با ارزشگذاری و ارزش سازی در گفتمان ها و تصاویر رسانه ای دیپلماتیک، نسبت به مشروعیت بخشی به سیاست های حکومتی و رساندن پیام های دست اندرکاران دیپلماسی کشورها به افکار نخبگان و عامه جهانیان، نقش انتقال دهنده توجیه گر را در عرصه سیاست خارجی ایفا می نمایند» علاوه بر هالیوود، شبکه های خبری غربی به مهم ترین ابزار تبلیغی نوین برای مبارزه با اعتقادات مسلمانان در زمینه های اسلام ستیزی نقش عمده ای ایفا می کنند. از مطالب این پژوهش این نتیجه حصول شد که به نظر می­رسد اسلام هراسی نوعی از مدیریت برداشت هاست که بیشتر توسط رسانه ها صورت می گیرد. گویا این برداشت ها با اهداف گوناگونی از جمله جلوگیری از رشد گرایش اسلام در غرب و تخریب درونی مسلمانان هدایت می شود. در رابطه با سیر تاریخی تحولات اسلام هراسی در سینمای هالیوود باید گفت این موضوع هر چه به زمان معاصر نزدیک تر می شود پررنگ تر شده و در فیلم های مورد بررسی که از سال 2001 تا 2018 ساخته شده اند، با جدیت بیشتری بر رواج اسلام هراسی پرداخته اند. که عوامل موثر در رویکرد سینمای هالیوود به مقوله ی اسلام هراسی، موضع گرفتن در برابر سیاست های عدالت خواهانه ایران در مسیر ساختن دنیایی بدون تبعیض و برتری قدرتی بر سایر اقالیم جهان است که تاثیر سوئی بر تاریخ معاصر داشته است. کلیدواژگان: تاریخ، اسلام، اسلام هراسی، سینمای هالیوود، 11 سپتامبر، نقد فیلم               

   حقیقت انسان روح اوست که با جسم وکالبد او عجین شده است ومهمترین ابعاد وجودی روح وجان آدمی، قوه عقل وخرد و عشق و عاطفه است ، که در دو عضو اصلی مغز و قلب انسان تجلی می کند واین دو قوه و استعداد، مورد بحث و مناقشه همیشگی اندیشمندان درطول تاریخ بشریت بوده است ، هرچند مساله و موضوع تازه ای نیست ، اما ابعاد و زوایای آن ، آنقدر عمیق وپیچده است که جا دارد همواره نگاهی نو، برآن داشت .      آنچه در نوشتار حاضر موردنظر است، تنها انجام گوشه اى از این کار گسترده است ، براى تحقیق در مساله «رابطه عقل و عشق» به منظور تبیین حقیقت وماهیت واعتبارو چگونگی ارتباط وتعامل این دو شاخصه وجود آدمی یعنی عقل وخرد وعشق وبعدعرفانی انسان انجام شده وباروش وشیوه ی مطالعات توصیفی – تحلیلی وبا ابزار کتابخانه ونرم افزاری ومطالعات میدانی به این نتیجه دست می یابیم که دو کانال معرفتی انسان نه تنها برترین ومهمترین وسیله اند بلکه خودهدف اولیه کمالات انسان هستند ودرسایه ی این دو بال محرک وکانال معرفتی، انسان ها چه بصورت فردی وچه بصورت گروهی می توانند استعدادهای خود را تارسیدن به مقطد نهایی که وصول به حقیقت مطلق میباشد، شکوفا نموده وتمام قله های   علمی وعملی رافتح نماید.   با روند مطالعاتی ازمنابع مختلف مقالات ومجلات وکتب متعدد دراین زمینه ، به این نتیجه رسیدیم که هرچند محققان وپژوهشگران ومولفان به صورت جسته وگریخته وجزیی وتک بعدی به برخی اززوایای ابعادمختلف آدمی رسیده اند، اما به نظر میرسد که درزمینه ارتباط وچگونگی تعامل ابعاد مختلف انسان به ویژه بعدعقلانی وعرفانی، بطور جامع وهماهنک کمتربحث وبررسی صورت گرفته است ولذا ما با مدداز مجموعه آیات وروایات وکمک ازتلاشها وکارهای بزرگان علم ومعرفت ، نقش وچگونگی این ارتباط وتعامل راموردتحقیق وتدقیق بیشترقراردادیم ودراین تحقیق وبضاعت اندک به این مقصود رهنمون شدیم که رسیدن به مقصدومقصود تعلیم وتربیت با این دو مرکب خدادادی، نه تنها   ناممکن نیست، بلکه مددکاد ویارویاور همدیگر هستند0   وحی الهی هم پشتوانه وپشتیبان وحامی وهدایتگر این دوبعد معرفتی انسان ها درکاروان تعلیم وتربیت میباشد0 وماکارخود رادراین راستا به این صورت آغاز و به اتمام رساندیم که: ابتدا این دو واژه «عقل وعشق» را ازنظر لغوی واصطلاحی بررسی کرده سپس   مفهوم فلسفی وعرفانی آنها ازدیدگاه فلاسفه وعرفا بررسی کرده   ، واصول ومبانی تعلیم وتربیت را تبیین کرده ودرپایان هم به رابطه ی آنهادرقرآن   وسنت   پرداخته   وآن را در چهارفصل منظم و مجزا، تهیه وتنظیم نموده ایم.   درفصل اول به بیان کلیات ، عقل وعشق و تعلیم وتربیت پرداخته   و در فصل دوم دیدگاه قرآن وسنت ونظرات فلاسفه وعرفا را   درباره عقل   بیان نموده و درفصل سوم دیدگاه اسلام را از منبع غنی قرآن وسنت ونظرات فلاسفه وعرفای اسلامی درباره نقش وجایگاه عشق و محبت درنظام تعلیم وتربیت، مورد بررسی قرار داده ایم0   درفصل چهارم رابطه عقل وعشق ولزوم هماهنگی وهمکاری وچگونگی این ارتباط ، درروند تعلیم وتربیت را، مورد بحث وبررسی قرار داده ایم ودرپایان از مجموع مطالب   ، جمع بندی ونتیجه گیری بعمل آورده ایم.

داعش به عنوان یک جریان سلفی و نیروئی انتحاری، نظم ژئوپلیتیک منطقه را برهم زده و در تلاش است با یک ایدئولوژی «انترناسیونالیستی»، مرزهای مبتنی بر سایس-پیکو را محو و دولتی جدید برقرار کند. بحرانی نوظهور و انسان ساخت که نقل را بر عقل مقدم می داند و ضمن برداشتی ظاهرگرایانه و گزینشی از قرآن و سنت، هرگونه اجتهاد و تاویل و تفسیر را رد می کند. این گروهک چند ملیتی انحصارگرا با خوانشی افراطی از مفاهیم بنیادین اسلامی، معتقد است که اسلام را باید مطابق فهم و برداشت پیشوایان سه قرن نخست اسلامی (خیرالقرون)، به عنوان یک حجت شرعی برای تمام زمان ها و مکان ها دریافت و اجرا نمود. در کنشگری و تشدید مواضع خصمانه این گروه چند ملیتی نمی توان نقش عوامل غیرایدئولوژیک منطقه ای و فرامنطقه ای را نادیده گرفت. مع الوصف، داعش برای استقرار خلافت مورد نظر خود رفتاری غیرانسانی، جنایاتی هولناک، خشونتی بی سابقه، کلاسیک، عریان، مستقیم و مضاعف از خود بروز داد. این طرز تفکر با صلح به عنوان یک اصل اخلاقی مخالف و مشتاق نسل زدایی است؛ در این راستا با ارائه معنایی مضیق از اسلام و مفهومی بسیار گسترده از کفر با جنائی کردن دین، تبدیل به یکی از منابع ایجاد تنش، خشونت مفرط و هویت یابی خاص در منطقه و بعضی از نقاط جهان شد. این جریان نوسلفی معتقد است که باید جهان سرتاپا کفر و ضلالت و «جامعه جاهلی» را به روش قهرآمیز نجات داد. گروهکی تکفیری-تروریستی که با استناد به آیه 123 سوره توبه، تندروهای جهان اهل سنت را به سوی مبارزه با مسلمانان غیروهابی اعم از شیعه و سنی به عنوان «دشمن نزدیک» و اولویت اصلی خود دعوت می کند. بر این اساس توانستند افراد زیادی از خاورمیانه، شمال آفریقا و سراسر جهان جذب کنند و ضمن توجیه مذهبی رفتار خود، تلاش کردند برای یارگیری بیشتر، خود را منجی اهل سنت معرفی کنند؛ اما دست کم بخشی مهمی از اندیشمندان جهان اهل سنت این گروهک را رد کرده و یا اینکه به خاطر شدت عمل و خشونت داعش سعی نموده از آن فاصله بگیرند. بنابراین روند رو به رشد ظهور جریان های تکفیری-تروریستی در منطقه و اقصی نقاط جهان، همگان را متوجه خطر فراگیر آن ها کرده است و نظر به مواضع و اقدامات ضد ایرانی داعش، بررسی عملکرد جریانات سلفی-تکفیری-تروریستی از اهمیت خاصی برخوردار خواهد بود و به تدوین استراتژی مناسب برای حفظ وحدت در بین مسلمانان و همچنین مقابله با جریان های افراطی و ایجاد امکان انتخاب های بیشتر و موثرتر برای کنترل و مهار آن ها از سوی جمهوری اسلامی ایران کمک خواهد کرد. لذا در این پژوهش به دنبال این پرسش خواهیم بود که مبانی فکری اقدامات خشونت آمیز داعش چه نسبتی با مبانی معرفتی و اعتقادی فِرق چهارگانه اهل سنت دارد. برای پاسخ به این پرسش از روش تحلیل توصیفی-تحلیلی و کتابخانه ای استفاده شده است.

  بازشناسی تفاسیر در حوزه ی روش شناسی، ضرورت اجتناب ناپذیر مطالعات جدید قرآنی است. توجه به ابعاد مختلف روش شناسی تفسیر، جهت دستیابی به روش صحیح تفسیر قرآن و نیز طبقه بندی تفاسیر بر مبنای معیارهای روش شناسانه، الزام های روش شناسی تفاسیر را بیش از پیش نمایان می سازد.از علل مهم اختلاف روش ها و رویکردهای مفسّران این است که آنان با درک و بینشی که نسبت به دانش های زمان خود دارند و نیز بر اساس مبناهای برگزیده ی خود، متوجه نکاتی می شوند و در تفاسیر خود به آنها می پردازند و این عوامل، موجب تغییر شیوه ی تفسیری آنان می گردد. در عین حال عدم بکارگیری قوانین دستوری تفسیری و نیز در پیش گرفتن روش های متفاوت و گاه فاقد اعتبار، موجب پیدایش تمایز فاحشی بین تفسیر صحیح قرآن در پرتو تئوری ها و اصول و ضوابط تعریف شده با تفاسیر ارائه شده بدون اعلان روش و ضابطه ی تفسیری گردیده است.به همین منظور، این نوشتار با هدف بررسی روش تفسیری " معارف القرآن " اثر محمد شفیع عثمانی از مفسّران معاصر بر مبنای معیارها و تئوری های روش شناسانه است و در عین حال به برخی از آراء تفسیری این مفسّر نیز اشاره می شود. نویسنده می کوشد تا شناخت مقبولی از تفسیر معارف القرآن ارائه داده تا گامی در پررنگ نمودن جایگاه آن بردارد و چراغی در مسیر بهره گیری مناسب از آن بیفروزد.در این پژوهش به زندگینامه و فعالیت های علمی مفسّر، مبانی و منابع تفسیری مفسّر، روش ها و گرایش های تفسیری وی و موضوعات علوم قرآنی مطرح شده در تفسیر معارف القرآن پرداخته می شود. روش های قرآن به قرآن، روایی و عقلی از روش های به کار رفته در این تفسیر است. گرایش های تفسیری مفسّر نیز عبارتند از: فقهی، کلامی، اجتماعی، ادبی، عرفانی و فلسفی است.روش جمع آوری داده ها در پژوهش حاضر، توصیفی - تحلیلی است که با مرور کتاب ها، نرم افزارها و سایت های قرآنی انجام می شود.  کلمات کلیدی: محمد شفیع عثمانی، معارف القرآن، تفسیر ، روش تفسیر