علی سلیمی قلعه ئی

   یتناول هذا البحث الازمات النفسیه کما تتبدى فی روایه "الداما" للکاتب المصری محمد صادق، وذلک من خلال تحلیل البنیه النفسیه لشخصیاتها الرئیسیه. تسعى الدراسه إلى تجاوز الوصف النظری للازمه، نحو التطبیق العملی الذی یرکّز على کیفیه تحویل الصدمات الفردیه إلى سلوکیات انتقامیه وهویات متصدّعه داخل النص الروائی. تعد الازمات النفسیه من الظواهر التی توثر بعمق على توازن الفرد، وتتنوع بین الحاده والمزمنه، وتسبب اختلالات فی السلوک والانفعال، کما فی حاله بطله الروایه "داما/هیا" التی تعانی من انقسام حاد فی الشخصیه بین ذاتها الضعیفه (هیا) واخرى منتقمه (داما)، نتیجه صدمات الطفوله (التحرش، العنف الاسری) والزواج من رجل نرجسی. وهذا یعکس کیف ان تراکم الضغوط الیومیه قد یفضی إلى اضطرابات نفسیه کالقلق الاجتماعی والاکتئاب الحاد، وهما ما تظهر اعراضهما بوضوح فی الحوار الداخلی والمونولوجات التی وظفها الکاتب. تکمن اهمیه الموضوع فی کشف الآلیات السردیه التی وظفها محمد صادق لتجسید هذه الازمات، مثل الاسترجاع الزمنی الذی یعید إنتاج الماضی فی الحاضر، والفضاءات المغلقه (کالمنزل والمکتب) التی تتحول من مآمن إلى ساحات حرب نفسیه. ففهم هذه الازمات ادبیاً یسهم فی إثراء النقد النفسی للاعمال الادبیه، ویفتح افقاً لتاویل المعاناه الإنسانیه بعیداً عن النماذج الجامده. اعتمد البحث على المنهج التحلیلی النفسی المتّکئ على مفاهیم فروید ویونغ، إلى جانب تحلیل الخطاب السردی؛ إذ تم فحص شخصیات: داما/هیا (کزوجه وضحیه وام)، هشام ومحمد (کنماذج للذکوره السامه والنرجسیه)، ورحاب (کضحیه للإجهاض القسری والهجر). کما درس البحث کیف تودی الاضطرابات فی التکیف مع البیئه الاجتماعیه القاسیه (کالوصم المجتمعی للمطلقه، وافتقاد الدعم الاسری) إلى تفاقم الازمه وتحویلها إلى رغبه جامحه فی الانتقام. توصّل البحث إلى ان الازمات النفسیه فی الروایه لا تنشا من فراغ، بل هی نتاج بیئه ابویه تعاقب الانثى على تمردها، وتجعل من العنف النفسی والجسدی ممارسه یومیه. کما اظهر التحلیل المکانی کیف تحوّلت فضاءات مثل الشارع إلى مرآه للخوف الداخلی، والمستشفى إلى مسرح للخداع والانتقام، فیما جسّد المکتب صراع الشخصیه بین المعرفه والدمار. وقد ابرزت تقنیات الاستباق (کالتنبو بالخیانه والفشل) هاجس الشخصیات المستمر بتکرار الماضی الموجع. وبذلک، لا تقتصر الازمات النفسیه فی "الداما" على کونها حالات طارئه، بل تمثل مکوّناً بنیویاً یحکم بناء السرد وتطور الشخوص، مما یستدعی تدخلاً نقدیاً متخصصاً لفک شفراته.

   چکیده:   جهاد رجبی   ،   نویسنده   اهل   اردن که فصل های رمانش را به سبک هنرمندی نوشته است . وقایع را به شیوه منسجم روایت میکند . که مخاطب را درگیر دنبال کردن ماجرا می کند و ایده های خود را از طریق شخصیت های رمان در صحنه های گفتگوی هیجان انگیز ارائه میدهد . در ادامه عناوین فصل های رمان شامل : کلمات خداحافظی ، آغاز راه ، دایره،   میمون و انگور ، روی پله های هواپیما ، زن شکست خورده ، پرواز در ارتفاع پایین،   بازگشت به آینده ،   اولین بار ، درد صادقانه تر است ، پایان راه ، بین زمین و آسمان ، و بیهوده نخواهم   مرد اخرین فصل از رمان است . در این رمان نویسنده سعی کرده است که با ارتباط معنایی بین کلمات و همچنین استفاده از استعاره متعدد یا استفاده از افعال خبری دیدگاه خود را نسبت به اوضاع فلسطین بیان کند . نویسنده سعی کرده است با شیوه محاوره ایی دیدگاه مبارزه طلبی و آزادی خواهی خود را   در قالب رمان بیان کند . در این داستان شخصیت وائل که با اندیشه پیشرفت و ترقی میخواهد از وطن خود   یعنی فلسطین مهاجرت کند مقابل مادر و خوانواده ایی قرار میگیرد که وظیفه مبارزه برای وطن را بر هرچیزی ارجعیت میدهد که بیانگر آمال نویسنده است .   در پایان رمان این گونه روایت می کند که ؛ (( وائل روی زمین افتاد به اطرف نگاه کرد ، چهره مسافران با صدای جیغ در هم آمیخت .... او هیچ کدام را نشناخت . اشک های نا امیدی از چشمانش جاری شد آیا من اینجا آمده ام تا بیهوده   بمیرم ؟ در این حال پدر بزرگش نزدیک می شود ؛ دستش را میگیرد و او را میبوسد با محبت می گوید ؛ تو عزیز ترین نوه من هسنی ، وائل ....... مدت زیادی منتظرت بودم .... وائل هنوز مقاومت می کرد . بلیط را محکم گرفته بود وسعی می کرد بلند شود . امداد گران به او نزدیک شدند . او به آن ها نگاه کرد ، دستش را دراز کرد و آنها سعی کردند او را روی زمین بگذارند . او مقاومت کرد ! خودش یلند شد ، بلیط را بالا نگه داشت ، اشک هایش آن را خیس کرده بود . مامور امنبتی او را گرفت ... او مقاومتی نکرد ... به آسودگی لبخند زد ، بلیط از انگشتانش لیز خورد .... تا ایستاده بمیرد ....

      رمان حیّ الامیرکان اثر جبور الدویهی، از جمله آثار شاخص ادبیات معاصر عربی است که با بهره‌گیری از ساختاری روایی غیرکلاسیک، به بازنمایی بحران‌های اجتماعی، روانی و تاریخی جامعه‌ای حاشیه‌نشین می‌پردازد. این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر متن اصلی عربی رمان، به بررسی عناصر روایی شامل شخصیت‌پردازی، زمان، مکان و زاویه دید می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد که چگونه این عناصر در خدمت نقد اجتماعی و نمایش تداوم رنج جمعی قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شخصیت‌های رمان، از جمله انتصار محسن، بلال محسن، اسماعیل، عبدالرحمن المشنوق و عبدالکریم العزّام، نه شخصیت‌هایی قهرمان‌محور، بلکه تیپ‌هایی اجتماعی و فرسایشی‌اند که هر یک بازتاب‌دهنده شکلی از بحران فردی و نسلی هستند. زمان در رمان ساختاری خطی و رو به پیشرفت ندارد، بلکه به‌صورت چرخه‌ای، ایستا و روانی سامان می‌یابد و با تکرار کنش‌های روزمره، حس تعلیق و توقف تاریخی را تقویت می‌کند. مکان نیز نقشی فراتر از بستر وقوع رویدادها دارد و در تقابل میان حیّ الامیرکان به‌عنوان فضایی حاشیه‌ای و داره العزّام به‌مثابه نماد مرکز و قدرت اجتماعی، به عنصری معنا‌ساز در ساخت روایت تبدیل می‌شود. نتیجه آن‌که جبور الدویهی با پرهیز آگاهانه از پیرنگ کلاسیک، گره‌گشایی قطعی و پایان‌بندی قاطع، ساختار روایت را به ابزاری برای نمایش فرسایش زندگی روزمره و استمرار بحران در جامعه معاصر عربی بدل می‌سازد. کلمات کلیدی: رمان عربی، جبور الدویهی، حیّ الامیرکان، عناصر روایی، شخصیت‌پردازی، زمان چرخه‌ای            

      رمان شرف اثر صنع‌الله ابراهیم از شاخص‌ترین آثار واقع‌گرایانه‌ی ادبیات معاصر عرب به شمار می‌آید که نویسنده در آن با نگاهی انتقادی، سیمای جامعه‌ی مصر را در دوران معاصر ترسیم کرده است. پژوهش حاضر با عنوان «شخصیت‌پردازی در رمان شرف اثر صنع‌الله ابراهیم» با هدف بررسی شیوه‌های شخصیت‌پردازی و چگونگی تاثیر آن در انتقال مضامین اجتماعی و انسانی این رمان انجام گرفته است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه‌ی منابع کتابخانه‌ای تنظیم شده و در آن، مهم‌ترین شیوه‌های شخصیت‌پردازی ازجمله توصیف مستقیم،گفت‌وگو،کنش، زاویه‌ی دید و توصیف محیط مورد‌بررسی قرارگرفته است. نتایج نشان می‌دهد. صنع‌الله ابراهیم با به‌کارگیری شیوه‌های‌گوناگون شخصیت‌پردازی، توانسته است تیپ‌های انسانی‌گوناگونی را بازنمایی کندکه هریک بیانگر بُعدی از واقعیت تلخ جامعه‌ی مصر است. شخصیت‌ها در این رمان، به‌ویژه شخصیت اصلی یعنی «شرف»، بازتابی از انسان معاصر مصری‌اندکه در برابر فساد، تبعیض و نابسامانی اجتماعی ایستاده است. نویسنده از طریق شخصیت‌پردازی هنرمندانه، به‌گونه‌ای نمادین وضعیت سیاسی و اخلاقی جامعه را نقد می‌کند و مخاطب را به اندیشیدن درباره‌ی عدالت و انسانیت فرامی‌خواند. کلیدواژه‌ها: ادبیات عرب معاصر، صنع‌الله ابراهیم، رمان شرف، شخصیت‌پردازی

   نگاه جنسیّتی به دو جنس زن و مرد در جوامع بشری و به تبع در جوامع عربی ریشه­ای کهن دارد. در عرصه ادبیات و آثار ادبی نویسندگان زیادی در دنیای عرب از منظر «جامعه شناسی جنسیّت» قلم فرسایی نموده­اند. رمان «خبز علی طاوله الخال میلاد»؛ «نانی روی میز دایی میلاد»، اولین رمان محمد النعاس و برگزیده بوکر عربی در سال ???? است. این اثر نیز از جمله آثار ادبی جهان عرب می­باشد که علاوه بر پردازش مضمون روایی- داستانی خود، در زمین? جامعه شناسی جنسیّت مضامین در خور توجهی را در بر دارد. نویسنده در این رمان توانسته معیارهای جنسیّتی مورد پذیرش و بالعکس نکوهید? جامعه خود را به تصویر بکشد. شخصیّت­های اصلی و فرعی داستان تصویرگران ایدئوژی­های جنسیّتی حاکم بر جامعه لیبی می­باشند. ارائ? تصویری از قواعد و هنجارهای جنسیّتی مطرح در جامعه، پردازش مولفه­های سرمای? جنسی، بررسی تاثیر تقابل سنت و مدرنیته بر رویکرد جنسیّتی و پردازش پدید? مرد سالاری در جامعه لیبی محورهای اصلی پژوهش پیش رو تشکیل داده و نگاه جنسیّت زده جامعه نسبت به دو جنس زن و مرد را مورد کنکاش قرار داه است.         کلید واژگان جامعه شناسی جنسیّت، محمد النعاس، خبز علی طاوله الخال میلاد، جامعه لیبی.

   این پژوهش به بررسی رابط? میان طبیعت و زیبایی در شعر بدر شاکر السیّاب، به‌ عنوان یکی از برجسته‌ ترین شاعران نوگرای عرب، می ‌پردازد. هدف آن، تبیین چگونگی به‌ کارگیری عناصر طبیعت از سوی سیّاب به‌ عنوان ابزاری برای بیان احساسات و کشمکش‌ های درونی او، و نیز به‌ عنوان نمادی با دلالت‌ های اجتماعی و سیاسی گسترده ‌تر است. اهمیت طبیعت در شعر وی از توانایی آن در بازتاب دادن «خویشتن» شاعر و جامعه ‌اش سرچشمه می ‌گیرد؛ جایی که وصف طبیعت با دوگان? زندگی و مرگ، امید و یاس درهم می‌آمیزد و تجرب? انسانی پیچید? شاعر را بازمی ‌تابد.

   پژوهش حاضر به تحلیل کهن‌الگوهای یونگی در رمان "طعم الذئب" اثر عبدالله البصیص می‌پردازد. در این تحقیق، رمان "طعم الذئب" از منظر روانشناسی یونگ، به ویژه نظریه کهن‌الگوها و ناخودآگاه جمعی، مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی این پژوهش تحلیل نمادهایی همچون «گرگ»، «بادیه»، و شخصیت «ذیبان» به عنوان تجلیات کهن‌الگویی در ساختار داستانی رمان و شناخت مسیر تحول روانی و هویتی شخصیت اصلی در بستر اجتماعی و فرهنگی خاص رمان است. این پژوهش به لحاظ روش‌شناسی از رویکرد تحلیلی-توصیفی و نقد کهن‌الگویی یونگ استفاده کرده و با مقایسه رمان "طعم الذئب" با دیگر آثار ادبی عربی که بر پایه کهن‌الگوها تحلیل شده‌اند، نوآوری‌هایی در تبیین کارکرد نمادها و کهن‌الگوهای یونگی در متون ادبی معاصر عربی ارائه می‌دهد. این تحقیق نشان می‌دهد که استفاده از نظریه کهن‌الگویی یونگ در نقد ادبی معاصر عربی، بستر جدیدی برای فهم و تحلیل متون روانشناختی و نمادین فراهم می‌کند. پژوهش به این نتیجه می‌رسد که رمان "طعم الذئب" نه تنها بازتاب‌دهنده بحران هویت و جستجوی فرد برای خودآگاهی است، بلکه در این مسیر از کهن‌الگوهای یونگی چون سایه و سفر قهرمان برای تحلیل مراحل تحول شخصیت ذیبان استفاده می‌کند. نمادگرایی در این رمان از طریق عنصر گرگ به‌عنوان نماد سایه و قدرت طبیعت و همچنین محیط بادیه به‌عنوان فضایی برای آزمون شخصیت قهرمان، به تجلی می‌رسد. این رمان همچنین بر تمایز روانی شخصیت‌ها از منظر یونگ دلالت دارد، جایی که فرد با مواجهه با ناخودآگاه جمعی و تجربیات معنوی، به بلوغ و خودآگاهی دست می‌یابد. کلیدواژه‌ها: یونگ، کهن‌الگو، ناخودآگاه جمعی، سفر قهرمان، سایه، البصیص، رمان طعم الذئب.

  تتناول دراستی هذه دراسه اسلوب الانصاف فی شعرنا العربی وتدرس التجلیات المختصه فی ادب العرب ماقبل بزوع شمس الاسلام الحنیف، وکذلک فی ادب شعراء الادب الاموی مع انی احاول ان اکشف فیها بعض دوافع الشعراء ونزعاتهم النفسیه فی ادب شعراء الحقبتین ان شاء ربی تعالى التی خلقت من الشعراء ان یتخلقوا بالخلق السامی بعد ان نتطرق الى تاثیرات الدین المحمدی الحنیف والذی هو حدیث العهد على العرب وکذلک الحوادث الزمنیه فی هذین العصرین المتقاربین وعلى ادبهم المنصف حتى مع اعدى اعدائهم. هناک الکثیر فی ادب شعراء الانصاف من شواهد فی القصائد والقطع الشعریه المنصفه والتی یمدح وینصف فیها الشاعر خصمه وغریمه ویصفهم بالکرام والشجاعه والبطوله وغیرها من الانتصارات والانکسارات فیالوغى، کذلک نرى الانبهار والاعجاب بخصومهم واعدائهم فیقرون ویوقنون بالحقائق ویصورون وقائعهم دون تزویر او قلب للحقائق، وقد نرى فی الجو المملوء بالضغائن بین الخصوم وتعصب بعض شعرائهم فی کلا العهدین الجاهلی والاموی. ومن الشعراء نرى بعض اشعارهم مملوءه بالاخلاق والخلق الانسانیه العالیه السامیه فیقرون لعدوهم بالبطوله وقوهالجاش والعزیمه القویه والمستمیته وحسن بلائهم عند النزال فی الغزوات والمعارک الشرسه ویقرون بهزیمه قبیلتهم وابناء جلدتهم وبتراجعهم وهروبهم امام وجه الخصوم، وهولاء الشعراء لم نجدهم منحازین او مندفعین نحو دافع المبالغه والغلو فی رسم وضع اعدائهم وتصویر احوالهم بل کانوا ملتزمین بخلق العدل والانصاف وکان وصفهم فی قصائدهم ماحصل للطرفبن الخصمبن دون المیل والانحیاز والمحاباه لاحدهما بید ان هذه القصائد عرفت واشتهرت فی اشعار العرب حیث کان لهذه الاشعار اهتماما وتقدیرا واحتراما حسنا وجمیلا حتى اطلقوا علیها سمه (اشعار الانصاف) او (الاشعار المنصفات) حیث کان الشاعر یصور فی قصیدته ما آل الیه وضع ومصیر قبیلته المزری فی مقابل ماکان من شجاعه وباس شدید لخصومه.

   این تحقیق به بررسی تاثیر شبکه‌های اجتماعی بر زبان عربی معاصر پرداخته و بر پدیده‌هایی چون زبان هیبریدی (ترکیب زبان عربی با واژگان و ساختارهای انگلیسی)، شکل‌گیری هویت دیجیتال زبانی و فاصله گرفتن کاربران از زبان فصیح تمرکز دارد. روش پژوهش کیفی بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های ساختاریافته با کاربران جوان عرب‌زبان در سه کشور مصر، لبنان و امارات گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سبک نگارش و گفتمان کاربران تحت تاثیر فضای شبکه‌های اجتماعی، دچار دگرگونی شده و موجب بروز گونه‌ای از زبان ترکیبی شده است. همچنین، کاربران از زبان به عنوان ابزاری برای ساختن هویت شخصی و مدرن در فضای مجازی بهره می‌برند. در پایان، پیشنهاداتی برای بازنگری در سیاست‌های آموزشی زبان عربی و افزایش سواد رسانه‌ای زبان‌شناسانه ارائه شده است.

تحلیل العتبات النصیه فی الروایه العربیه المعاصره و الکشف عن انماطها و وظائفها بصفتها نصوصاً موازیه، یُمثل دوراً فاعلاً فی فتح مغالیق النص الروائی وإضاءه آفاقه و زوایاه الخفیه من اجل إستقطاب المتلقی و تمکینه من فهم الجوانب المختلفه للروایه. روایه آن للکاتبه الروائیه العراقیه وفاء عبدالرزاق تعتبر من ضمن الروایات العربیه الصادره فی الآونه الاخیره التی تمظهرت فیها بوضوح و جلاء، العتبات النصیه و التی تمثل فی حقیقه الامر حقلاً دلالیاً ثریاً یتضمن علامات لغویه متمثله فی العنوان و المقدمه و الإهداء و العناوین الداخلیه و الهوامش و المقتبسات و المساحات الفارغه البیضاء،   و علامات غیر لغویه متجلّیه فی الصوره او الایقونه و الغلاف الخارجی و الخلفی للروایه،   تستدعی الاهتمام و الإلمام بها و الوقوف على مدلولها لکی تمکن القارئ من الإنفتاح على طبیعه النص و شتى ابعاده الدلالیه. و هذا ما یجعلها فضاءً للتواصل لکی نستقبل هذه العتبات و الإشارات کونها مناصّات دلالیه و نقوم بتاویلها للوصول إلى اغوار النص الروائی.   حاولت الروائیهُ فی روایتها هذه وعبر تقنیه الراوی العلیم و اسلوب الواقعیه السحریه وتوظیف التکنیکات السردیه التاریخیه و الرمزیه ، ان تقدم صوره ماساویه لما یجری فی ربوع وطنها العراق   فی الظرف الراهن من خلال تلک الإسقاطات و الاحداث التاریخیه المتخیله على الواقع الالیم، للمساهمه فی إصلاح الاوضاع المتدهوره و نقدها و تنویر ذهن المتلقی بالوقائع و الاحداث الجاریه و إیقاظ الاجیال الصاعده لإنقاذ الوطن من وضعه المریر و مما یُحاک له من موامرات و مخططات للنیل منه. سعینا فی هذه الرساله عبر طریقه البحث الوصفی التحلیلی إلى دراسه و إستجلاء العتبات النصیه فی الروایه موضع البحث، باعتبارها علامات سیمیائیه او مفاتیح و ادوات توحی بما تتضمنه النصوص بوصفها نصاً مکثفاً یحوی ما بداخل العمل الروائی ومدى تاثیرها و فاعلیتها فی محاوله فهم و إستیعاب مدالیل المنتج الإبداعی الروائی. و قد توصلت الدراسه فی نهایه المطاف   لنتائج اهمها ان العتبات النصیه تعد مکوناً اساسیاً من مکونات الروایه و هی عامل مهم فی تحدید توجهها و دلالاتها و فی تقدیم ابعاد عمیقه لقراءتها و انها إستراتیجیه فنیه ذات فاعلیه دلالیه لایستغنی عنها المنجز الروائی المعاصر و لها وظائف تعیینیه و وصفیه و دلالیه و إغرائیه و شعریه تتعالق بالمضامین و تترابط بالنصوص الروائیه. الکلمات المفتاحیه: الروایه العراقیه المعاصره، آن، وفاء عبدالرزاق، العتبات النصیه  

ادبیات پایداری بیانگر تاریخ استقامت و رویارویی ملت ها و حوادث گوناگون تاریخی است . همچنین گونه ای تاثیرگذار از انواع ادبی که در طول تاریخ نقش موثری را در بیان و القای مفاهیم مقاومتی ایفا نموده است . نویسندگان این عرصه ،در ترویج روحیه ی استقامت و الگو برداری از قهرمان های ملی آثاری را ارائه نموده اند .پیغام ماهی‌ها اولین کتابی است که پس از شهادت شهید حاج‌حسین همدانی به قلم گل‌علی بابایی در چهلمین روز شهادت او نوشته شد. کتابی ??? صفحه‌ای است که در ?? فصل به بررسی سرگذشت‌نامه استاد جنگ‌های نامتقارن محور مقاومت و فرمانده پیشین سپاه حضرت محمد رسول‌الله(ص) پرداخته است. ما در این پژوهش به بررسی انوع مختلف مولفه های پایداری قبیل وطن و وطن دوستی ، روحیه جهاد و مقاومت در این کتاب خواهیم پرداخت . روش تحقیق این پژوهش از گونه بنیادی و با رویکرد توصیفی – تحلیلی است که بر پایه مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. هدف از این پژوهش علاه و بر آشنایی با محتوای یاد شده بررسی و کشف مولفه ها و جنبه های ادبیات پایداری در کتاب پیغام ماهی ها است .   به طور کلی می توان گفت که مولفه های پایداری قابل مشاهده در این کتاب شامل:.راهبرهای نظامی- سیاسی پایداری در برابر ظلم، پایداری در برابر مشکلات،   شعارنویسی و.. کلید واژه: ادبیات پایداری، پیغام ماهی ها، گل علی بابایی

   رمان "ومیس" اثر نورالدین درویش شاعر، نویسنده، الجزاِیر است؛ وی در این رمان با بهره­گیری از روش­ها و ابزارهای ادبی به معرفی حوادث و جریانات واقعی و رهایی از استعمار می­پردازد. درویش در این رمان حادثه محور با زبانی ساده و با بهره­گیری از شخصیت­های متعدد اصلی و فرعی بر آن است تا تصویری گویا از وضعیت سیاسی و اجتماعی مردم الجزائر را ارائه دهد، حوادث در باب القنطره، سیدی مبروک، الزیادیه، الکدیه، رخ می­دهد. داستانی عمیق و تامل‌برانگیز است که به زندگی و چالش‌های شخصیتی قهرمان خود، "هلال"، می‌پردازد. این رمان در بستر اجتماعی و فرهنگی الجزایر، به بررسی جستجوی هویت، آزادی و پیچیدگی‌های انسانی می‌پردازد. داستان حول محور زندگی "هلال" و تجربیات او در مواجهه با بحران‌ها و تضادهای درونی شکل می‌گیرد. داستان "ومیس" روایتگر سفر قهرمان به سوی شناخت خود و جستجوی معنا در زندگی است. "هلال" به عنوان یک جوان با آرزوها و ترس‌های خود، در مواجهه با مشکلات اجتماعی و فرهنگی قرار می‌گیرد. او با چالش‌های خانوادگی، اجتماعی و سیاسی دست و پنجه نرم می‌کند که هر یک به نوعی بر رفتار و تصمیمات او تاثیر می­گذارد. این سفر، او را به سمت رشد فردی و درک عمیق‌تری از دنیای اطرافش سوق می‌دهد. این رمان به دلیل عمق شخصیت‌پردازی و پرداختن به موضوعات اجتماعی و فرهنگی، ارزش بالایی دارد. "ومیس" نه تنها داستان یک فرد؛ بلکه نمایانگر مبارزات جمعی جامعه الجزایر است. این اثر به خوانندگان این امکان را می‌دهد که با چالش‌های انسانی و اجتماعی آشنا شوند و به تفکر درباره هویت و آزادی بپردازند. هدف این پژوهش بررسی تعامل دو عنصر شخصیت و حادثه در رمان "ومیس" است. اهمیت این پژوهش در شناخت چگونگی تاثیر حوادث بر شخصیت‌ها و بالعکس، در شکل‌گیری داستان و پیام‌های آن نهفته است. این تحلیل می‌تواند به خوانندگان کمک کند تا درک عمیق‌تری از ساختار روایی و معنای نهفته در داستان پیدا کنند. روش تحقیق این پژوهش تحلیلی-توصیفی است که بر پایه مطالعه متون ادبی و بررسی عمیق شخصیت‌ها و حوادث داستان بنا شده است. با تحلیل دیالوگ‌ها، توصیف‌ها و تحولات شخصیت‌ها، سعی شده است تا ارتباط میان شخصیت و حوادث مورد بررسی قرار گیرد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که شخصیت "هلال" تحت تاثیر حوادث مختلف قرار می‌گیرد، اما در عین حال، انتخاب‌ها و رفتارهای او نیز به شکل‌گیری این حوادث کمک می‌کند. تعامل میان شخصیت و حادثه نه تنها داستان را پیش می‌برد بلکه به عمق معانی آن نیز افزوده است. "هلال" به عنوان نمادی از جستجوی هویت، نشان‌دهنده این نکته است که انسان‌ها در مواجهه با چالش‌ها چگونه می‌توانند رشد کنند و تغییر یابند. در نهایت، رمان "ومیس" نه تنها یک داستان فردی بلکه بازتابی از واقعیت‌های اجتماعی است که می‌تواند الهام‌بخش نسل‌های آینده باشد.    کلیدواژگان: داستان نویسی معاصر الجزایر، نورالدین درویش، رمان "ومیس"، شخصیت­پردازی، حادثه   

     کتاب الدیمقراطیه فی الاسلام تالیف عباس محمود العقاد نویسنده ی مصری بامحوریت بررسی دموکراسی در اسلام است که دموکراسی را در راستای مبانی اسلام مورد بحث و بررسی قرار داده و چیستی و ماهیت این کلمه را در اسلام و دیگر ادیان الهی تحلیل نموده است.کلمه دموکراسی معرب از دو کلمه یونانی که در لغت به معنای حکومتی که خاصه مردم است و توسط مردم اداره می شود، در این کتاب نویسنده تلاش نموده با استناد به آیات قرآن کریم معنای حاکمیت و شریعت الهی را بشناساند و طبق آیات و احادیث نبوی دموکراسی را با توجه به معنای واقعی خود به اثبات برساند و همچنین سعی نموده تا دیگر جنبه های مختلف دموکراسی را اعم از سیاسی _ اجتماعی _ انسانی و اخلاقی را از منظر اسلام و قرآن به تصویر بکشد، دموکراسی که از زمان بادیه نشینان و از دیر باز بوده و تا امروزه در تمدن مدرن ما شکل گرفته، و این نوع از دموکراسی را نوعی خاص معرفی کرده چرا که در پیدایش و هدف با دیگر نمونه های خود در تضاد است. در این پروژه برای ترجمه­های آیات قرآن از ترجمه­های آقایان فولادوند و آیتی استفاده شده است.

   طرح مساله/ بیان مساله: در بررسی یک اثر ادبی و ارزشیابی آن، موضوعی که بسیار اهمیت دارد، موضوع «سبک شناسی» است؛ بنابراین با توجه به اینکه هر نویسنده می‌تواند سبک نویسندگی خاص خود را داشته باشد، بررسی سبک نویسندگی او به‌صورت جداگانه اهمیت می‌یابد. به‌عنوان مثال جلال آل احمد درکنار صادق چوبک‌که نویسنده‌ای صاحب سبک و از جمله تاثیرگذارترین و مشهورترین نویسندگان ایرانی است، از پیشگامان داستان نویسی ایران هستند؛ در رابطه با سبک شناسی آثار آنها، عقایدی مطرح است که اهمیت و جایگاه صادق چوبک را در مقابل جلال آل احمد زیر سوال می‌برد. به همین دلیل بررسی سبک شناختی آثار این دو نویسنده بزرگ و پیشگام در داستانویسی اهمیت بسیاری دارد و شناخت سبک آنها بسیار مفید می باشد. اهداف: در این پژوهش قصد داریم به بررسی گونه‌ها و ویژگی‌های سبک شناختی در متون نثر معاصر: مطالعه موردی مجموعه‌داستان‌هایِ «زن زیادی» و «خیمه شب بازی» بپردازیم. روش‌شناسی پژوهش: در این راستا به منظور گردآوری اطلاعات، از روش کتابخانه‌ای و فیش‌نویسی استفاده شده است. مهم‌ترین منابع مکتوب این پژوهش،کتاب‌های سبک شناسی (سبک شناسی سیروس شمیسا، سبک شناسی بهار، سبک شناسی فتوحی و...) بوده و کتاب‌های «زن زیادی» اثر جلال آل احمد و «خیمه شب بازی» اثر صادق چوبک نیز حجم نمونه تحقیق را تشکیل داده‌اند. اطلاعات به دست آمده از این منابع با توجه به علم سبک شناسی به شیوه توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر رویکرد تحلیل محتوا با هدف سبک شناسی نثر مجموعه داستان‌های «زن زیادی» آل احمد و «خیمه شب بازی» چوبک، مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند. یافته‌ها:   نتیجه‌گیری: داستان‌های «زن زیادی» و «خیمه‌شب‌بازی» از جلال آل احمد و صادق چوبک به‌طور هم‌زمان بازتاب‌دهنده واقعیات اجتماعی و فرهنگی جامعه ایران در دوره‌های مختلف هستند. این آثار با استفاده از نمادها، شخصیت‌ها و رویدادهای روزمره، به بررسی مسائل عمیق انسانی، اجتماعی و روانی می‌پردازند. در داستان‌های آل‌احمد، مانند «سمنوپزان»، «خانم نزهت‌الدوله»، «دفترچه بیمه» و «عکاس با معرفت»، شخصیت‌هایی دیده می‌شوندکه در تلاش‌اند هویت و ارزش‌های خود را در‌دنیایی پر از تناقضات و چالش‌ها حفظ‌کنند. شخصیت‌هایی مانند خدادادخان در «دزد زده» تاثیرات منفی اجتماع بر فرد را نشان می‌دهند، جایی‌که فرد برای رهایی از قید و بندهای اجتماعی تلاش می‌کند. داستان‌هایی همچون «جایا» به تقابل فرد و جامعه و چالش‌های اخلاقی و اجتماعی در زندگی روزمره پرداخته‌اند، و در نهایت، «زن زیادی» تضادهای موجود در روابط انسانی و محدودیت‌های اجتماعی را برای زنان بازتاب می‌دهد. در سوی دیگر، داستان‌های چوبک، همچون «نفتی»، «گل‌های گوشتی»، «عدل»، «زیر چراغ قرمز»، «آخر شب»، «مردی در قفس»، «پیراهن زرشکی»، «مسیو الیاس» و «اسائه ادب برای ص.هـ.»، بیشتر بر انزوا و ناامیدی متمرکز هستند. در «نفتی»، به ابعاد اجتماعی و اقتصادی نفت و تاثیر آن بر زندگی مردم پرداخته شده و در «گل‌های گوشتی» زیبایی و زشتی زندگی روزمره به تصویر کشیده شده است. «آخر شب» و «مردی در قفس» احساس محدودیت و گرفتاری در قید و بندهای زندگی را نشان می‌دهند، در حالی که «پیراهن زرشکی» و «مسیو الیاس» تضادهای فرهنگی و اجتماعی را برجسته می‌کنند. از نظر سبک‌شناسی، آل احمد در «زن زیادی» از زبانی ساده، محاوره‌ای و توصیف‌های عاطفی استفاده می‌کندکه احساسات و درونیات شخصیت‌ها را به خوبی منتقل می‌کند. این زبان باعث نزدیکی خواننده با داستان‌ها می‌شود. نثر او نمونه بارز نثر برون گرا می باشد و همچنین تلگرافی صریح و ساختار شکن می باشد. در مقابل، چوبک در «خیمه‌شب‌بازی» از زبانی غیررسمی و طنزآمیز بهره می‌برد و در برخی موارد با جملات کوتاه و مختصر، لحن داستان را غنی‌تر و جذاب‌تر می‌کند. هر‌دو نویسنده در داستان‌های خود از شخصیت‌پردازی چندبعدی استفاده کرده‌اند؛ آل احمد بیشتر بر زندگی زنان و چالش‌های آنان تمرکز دارد، در حالی‌که چوبک به تنوع بیشتری در شخصیت‌پردازی پرداخته است و مردان و زنان هر دو در بحران‌های اجتماعی و فردی نقش ایفا می‌کنند. این آثار از نظر محتوایی به نقد مسائل اجتماعی و فرهنگی پرداخته‌اند. آل احمد به مشکلات زنان در برابر ساختارهای مردسالار و تبعیض‌های جنسیتی توجه دارد، درحالی‌

   مقال? «تاثیر الادب الفارسی فی اللغه العربیه و ادبها» از سرکار خانم دکتر دلال عبّاس، چاپ شده در مجل? پژوهش­نام? تاریخ تشیع، به­سبب گستردگی و تنوع موضوعات درخصوص تاثیر برجسته و پررنگ ایرانیان در فرهنگ و ادب عربی، پژوهشی بدیع و کم نظیر است که بسیاری از روابط ایرانیان و عرب­ها را از زاویه تاثیر پذیری فرهنگ و ادب عربی از فرهنگ و ادب ایرانی مورد تامل قرار داده است؛ که با توجه به عرب نژاد بودن نویسنده، نقط? قوت مقاله محسوب می­شود. ایشان مسائل متعددی از جمله تاثیر سبک ادبی ایرانیان قبل از اسلام در ادب عربی، نقش ترجمه متون پهلوی در ادب عربی، واژگان فارسی در اشعار جاهلی و قرآن کریم، عربی نویسی ایرانیان، اسلام آوردن ایرانیان، نفوذ ایرانیان در تاسیس دولت عباسی و ... طرح کرده است. با این حال آن پژوهش در بسیاری از مباحث، نیازمند توضیح و شرح، نقد و بررسی است. این مقاله با اشاره­های کوتاه، تکرار موضوعات، عدم توجه به سیر تاریخی و نظم مطالب و ذکر نقل­قول­های بدون ارجاع، ارزش علمی مقاله را کاهش داده است. همچنین در آن مقاله در بسیاری از موارد به فهرستی از موضوعات مرتبط بسنده شده است؛ برای مثال دو عاملِ حیره و هخامنشیان که نقش پررنگی در نفوذ زبان فارسی به زبان عربی داشتند، ذکر نشده و یا به بسیاری از موارد مانند بحث بنواحرار اشار? ناقصی شده است، که منجر می­شود خواننده درک درستی از جریان تاریخی روابط ایرانیان با یمن پیدا نکند. در این پایان­نامه با روش توصیفی‎‎-تحلیلی به نقد و بررسی مقال? مذکور و بررسی عوامل تاثیرگذار زبان و فرهنگ فارسی بر زبان و فرهنگ عربی در دور? قبل و بعداز اسلام پرداخته­ شده و موارد ذکر شده در آن مقاله، مستند­سازی شده است.    کلیدواژه­ها: زبان و ادب فارسی، زبان و ادب عربی، تاثیر، فرهنگ، نقد، دلال عبّاس.

         کتاب «إتحاف النبلاء باخبار و اشعار الکرماء والبخلاء»   اثری برجسته از جمال الدین دمشقی حنبلی مشهور به ابن مبرد از علما و اندیشمندان   حنبلی مذهب اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم است که بیشتر آثار وی در حوزه­ی علم، اخلاق و گسترش فرهنگ است. این اثر از جمله آثار ارزشمندی است که دو مبحث عمده­ی بخل و کرم را در ادبیات عرب در قالب رساله­ای مختصر تنظیم نموده که در نوع خود نمونه­ای برجسته به شمار می­رود که سه حوزه­ی ادبیات، تاریخ و اخلاق را به هم پیوند داده است. به عبارت دیگر این اثر، اخبار و نثر و نظم مربوط به دو ویژگی سخاوت و خساست را به شکلی موجز و مختصر بیان کرده است.      مولف در بخش ابتدایی کتاب به آیاتی از قرآن کریم و احادیث نبوی و اشعاری اشاره   دارد که در مورد   بخل و سخاوت سخن گفته­اند؛ همچنین اطلاعاتی از مولف و کتاب درج شده است، فصل اول با عنوان (اشتات لغویه) به ریشه­یابی واژه بخل و معانی آن پرداخته و در فصل دوم که باعنوان (الإسلام دین البذل و الکرم) بیان شده به اهمیت سخاوت و بخشش در اسلام اشاره دارد که با ذکر آیات، مهر تایید برسخنان خود زده است. فصل سوم را با عنوان (الکرم هو الإیمان والطاعه) آغاز کرده است که در آن آیات قرآن کریم و احادیث بسیاری از بزرگان اسلام ذکر شده است. در فصل چهارم (الکرم فی الشعر العربی القدیم) سخاوت را با شواهدی از اشعار کهن معرفی کرده و مولف در فصل پنجم که فصل پایانی می‌باشد (البخل فی الشعر العربی) بخل را در اشعار کهن معرفی نموده است. در این پروژه برای ترجمه­های آیات قرآن از ترجمه­های آقایان فولادوند و آیتی استفاده شده است.    کلیدواژه­ها: خساست، کرم، شعرعربی، نثرعربی، جمال الدین دمشقی.

   به نظر میرسد که زندگی حیوانات و ویژگی های آن عجیب و رمزآلود است و مانند آن در زندگی سایر جانداران یعنی انسان ها و گیاهان دیده نمیشود،ولی با اندگی تامل و اندیشه در آن پی میبریم که تفاوتی زیادی هم با همدیگر ندارند مگر در اسم و شکل آنها،و علاوه بر این انعکاسی از زندگی ماست،کتاب جنه الحیوان تالیف طه حسین برخلاف اسمش که افکار را به سوی داستان حیوانات و زندگی آنها سوق میدهد، به صورت ناگهانی ما را متعجب میکند زیرا در هنگام خواندن به این موضوع پی میبریم که در آن جز نام حیوانات ،اثری از داستان زندگی و گفتاری به زبان آنها وجود ندارد و کتاب در باره غرایز و ویژگی های آنها در زندگی روزمره بسیاری از ما انسان هاست،در این کتاب طه حسین اوضاعِ دردناکِ اجتماعی و سیاسی مصر را در قالب داستان های ادبی به تصویر کشیده ، که در آن نفس انسانی را با ویژگی های غریزی حیوانات،گاه به صورت صریح و گاه با کنایه و طعنه توصیف کرده است.   به طور کل، این مجموعه داستان حول موضوع های اجتماعی دردناک آن روزهای مصر و نقد شدید حاکمیت تیره آن دوران میچرخد که در آن شخصیت منفی انسانی به غریزه منفی حیوانی تشبیه شده. کلمات کلیدی: داستان .ادب مصر. طه حسین.جنه الحیوان  

 داستان‌که یکی از انواع آن رمان است؛ روایتی منثور است که حوادث، جریانات، اشخاص و وقایعی را در خود جای می¬دهد. و‌اگر نویسنده قلمش قدرتمند و شیوا باشد؛ خواندن اثر را برای خوانندگان جذاب¬تر می¬نماید.ابراهیم نصرالله نویسنده¬ای است که قلمی شیوا، جذاب و قدرتمند دارد. او نویسنده¬ی آثار بزرگی است که برای نگاشتن آنها جوایزی را دریافت نموده¬است. یکی از آثار وی مجموعه سه‌گانه¬ای به نام "ثلاثیه الاجراس" است که در ادامه اثر قبلی¬اش‌"کمدی الهی فلسطین" نوشته¬است. در این اثر سه‌گانه یک رمان به نام "دبابه تحت شجره عیدالمیلاد" درج گردیده¬است. این پژوهش به تحلیل محتوایی این رمان پرداخته¬است. تحلیل محتوا بررسی مضمون یک اثر است.رمان‌ "دبابه تحت شجره عیدالمیلاد" رمانی است سیاسی؛ به لحاظ موضوع که مربوط به حمله اسرائیل به فلسطین و اشغال این‌کشوراست. و‌در‌طول رمان به مسائل دیگری از جمله ‌مسائل عاطفی، اجتماعی، فرهنگی و دینی هم پرداخته می‌شود و می¬توان گفت ‌رمان خشک و بی¬روح نیست و زندگی درآن جریان دارد. ملموس و محسوس بودن جریان زندگی در این رمان به سبب هویت فلسطینی خود ابراهیم نصرالله است‌که در اثر‌همین حمله و اشغال کشورش توسط رژیم صهیونیست مجبور می¬شود همراه خانواده مدتی در کمپ پناهندگان زندگی کند.روش ‌تحقیق، در این پژوهش تحلیل محتوا از نوع تحلیلی_ توصیفی می¬باشد و با استفاده از منابع کتابخانه¬ای، فیش¬برداری و جمع¬آوری اطلاعات به نتایجی اعم از تحلیل محتوای سیاسی، دینی، اجتماعی، عاطفی، فرهنگی پرداخته شده¬است. و ازجمله نتایجی که دراین پژوهش بدست آمده به تصویر کشیدن درد ورنج¬های مردم فلسطین است. اینکه ابراهیم نصرالله با ساختن شخصیت¬های خیالی، آنها را در خدمت اهداف خود قرار داده و دوره¬ای از تاریخ را به تصویر کشیده است که نمایان¬گر درد و رنج ملّتی است که سرزمین¬شان را اشغال و غارت کردند.کلید‌واژهها: ابراهیم نصرالله- حمله رژیم صهیونیسم- تحلیل محتوا_ فلسطین

استعاره­ در­بلاغت­ قدیم یکی از مباحثی­­ است که بر زیبایی و آراستگی کلامی تاکید­ دارد. این نوع استعاره جز­ء­ در اشعار­ و کلام سخنوران وادیبان کاربردی دیگری ندارد. استعاره­ مفهومی در گسترش وسیع زبان­شناسی شکل گرفته که یکی از دیدگاه­های روبه­ رشد و موثر در مورد ماهیت ذهن و زبان وارتباط آن­ها با تجربه­های فیزیکی است. در این پژوهش، به شیوه­ی کتابخانه­ای و با روش تحلیلی توصیفی پرداخته­شده، دراین پژوهش به دنبال آن هستیم که بدانیم بشاره الخوری چگونه از استعاره­های مفهومی در اشعارش استفاده کرده­است. بشاره الخوری اشعار ملی خود را با نام الاخطل الصغیر منتشر می­کرد ،از آثارهمین شاعر دیوان اوست. در شعر الاخطل الصغیر­ به موضوعاتی همچون غم،شادی،عشق­ووطن پرداخته­شده. از مهم­ترین نتایج که در این تحقیق به آن رسیده­ایم این است که در اشعار الاخطل الصغیر عشق،وطن،غم و شادی از بسامد زیادی برخوردار­است. استعاره مفهومی در شعر بشارچگونه است.   

نوگرایی یا مدرنیسم به انگلیسی: (Modernism)   که از آن به نام‌های نوین‌گرایی یا تجددگرایی نیز یاد می‌شود، یک جنبش فلسفی و هنری است که از دگرگونی‌های گسترده در جامعه غربی در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم به وجود آمد. هدف از این پژوهش بررسی چالش میان سنت و مدرنیسم در نمایشنامه ماساه زینب اثر علی احمد باکثیر است. علی احمد باکثیر (????_????م) ادیب و نمایشنامه نویس یمنی از جمله ادیبانی است که در آثار منظوم و منثور خود به مسائل و مشکلات جامعه اش پرداخته است. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی متن داده و با استفاده از منابع کتابخانه ای و الکترونیکی به بررسی و تحلیل مولفه هایی چون استعمار، آزادی، استبداد ستیزی، زن و عشق به وطن در این نمایشنامه پرداخته شده است. باکثیر در تراژدی زینب، زن را یک قهرمان توانمند و اثر گذار که روحیه ی مبارزه طلبی دارد معرفی می¬کند. دغدغه اصلی باکثیر نجات کشور است. باکثیر برای تحقق بخشیدن به اهداف ملی، عشق خود را نادیده می گیرد. چون آن را مانعی برای مبارزه با ظلم می داند چون قهرمان این تراژدی به باور های سنتی و دینی جامعه ی خود بی اعتنا است به عاقبتی غم انگیز دچار می شود. از مهمترین نتایجی که در این پژوهش بدان رسیدیم این است که نویسنده در این اثر مظلومیت زن را در قالب شخصیت زینب به خوبی ترسیم نموده است.    واژگان کلیدی: سنت و مدرنیسم، نمایش نامه، ماساه زینب، علی احمد باکثیر   

(در دکان جنید برده­فروش... اتاقی بزرگ با دو در، که یکی از آن­ها در پایین سمت راست صحنه و رو به بیرون، و دومی در بالای سمت راستِ [صحنه] و منتهی به داخل خانه قرار دارد. جلوی صحنه را یک مبلِ نزدیک به زمین، اشغال کرده که با حصیرها و زیلوهایی پوشانده شده و روی آن کوسن­های مخملی است، و سمت چپ صحنه را مبل دیگری مانند آن اشغال کرده است و فضای تنگ و باریکی در گوشه، آن دو مبل را از هم جدا می­کند. «زمان، اول صبح است»). (هنگام بالا رفتن پرده، ابودلامه دیده می­شود که با ابوعطاء سندی نشسته و مقابل آن­ها بشقاب­ها و ظرف شراب و جام­ها است و هر دو مشغول خوردن و نوشیدن هستند). ابو دلامه: (به بشقاب­ها نگاه می­کند) عجیب است... چقدر زود کباب تمام شد! ابو عطاء: (ظرف شراب را تکان می­دهد) شراب (یا نوشیدنی) هم تمام شد. ابو دلامه: بدون تردید، شیطان امروز با ما خورده و نوشیده است. وای بر تو سندی، آیا به من یادآوری نکردی که از قبل، نام خدا را یاد کنیم؟ ابو عطاء: ای ابو دلامه، من شیطان را جز در شکم تو نمی­بینم... به خدا که من امروز بدتر از تو ندیدم. گویا بیماری­ای که داشتی، فقط میل تو را به خوردن و نوشیدن بیشتر کرد. ابو دلامه: بگذار آنچه را که از دست داده­ام جبران کنم، اگر می­خواهی از خدا بخواه که این اتفاق برای تو هم بیفتد. ابو عطاء: اگر می­توانی برای ما بیشتر سفارش دهی، پس برایمان یک کاسه شراب دیگر سفارش بده. ابو دلامه: این برده­فروش بخیل کجاست؟ (صدا می­زند) جنید! جنید! جنید: (وارد می­شود) بله؟ ابو دلامه: با کبابی به ما کمک کن! جنید: وای بر تو ابو دلامه، می­خواهی خانه­ام را خراب کنی؟ از کجا برایت گوشت بیاورم، در حالی­که هنوز بدهی قبلی­ات را به من پرداخت نکرده­ای؟ ابو عطاء: ابو دلامه آنچه خوردیم برایمان کافی­ست، فقط یک جام دیگر شراب برای ما بیاورد. ابو دلامه: جنید برایمان شراب بیاور! جنید: آیا یک ظرف برای شما کافی نبود، با این­که پولی ندارید؟ ابو دلامه: ای نخاس (برده­فروش) یا جام شرابی برای ما می­آوری یا به خلیفه خبر می­دهم که تو خمر را به نام نبیذ می­فروشی! جنید: نه... این کار را نکن ابو دلامه... هرچه می­خواهی برایت می­آورم.  

  

هدف: هدف پژوهش حاضر تحلیل گفتمان موجود در دوخطبه «غراء و اشباح» از نهج‌البلاغه است که در ادبیات اسلامی، به‌عنوان یک اثر ادبی و اخلاقی معتبر، حاوی خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌هایی درنهایت بلاغت و فصاحت است و ازآنجایی‌که گفتمان هر جامعه تحت تاثیر قدرت حاکم بر آن است، بنابراین، تحلیل ارتباط آثار ادبی تنها به جوانب زبانی متون محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند بررسی چگونگی، بستر رویش و خلق متن،   چرایی خلق متن، ایدئولوژی و قدرت مسلط حاکم بر آن و در نهایت کنش اجتماعی متن در محیط جامعه است و جستار حاضر دو خطبه مذکور را از منظر نظریه گفتمان انتقادی فرکلاف که بیانگر مسائل مذکور است، بررسی کرده است. مسئله و روش پژوهش: این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و بر اساس تئوری تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فر کلاف به‌منزله یک رویکرد بینا رشته‌ای، ساحت­های «توصیف، تفسیر و تبیین» در این دو خطبه را با تاکید بر جنب? ایدئولوژیکی و قدرت محتوای آن تحلیل نموده است و درصدد پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها است که درون‌مایه اصلی این دو خطبه چیست و این نظریه چگونه بستر فهم عمیق‌تر آن دو را فراهم می‌کند. یافته­ها: یافته­ها در بخش توصیف و تفسیر نشان می‌دهد که دو خطبه مذکور از دیدگاه روابط آوایی، معنایی و ساختار صرفی و نحوی جملات، بار ایدئولوژیکی، علمی و اخلاقی و ارزش بلاغی و فصاحت واژگان، متناسب با بافت موقعیتی جامعه و هدف خطابه‌گویی امام است. در بخش تبیین نیز، تاثیرگذاری کلام امام بر جو حاکم و تغییر آن با فوران عواطف و احساسات مخاطب همراه شده است که زمینه‌ رهایی ایشان از جهل با شواهد تاریخی، علمی و مستند را بیان می‌کند. نتیجه ­گیری: تحلیل دقیق و بررسی مفصل مفاهیم دو خطبه نشان می‌دهد که تناسب و توازن در آن‌ها به‌گونه‌ای است که بر مخاطب به‌شدت تاثیرگذار است. این قدرت ارتباط کلامی با مخاطبان نشان می‌دهد که امام با بهره‌گیری از ابزارهای بلاغی، بیانی و موسیقایی کلام توانسته احساسات، عواطف و عقاید جامعه و مخاطب را متاثر کرده و گاهی به چالش بکشد.

بررسی تقابل دوگانه یاس و امید در رمان الابتر ادبیات به عنوان گونه­ای ادبی که انعکاس دهنده مسائل فردی و اجتماعی و شخصی و جامعه است، پدیده امید و ناامیدی را نیز مورد توجه قرار داده است؛ پژوهش حاضر به روش توصیفی - تحلیلی به تقابل دوگانه یاس و امید در رمان «الابتر» می­پردازد. امید و ناامیدی از جمله ویژگی­های انسانی است که   با گشایش­ها و تنگناهای زندگی وی، خود را نشان می­دهد. درواقع این دو مفهوم همواره در تقابل با یکدیگر و مفهومی فردی و اجتماعی دارند. ممدوح عدوان در رمان «الابتر» امید و ناامیدی را روبه­روی هم قرار داده است؛ آن­جا که شخصیت اصلی داستان در اوج یاس و ناچاری سعی دارد تا روزنه­های امید و آزادی را بیابد و برای رسیدن به اتوپیای ذهنی خود که پیروزی است، متوسل به امیدی فزون شود. شاخصه­های بارز امید در این اثر با مفاهیمی همانند مبارزه، تلاش برای آزادی و پیروزی، ایمان، همدلی، عشق به خانواده، فکر نکردن به مرگ، حس بقا و زندگی و شجاعت خود را نشان داده­اند. نویسنده در ترسیم مفهوم ناامیدی از مولفه­هایی به مانند تنهایی و خستگی، جنگ، ترس و هراس، ناکامی و مفهوم هراس­انگیز مرگ و رنج سخن گفته است. امید و ناامیدی فردی در این اثر تحت تاثیر وضعیت اجتماعی است. جنگ و مبارزه و اشغال روستای المنصوره سبب شده تا شخصیت اصلی داستان، امید و ناامیدی فردی خود را به سمت امید و ناامیدی اجتماعی سوق دهد. هر چند مفهوم جنگ و آوارگی در این اثر مفهومی غالب است اما می­توان به این اثر از دریچه امید نگریست و آن را منعکس کننده صرف ناامیدی و شکست ندانست. نویسنده هم­چنین در ترسیم دوگانه امید و ناامیدی از ابزار ادبی مانند تشبیه، استعاره، کنایه و دیگر آرایه­های ادبی بهره برده که استعاره بسامد بیشتری دارد. نگرش نویسنده در تقابل امید وناامیدی، بیشتر به سمت امید گرایش دارد و سعی می­کند تا بتواند برداشتی درست و ژرف از این دو مفهوم را پیش چشم مخاطب بگذارد. واژگان کلیدی: داستان­نویسی معاصر سوری،الابتر، ممدوح عدوان، امید، ناامیدی   

   عشق، به عنوان قوی ترین احساس در منظومه های عاشقانه جایگاه و نقشی اساسی دارد که منظوم? حسن و دل از این دسته است. محّمدبن یحیی(سیبک نیشابوری) حسن و دل را در قالب مثنوی و به صورت رمزی سروده و با شخصیّت دادن به عناصر عاشقانه و نشان دادن مراحل عشق از ابتدا تا انتها میان عاشق و معشوق، اشاره به ترک جسم و رها شدن از دنیا، رسیدن به جاودانگی و تعالی روح، یک شاهکار ادبی را به وجود آورده است.    حسن و دل، قهرمانان اصلی و سایر‌شخصیّت ها و عناصر، قهرمانان فرعی داستان اند.دل در طلب آب حیات و جاودانگی، در مسیر پر پیچ و خم عشق قدم می نهد ،عاشق حسن می شود و با پشت سر گذاشتن سختی ها، دشواری ها و تحمل رنج ،عتاب و فراق سرانجام، به وصال می رسد. جلوه‌ها و زیبایی‌های ظاهری و باطنی معشوق، شخصّیت‌هایی مانند‌حسن، دل، نظر، عشق و... و سایر عناصر فرعی، همگی عناصر عاشقانه ای هستند‌که در این منظومه‌گنجانده شده‌اند. نیشابوری این جلوه‌های ظاهری و باطنی معشوق را گاه، به هردو شکل و گاه، به یک صورت نشان داده است‌که در برخی، این جلوه‌ها بیشتر در معشوق زمینی و در برخی دیگر در معشوق آسمانی و گاهی در هردو آشکار می شود. حسن و دل فقط به جنبه‌های عرفانی و موضوعات مربوط به عشق اشاره نکرده است؛ بلکه، مسائلی مانند تخیّل‌، حماسه و اسطوره در‌آن به خوبی دیده می شود      کلیدواژه‌ها:

   قرآن کریم که یکی از معجزات بی­بدیل الهی در علم بلاغت است، برای هدایت و روشنگری انسان­ها و رسانیدن آنان به سرچشمه زلال معرفت الهی، همواره از رساترین و فصیح­ترین اسلوب­ها استفاده کرده است؛ لذا در این حقیقت شکی نیست که آیات قرآن سخنان و کلام بزرگان دین بویژه امامان معصوم (علیهم السلام)، در بردارنده مضامین، معانی روح­بخش و ترکیبات متین و الهام بخشی است که با گذشت قرون و اعصار و پیشرفت اندیشه بشری بویژه در حوزه زیبایی­شناسی، هر روز جلو? تازه­ای از اسرار علوم و معارف الهی، برای بشر امروز نمایان می­شود. از جمله این علوم، علوم بلاغت است که به معنای مطابقت کلام با مقتضای حال مخاطب، هماره به عنوان یکی از جلوه­های اعجاز و هماوردناپذیری قرآن، مطرح بوده است و به دلیل غایت و هدفی که دارد (معرفت قرآن کریم) از اشرف علوم به حساب می­آید.این دانش خود شامل معانی، بیان و بدیع است؛ رعایت هرکدام از این موارد سبب زیبایی کلام و تاثیر بیشتر بر مخاطب می­شود. علم معانی، در جهت شناخت دقیق ابعاد مختلف بلاغت کلام به صورت عام و کلام الهی به صورت خاص، پدید آمده است و متکلم را قادر می­سازد تا آنچه در ذهن می­پروراند به مخاطب القا نماید. زیبایی­های قرآن کریم از نظر این علم، مباحث متعددی را شامل می­شود که می­توان به احوال جمله­های انشایی اعم از طلبی به عنوان یکی از مقاصد آن اشاره نمود که به دلیل افاد? معانی ثانوی، در علم معانی از اهمیّت بالایی برخوردارند. این پژوهش به روش تحلیلی- توصیفی به بررسی و استخراج جملات انشایی طلبی در جلد دوم کتاب الحیاه اثر علامه محمّدرضا حکیمی که در کتب بلاغی به آن اشاره شده پرداخته است. بررسی­های به عمل آمده حاکی از آن است که استفهام یکی از اقسام پرکاربرد این انشاء است که در جلد دوم کتاب الحیاه نیز فراوان یافت می­شود؛ چرا که قرارگرفتن این اسلوب در لابه لای آیات قرآن، هم بر زیبایی و فصاحت قرآن می­افزاید و هم اذهان مخاطبان خود را به موضوعاتی متوجه می­سازد که لازم است در این موضوعات تفکر و بدین­وسیله تحولی بنیادین در نظام فکری و سپس زندگی خود ایجاد کنند. کلمات کلیدی: کتاب الحیاه، محمدرضا حکیمی، انشا طلبی، اغراض مجازی انشاء طلبی.

  تحلیل شخصیت، نقش بسزایی در فهم و روشن‌تر شدن مطالب رمان برای خوانندگان ایفا می‌کند. از جمله رمان‌های وی که به تازگی منتشر شده، رمان «آنٍ»   نوشت? وفاء عبدالرزاق که در آن می‌توان شخصیت‌های رمان را تحلیل و بررسی نمود که   غالباً دغدغ? اجتماعی دارد،  همچنین رمان نویس معاصر از خلال داستان‌ها، به نقد و بررسی اوضاع سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی حاکم بر جامعه که از جنگ و ظلم وستم و همچنین ظلم به زنان نشات گرفته است می‌پردازند و قصد دارند از این طریق ضمن آگاهی بخشیدن به مردم جامعه، برای اصلاح جامعه تلاش کنند. وی در این رمان، با سبک رئالیسم جادویی و از طریق تکنیک‌های تاریخی، تصویری غم‌آلود از حملات آمریکا علیه عراق ارائه کرده، و نویسنده داستان توانسته با توصیفات دقیق و جزئی شخصیت‌های داستان که از واقعیت جامعه انتخاب شده‌اند؛   فضای داستان را برای خواننده واقعی‌تر کند. در این پایان نامه با روش توصیفی – تحلیلی برآنیم شخصیت‌های رمان «آنٍ» را تحلیل و بررسی کنیم. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که وفاء عبدالرزاق به شیو? دانای کل به همه امور در شخصیت‌های داستان احاطه   دارد اما در بیان ماجرا و حوادث داستان بی‌طرفی را انتخاب کرده است،   و آن را از لحاظ روحی و ذهنی   و از طریق گفت و گو و توصیفات دقیق و جزئی به خواننده معرفی می‌کند و بیشتر شخصیت‌های داستان شخصیت‌هایی پویا هستند که با استفاده از سبک زیبایی شناختی و بلاغی تا حد زیادی باعث شگفت انگیز شدن فضای معنایی داستان شده است. شخصیت اصلی رمان، پادشاه ماهود است، که بهترین امکانات را برای خود فراهم ساخته است و یک شخصیت پویا است که با تمام سختی‌هایی که رو به رو شده به شخصیتی حکیم و عادل تبدیل شده است؛ از جمله دیگر شخصیت‌های رمان، سرمار (همسر اول پادشاه)،   شمس (همسر دوم پادشاه و معشوقه‌اش)، قمران و نجمان ویاقوت (دو پسر بزرگ و دخترش)،   بغدان (پسر کوچک)،   امین و ملاذ و براق (نگهبانانی از جنس جن)، اریان (نخست وزیر سابقش)، و زهران و نوران و مصباح و مار است، که نویسنده گاهی به صورت مستقیم و گاهی به صورت غیر مستقیم از طریق گفتگوی با خود یا مونولوگ شخصیت‌ها را معرفی می‌کند.

جنگ نرم تعریفی که مورد پذیرش همگان باشد ندارد. در علوم نظامی از واژه ی جنگ روانی یا عملیات روانی استفاده می‌شود که در همه ادوار تاریخ بشریت به شکل‌های گوناگون در انواع جنگ‌ها و درگیری‌ها مورد استفاده قرار گرفته است. نوعی تغییر و دگرگونی بدون خونریزی و خشنونت است که در زمان گذشته به این صورت وجود نداشته است امّا امروزه هجوم دشمن در حوزه‌های مختلف اقتصادی اجتماعی فرهنگی سیاسی و... است که نتیجه ی آن از بین بردن باور‌ها و ارزش‌های جامعه مورد هدف و جایگزینی هویت تازه است. در واقع دشمن با ابزار‌های مناسب خواست و اراده ی خود را بر یک ملت تحمیل می‌کند و بدون اشغال نظامی‌اندیشه ی ملت را به اشغال خود درمی‌آورد. از این رو احاطه ی همه جانبه بر رفتار و افکار هدف دارد. غایت اصلی در جنگ روانی تسلط بر دیگران است اما این تسلط به صورت پنهانی است. این جنگ موثرترین، کارآمدترین، کم هزینه‌ترین و در عین حال خطرناک‌ترین نوع جنگ است. از عوامل تقویت‌کننده این جنگ می‌توان به جهل مخاطب اشاره کرد از این رو از بهترین راه‌ها برای مبارزه با جنگ روانی بالا بردن سطح آگاهی مردم است. همانطور که اشاره شد، جنگ روانی از رایج‌ترین شیوه‌های تهاجمی بشر برای پیشبرد اهدافش بوده است ولی امروزه با پیشرفت تکنولوژی، بوجود آمدن رسانه و در نهایت اینترنت، دیگر جنگ روانی یک امر عادی و پیش‌پا افتاده محسوب نمی‌شود، می‌تواند برای قبولاندن مساله‌ای جزئی در ذهن مخاطب باشد یا سلطه ی کلی بر ملتی. مهم‌ترین جنبه ی جنگ روانی تغییر نگرش عمومی ملت است که می‌تواند بصورت شعار ظهور کند یا روش‌های عملی مانند ارعاب و خشنونت. تاکنون کتاب‌ها و مقالات زیادی در این حوزه تهیه و منتشر شده است که هرکدام برای مخاطبین خاصی نگاشته شده‌اند. امّا برای‌شناساندن مفهوم جنگ روانی به مخاطب، از دیدگاه اسلام و استناد به روایات و آیات قرآن کریم می‌پردازیم به ترجمه کتاب (( النظریه الاسلامیه فی الحرب النفسیه )). در این کتاب مفهوم جنگ‌روانی، اهداف و وظایف آن، روش‌ها، مبنا‌ها، آثار، و راه‌های پیش‌گیری از آن مورد بررسی قرار گرفته است. ‌و‌ همچنین تاکتیک ‌های روانی بکار گرفته شده در صدر اسلام و پیروزی‌های بزرگ و بدون درگیری و خونزیری نظیر فتح مکه که از این طریق کسب نمونده‌اند مورد بررسی قرار می‌گیرد . در این کتاب روش مطالعه ی اسنادی بکار برده شده است، به ویژه استفاده از آیات قرآن کریم. برای ترجمه ی آیات قرآن کریم از ترجمه ی آقای فولادوند استفاده کرده‌ایم.   

   طرح مساله: ساختار روایی، ساختار داستان است. داستان اصلی روایت سرگذشت آشنایی راوی با دختری به نام گندم است. مسئل? مهم داستان بحران هویت است   و او برای حل این بحران و خود آگاهی تلاش می‌کند. بررسی ساختار روایی سبب می‌شود تا گفته‌های او را بهتر بفهمیم و ناگفته‌های او را کشف کنیم. اهداف: از اهداف این پژوهش می‌توان به شناخت ساختار روایی رمان احتمالاً گم شده‌ام و آشنایی با شیو? داستان نویسی سارا سالار   و   بررسی نوآوری‌های این نویسنده در عرص? داستان نویسی اشاره کرد. روش شناسی پژوهش: روش تحقیق دراین مطالعه، روش توصیفی است و به شیوه تحلیل محتوا،   داده‌های پژوهش تحلیل و ارائه شده‌اند. مطالعه موردی این پژوهش رمان احتمالا‌ً گم شده‌ام است. یافته‌ها: عناصرداستانی مهم در این پژوهش عبارتند از: موضوع، پیرنگ، شخصیت، زاویه دید و...از یافته‌هایی که در این پژوهش به دست آمده، این است که، این رمان جز رمان‌های روان شناختی است‌‌ و نویسنده در ورای عناصر رمان خود، به ویژه عنصر شخصیت، حادثه، پیرنگ و زاویه دید   سعی در بیان پیچیدگی ذهنی راوی و بیان حالات او دارد و به گونه‌ای صریح به مسئله بحران هویت پرداخته است. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد‌که داستان نویسی سارا سالار دارای شیوه‌ای مدرن است. رمان دارای زبانی ساده و لحنی نا آرام است که ناشی از گسیختگی و بحران هویت راوی است. داستان از طریق تداعی معانی، شگرد جریان سیال ذهن و همچنین توجه ویژه به مسئله بحران هویت خلق شده است. از ویژگی‌های آن پیرنگ پیچیده و تودرتو،   بیان جزئیات و زمان پریشی است. روایت‌ها به ظاهر خطی هستند اما از پیچیدگی خاصی تشکیل شده‌اند. کلید‌واژه‌ها: ساختارروایی، احتمالا‌ً گم شده‌ام، پیرنگ، شخصیت پردازی، زاویه دید، حادثه پردازی.   

   یادگیری زبان عربی در ایران همواره مورد توجه دانشمندان و پژوهشگران بوده است زیرا از یک سو کشور ما از دیر باز مهد تعلیم و تعلم علوم اسلامی بوده است که برای فهم بهتر و صحیح‌تر از متون دینی لازم است با زبان عربی آشنا باشیم، امروزه نیز به علت مرکزیت ایران به عنوان یکی از کشورهای صادر کنند فرهنگ و تمدن اسلامی، نیاز به امر یادگیری زبان عربی بیش از پیش احساس می­شود. و از سوی دیگر تعاملات فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ما با‌کشورهای عرب زبان منطقه و همسایه لازم می‌کند‌که به زبان آنان آشنا باشیم. بنابراین یادگیری این زبان در ایران موضوعی بسیار مهم و حیاتی است، که پژوهشگران و فعالان در این حوزه را بر‌آن داشته تا با راهکارهای بهتر و کاربردی­تری   به آموزش این زبان بپردازند. بنابراین به خاطر اهمیت یادگیری صحیح زبان عربی در سطح دنیا پژوهشگران عربی در دانشگاه­ها و موسسات آموزشی همواره   در پی ارائه­ی راهکارهای بهتر و آسانتر برای آموزش زبان عربی هستند.

   ترجمه کتاب اطار العمل العربی لحمایه المراه من العنف نوشته دکتر هیفا شاکر ابو غزاله (1945 - ) یک سیاستمدار اردنی است که چندین مقام عالی در اردن و سازمان ملل متحد و سازمان های آن داشته است و از 5 سپتامبر 2013 سمت دستیار دبیرکل اتحادیه کشورهای عربی را بر عهده داشته است. و وزیر گردشگری و آثار باستانی در دولت دکتر معروف البخیت از سال 2011 تا 2012. وی از سال 2007 تا 2011 عضو مجلس سنای اردن و فرستاده دبیرکل اتحادیه کشورهای عربی برای جامعه مدنی در سال 2013. او همچنین نماینده اردن در سازمان زنان عرب و عضو شورای اجرایی سازمان از (2007-2014) و مدیر منطقه ای سازمان زنان ملل متحد از (1995-2007) و دبیر بوده است. این کتاب توسط سازمان مراه العربیه در سال2012 در مصر منتشر شده و به موضوع خشونت علیه زنان و آثار زیانبار اجتماعی اقتصادی آن می­پردازد و در این کتاب به تلاش­های دولت­های عربی و استراتژی های در نظر گرفته شده برای موضوع خشونت علیه زنان اشاره شده و همچنین اهداف و تشکلِ­هایی که برای حمایت از زنان در برابر خشونت در جهان عرب تعیین شده را بیان می­کند. خشونت علیه زنان همچنان به عنوان یک نگرانی قابل ملاحظه ای برای سلامت عموم و نقض حقوق بشر به شمار می رود. کلید­واژه­ها: زن, خشونت، عرب، هیفا ابو غزاله

   ایرانیان کتاب هایشان را به زبان عربی تالیف کردند و زبان عربی را با زبان فارسی تقویت نمودند و کتاب هایشان را درعرصه های مختلف با این زبان تقویت شده تدوین نمودند، ایرانیان زیادی بودند که در زمینه های مختلف علمی سرآمد بودند و شعر و نثر را به زبان عربی می سرودند و درعلوم زبان عربی مانند صرف و نحو و بلاغت و...کتاب تالیف کردند. اما در بخش ادبیات، ادبیات عربی و فارسی موضوع و اسلوب را از یکدیگر گرفتند و زبان فارسی به ادبـیات عرب عمق معنا و جمال تصویر و عمق حکمت و گسترش افق دید بخشید و ادبیات عرب نیز به ادبیات فارسی عروض و بدیع و گرایش دینی و فکری داد. شایان ذکراست که گرایش ترجمه از فارسی، یکی از قوی ترین جریان هایی بود که فرهنگ عربی -اسلامی را غنا بخشیده بود و به این خاطر دلایل زیادی وجود دارد که بارزترین آن نفوذ سیاسی ایرانیان در دولت عباسی و به تبع آن آمیختگی نژادی - زبانی و فرهنگی – اجتماعی میان عربها و ایرانیان بود که میان عرب ها و هیچ ملت مسلمان دیگری وجود نداشت. کلید واژه ها: اعراب – ایرانیان – ادبیات - زبان عربی - زبان فارسی - تاثیر – تاثر

این پژوهش یکی از مسائل مهم نقد ادبیات معاصر یعنی معادل موضوعی را مورد بررسی قرار می دهد، مسئله ای که نخستین بار در آثار نویسند? انگلیسی توماس إلیوت مطرح شد. پژوهشگر در این پژوهش به واکاوی نظری? معادل موضوعی از رهگذر بیان مفهوم آن در نقد ادبی معاصر و وجود یا عدم آن در نقد ادبی قدیم می پردازد. وی افزون بر این، از نظر تطبیقی این نظریه را بر شعر دکتر زهران جبر که تجربه­های شعری وی از لذت زیبایی شناسی، خلّاقیّت هنری، عمق تصاویر و مهارت در تعبیر سرشار است، پیاده کرده است. بنابراین این شعر، میدانی برای اشتراک­های عینی شاعر بوده که در آن دغدغه­های ذهنی و تجربه­های احساسی را برای گریز از بیان احساسات خود به صورت آشکار، تبدیل کرده است. هدف از این جستار تبیین معادل موضوعی در شعر دکتر زهران و چگونگی کاربست آن توسط شاعر به صورت عنصری الهام بخش است که به واسط? آن از بیان آشکار و مستقیم فاصله گرفته و به ایما و اشاره روی آورده است. این پژوهش یکی از مسائل مهم نقد ادبیات معاصر یعنی معادل موضوعی را مورد بررسی قرار می دهد، مسئله ای که نخستین بار در آثار نویسند? انگلیسی توماس إلیوت مطرح شد. پژوهشگر در این پژوهش به واکاوی نظری? معادل موضوعی از رهگذر بیان مفهوم آن در نقد ادبی معاصر و وجود یا عدم آن در نقد ادبی قدیم می پردازد. وی افزون بر این، از نظر تطبیقی این نظریه را بر شعر دکتر زهران جبر که تجربه­های شعری وی از لذت زیبایی شناسی، خلّاقیّت هنری، عمق تصاویر و مهارت در تعبیر سرشار است، پیاده کرده است. بنابراین این شعر، میدانی برای اشتراک­های عینی شاعر بوده که در آن دغدغه­های ذهنی و تجربه­های احساسی را برای گریز از بیان احساسات خود به صورت آشکار، تبدیل کرده است. هدف از این جستار تبیین معادل موضوعی در شعر دکتر زهران و چگونگی کاربست آن توسط شاعر به صورت عنصری الهام بخش است که به واسط? آن از بیان آشکار و مستقیم فاصله گرفته و به ایما و اشاره روی آورده است.   

ایرج پزشک­زاد از نامدارترین نویسندگان رمان طنز در ایران است؛ به‌ گونه‌ای که بسیاری از نویسندگان در این سبک از شیوه‌ی رمان‌نویسی او پیروی می­کنند. مهم­ترین اثر پزشک­زاد رمان معروف دایی جان ناپلئون است که ناصر تقوایی بر اساس آن فیلمی ساخته است. هدف این پژوهش بررسی شیوه‌ها و شگردهای شخصیت‌پردازی، تقسیم­بندی این شخصیت­ها از نظر میزان ابله‌نمایی بر مبنای رفتار و اطوار شخصیت­ها در رمان دایی جان ناپلئون است.   

شاهنامه اثر گرانسنگ فرزانه‌ی طوس، حکیم ابوالقاسم فردوسی، شاعر پرآوازه ایران‌زمین در قرن چهارم هجری است. شاهنامه یکی از مهم‌ترین آثار حماسی جهان است و به سه دوره‌ی اسطوره‌ای، پهلوانی و تاریخی تقسیم می‌شود. پژوهش ‌ما با عنوان بررسی رویکرد مقاومتی ایرانیان در برابر دشمنان خارجی در شاهنامه فردوسی که از دوره پادشاهی کیومرث و پیشدادیان شروع می‌شود و تا پایان دوره کیخسرو از پادشاهان کیانی ادامه دارد، در دوره اسطوره‌ای و پهلوانی قرارگرفته است. در این دوران ایرانیان با چند نوع جنگ خارجی با بیگانگان سروکار دارند 1- جنگ با دیوان که در دوران‌های پادشاهی کیومرث، هوشنگ و طهمورث و کیکاووس و کیخسرو اتفاق می‌افتد. 2- نبرد با موجودات افسانه‌ای و هفت‌خانی که بیشتر در دوران پادشاهی کیکاووس اتفاق می‌افتد. 3- نبرد با تورانیان که جزو بیشترین نبردها می‌باشد از دوران پادشاهی فریدون آغاز می‌شود. در این دوره ایرج ناجوانمردانه توسط برادرانش سلم و تور کشته می‌شود و فریدون به کین خواهی از مرگ ایرج، با فرماندهی منوچهر از نوادگان ایرج، با سلم و تور می‌جنگد و آنان را به قتل می‌رساند. پس از این دوران تورانیان در نبردهای خود نقش مهاجم را دارند و نقش ایرانیان دفاعی و کین خواهانه است تنها در دو نبرد در دوران پادشاهی کیکاووس، که پادشاهی خودکامه بود و به‌منظور توسعه قلمرو خود به مازندران و هاماوران حمله می‌کند، ایرانیان نقشی مهاجم را دارند. و دوران پادشاهی کیکاووس که سیاوش فرزند او ناجوانمردانه توسط افراسیاب کشته می‌شود، دوباره ایرانیان به کین خواهی از مرگ سیاوش با تورانیان می جنگند و این نبردهای خونین تا پایان دوران پادشاهی کیخسرو ادامه دارد .کیخسرو به کین خواهی از مرگ پدرش سیاوش در نبرد بزرگ با افراسیاب نیای خود می‌جنگد و موفق می‌شود که او را به قتل برساند و به نبردهای خونین بین ایرانیان و تورانیان پایان دهد.   واژگان کلیدی: شاهنامه، دشمنان خارجی، ایرانیان، مقاومت و پایداری      

از انحراف در ادبیات، شکوفایی و تکامل تدریجی آن است».   

اختلاف زیادی در بین امت اسلامی   در اینکه اهل بیت پیامبر مشتمل بر چه کسانی است مطرح شده   از جمله اینکه آیا همسران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) جزء اهل بیت هستند یا خیر؟ در این کتاب مباحث مختلفی به نقل از بزرگان اهل سنت مطرح شده است. و نهایتا نظریه شیعه به اثبات رسیده است. واژه اهل بیت در روایات، در چند معنای مختلف به کار رفته است و در ادبیات شیعی، برای امام علی (علیه السلام)، حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)، امام حسن (علیه السلام)، امام حسین (علیه السلام) و نُه امام معصوم از فرزندان امام حسین (علیه السلام) استفاده می‌شود. در آیه تطهیر تعبیر اهل البیت به کار رفته و بر پاکی و طهارت آن‌ها تصریح شده است. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز در احادیثی مانند حدیث سفینه و حدیث ثقلین از جایگاه والای اهل بیت در دین اسلام سخن گفته است. بنابر اعتقاد شیعه اهل بیت دارای مقام عصمت هستند و از نظر تقوا و دیگر فضیلت‌ها از همه اصحاب پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) برترند مودت اهل بیت (علیهم السلام) بر مسلمانان واجب است و ولایت و رهبری   

   جامعه باهر آنچه و هر آنکس که در آن وجود دارد ، مصدری غنی است   که شاعر از آن ماده شعر خویش را وام می گیرد و به هر اندازه که شاعر در به تصویر در آوردن زندگی مردم صادق باشد، شعر او در میان مردم زنده باقی می ماند؛ زیرا شعری است که با زبان حالشان سخن می گوید و از احساسات و عواطف آنها پرده   بر می دارد و به احساسات قلبی آنها می رسد به طوری که عقل هایشان آن را می فهمند و گوش هایشان با آن انس می گیرند. واین همان چیزی است که پیروان روش اجتماعی در واکاوی   ادبیات به آن توجه دارند و معتقدند که یک اثر ابداعی شکوه و زیبایی خویش را تنها از زیبایی موضوع یا هدف یا عناصر هنری آن الهام نمی گیرد، بلکه ارزش آن را از تنها ژرفای راستی بیان مرتبط با اندوه مردم و همذات پنداری با آرزوها و غم هایشان   الهام می گیرد.با توجه به اهمیت شهر در بیان رویدادهای اجتماعی و تثبیت ارزش ها و فضایل، این پژوهش درصدد است به واکاوی این بعد از شعر معاصر عربی با نام (بعد اجتماعی شعر معاصر عربی مطالعه موردی شعرای احیاگر) بپردازد.

لوسین گلدمن یکی از ناقدان برجسته، شیوه‌ای جدید به   نام ساخت‌گرایی تکوینی معرفی کرد که در عین پرداختن به محتوای اثر از صورت آن نیز غافل نمی‌ماند و درصدد تبیین فضا و ساختار ادبی – اجتماعی است که اثر در آن شکل گرفته است. این پژوهش توصیفی- تحلیلی، رمان«ولی الطاهریرفع یدیه بالدعاء»   نوشته الطاهر وطار را به­ روش جامعه­شناسی ادبی گلدمن مورد بررسی قرار داده است و بر آن است تا با تحلیل رمان مذکور افکار و عقاید نویسنده را بیان کند و نشان دهد که ساختار جامعه عرب و حوادث و اتفاقات ناگواری که برای آن رخ می‌‌دهد چگونه ذهن نویسنده را به خود مشغول ساخته و نیز بر آن است که نقش محیط را در شکل­گیری ساختارهای ذهنی نویسنده مشخص سازد. در این جستار، در دو مرحل? دریافت (براساس تحلیل شخصیت­ها) و تشریح (براساس تحلیل جامعه) به بررسی رمان مذکور پرداخته شده است. یافته­ها نشان می­دهد که نویسنده در این رمان دو واقعه مهم را برمی شمرد، نخست موج تاریکی و سیاهی است که مناطق عرب نشین را پوشانده است و دوم بازگشت نور به آن مناطق و تغییراتی که به همراه آن رخ می‌دهد- است. از مهم‌ترین این حوادث اتمام ذخایر نفت منطقه عربی و سایر اتفاقات مهم جهان عرب است. نویسنده در این رمان فشار شرایط عملی و اوضاع عراق و جهان عرب و اسلام را مطرح می‌سازد. همین مسائل بر ذهن و شیوه روایت نویسنده تاثیر گذار است و در گفتگوهای پراکنده‌ای که او در این باره دارد می‌توان تاثیر گذاری این حوادث را مشاهده نمود. این دو واقعه عناصر و محتوای اصلی رمان را به خود اختصاص داده است زیرا همه چیز اعم از ظاهر شخصیت‌ها، ساختار روایی، بازه زمانی و چشم انداز تحریک کننده نوشتن را ایجاد می‌کنند. از اهدافی که نویسنده در این رمان درصدد آن است، توصیف طنز آمیز وضعیت کشورهای عربی در دوره معاصر و بیان مسائل و مشکلات اجتماعی موجود در آنها است. کلید واژه‌ها: جامعه‌شناسی ادبی، لوسین گلدمن، رمان« ولی الطاهریرفع یدیه بالدعاء»، الطاهروطار، جهان عرب.   

   چکیده: پژوهش حاضر به منظور پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مترجمی عربی، معطوف به نقش زنان دررمان های کشورهای عربی و سیرتحولات آن، با تمرکز بر ترجمه مقاله «الاسهام النسوی فی الروایه العربیه»، با روش ارتباطى )عربى-فارسى(   انجام گردید.    به طور کلی رمان را می توان یکی از محصولات ادبی دوران مدرن دانست که به دنبال تماس جهان عرب با کشورهای صنعتی در قرن نوزددهم پدید آمد و دارای کارکردهای متفاوت در جوامع می باشد.جوامع عرب نیز به ویژه دردوران معاصر تحت تاثیر این هنر قرارگرفته ونویسندگان   مشهوری به این عرصه پا نهاده اند.این اثر نیزدرابتدا به سیر   پیدایش وتحولات رمان   در اقصی نقاط بلاد عربی پرداخته وعوامل رشد وتوسعه آن رابررسی نموده است. عواملی که در نتیجه شرایط اجتماعی ,اقتصادی وفرهنگی خاصی که هر کشور عربی داردزمان پاسخ گویی آنان به این نیاز نیز متفاوت بوده است در ادامه به نقش زنان در رمان عربی پرداخته است وبه چرایی کمرنگ بودن نقش آنان درابتدای مسیر پاسخ داده است.   نویسنده معتقد است سختی های جنسیتی مهم ترین عامل در سر راه رمان زنان است زیرا که حاملان قلم همواره هم درپی حمل میراث مردانه ای بوده اند که به زن بانگاهی برتر گرایانه نگریسته اند.در ادامه موضوعات مورد علاقه نویسندگان زن را در هر دوره ای رابیان نموده است به گونه ای که باگذرزمان از نظر فکری وهنری پخته تر شده اند. چنانچه از نگاه این نویسنده، مهم ترین ویژگی رمان زنان در برهه ای از زمان، پرداختن به رویدادهای زندگی شخصی و بحث از محدودیت هایشان بوده است اماسیر تحولی رمان زنان را   در عبور از این مرحله می داند و اظهار می دارد که آثار زنان در گذر زمان تا سطح ادبیات رفیع، پیش رفته و مرزهای جنسیتی را کنارنهاده است. در پایان، نویسنده ضمن این که تفاوت نگاه مردان وزنان نسبت به موضوعات انتخابی آنان رابازگو می کند؛ با اشاره به شماری از زنان رمان نویس عرب، زنان را در این عرصه به شراره های برافروخته ای تشبیه می کندکه با آثارشان فکر رابهره مند و روح را سعادتمند می سازند.       کلیدواژه­ها :      الاسهام النسوی، رمان زنانه ،   ایمان القاضی

   یادگیری زبان عربی همواره مورد توجه قرار دارد اما متاسفانه بیشتر اوقات فرایند یادگیری با مشکلاتی همراه است و گاها این آموزش ثمره­ای قابل قبولی را به همراه ندارد، علت این امر عدم توجه به هدف متعلم از یادگرفتن این زبان است؛ به طوری که منهج و فرآیند یادگیری شخصی که هدف او مسائل دینی است بسیار متفاوتتر از شخصی است که مسائل گردشگری و زیارتی را در نظر دارد و همچنین معلمی که فرآیند آموزش را بر عهده دارد باید از روش­های مفید و کاربردی استفاده کند تا فرآیند آموزش لذت بخش و در اسرع وقت ممکن و مفید صورت گیرد.

ادبیات فولکلور هر جامعه‌ای، بسیاری از واقعیت‌های فرهنگی، باورهای اجتماعی و ذهنیت نهادینه‌شده آن جامعه را نمایان می‌کند. ضرب‌المثل‌ها بخشی از ادبیات شفاهی است که می‌توان در لابلای آن، قوانین و هنجارهای یک اجتماع را درک کرد. افزون براین، خانواده به عنوان اولین و کوچکترین اجتماع، ساختار و نظام خاصی دارد که بخشی از آن در قالب ضرب‌المثل‌ها بازتاب پیدا کرده‌است. ضرب‌المثل‌های عربی نیز از این حیث مستثنی نیستند و از نحوه زندگی آن‌ها سرچشمه گرفته و با مردم پیوندی ناگسستنی دارد.   نوشتار حاضر بر آن است تا با رویکردی توصیفی-تحلیلی رویکردهای نظام‌شناختی خانواده را در ضرب‌المثل‌های عربی بررسی کند و براساس ضرب‌المثل‌های عربی، ذهنیت و فرهنگ مردمان عرب را نسبت به خانواده نشان دهد. دستاورد پژوهش بیانگر آن است که علی‌رغم وجود معدود ضرب‌المثل‌هایی که رویکرد مثبت به جنسیت زنان دارند، ذهنیت غالب   در میان مردمان عرب، بیانگر باورهای نادرست جنسی در مورد زنان است این بخش از ادبیات فولکلور عربی جنسیت‌زده است و بیشتر ضرب‌المثل‌هایی که در ارتباط با زنان وجود دارد بیانگر تحقیر، تبعیض جنسیتی و ناچیز شمردن زنان است. در این نگاه، کم‌خردی، انفعال، خمودگی، ضعیف بودن و بی‌وفایی مشخصه‌های اصلی زنان است و در مقابل صفاتی همچون قوی بودن، رازداری، شهامت، دانایی و رزم‌آوری شاخص‌های مردان است و زنان از آن بهره‌ای ندارند. افزون براین، معدود ضرب‌المثل‌هایی نیز زنان را در جایگاه مثبت قرار داده‌است. روحیه همسایه‌دوستی، توجه به فرزند پسر، مهمان‌نوازی و . . .   از دیگر رویکردهای نظام خانواده در ضرب‌المثل‌های عربی است. کلیدواژه‌ها:   خانواده، فولکلور، ضرب‌المثل عربی.   

  «عائشه تیمور» و «پروین اعتصامی»، از جمله شاعران معاصر ادبیات عربی و فارسی هستندکه اشعار آنها بازتابی از آرمان‌های فردی و اجتماعی است و شعر اجتماعی این دو بیشتر بر تشریح اوضاع و احوال محیطی، فرهنگی و اجتماعی مبتنی است. یافته های اصلی این پژوهش حاکی از این است که تجربه شعری،آشنایی با حکمت و مضامین اخلاقی و بهره گیری از آموزه های دینی در شعر این دو شاعر بسیار گسترده است و این را میتوان نقطه ی اشتراک شعر این دو شاعر به شمار آورد. عائشه و پروین مسائل اجتماعی و فرهنگی عصر خویش را با دقت و ظرافت خاصی در شعرشان منعکس کرده‌اند اما نوع نگرش این دو شاعر به مسائل اجتماعی دارای تفاوت‌هایی عمیق است. پروین نسبت به شاعر مشهور مصری از فضای اجتماعی و فرهنگی عصرش برای بیان مقاصد تعلیمی بیشتر متاثر بوده است. استفاده از مضامین عمیق اجتماعی –سیاسی در شعر عائشه تیمور نسبت به پروین اعتصامی کم رنگتر جلوه می کند و این شاعر مصری برای انعکاس این مسائل از شیوه های خاصی بهره می گیرد که با شیوه های بیان پروین متفاوت است .پروین به طور مستقیم و روشن مفاهیم و مشکلات اجتماعی را نقل می‌کند اما عائشه به صورت مبهم و سربسته سخن می‌گوید. در این نوشتار اعتقاد بر این است که اگرچه در برخی موارد، میان شعر «عائشه» و «پروین» تشابهاتی وجود دارد، اما این تشابهات از باب تجربه ی شعری و توارد خاطر بوده و ریشه ی برخی از این مضامین اخلاقی و اجتماعی، در فرهنگ و جامعه ی اسلامی نیز وجود دارد. مضامین اجتماعی که هریک از آنها در شعرشان منعکس کرده اند نتیجه ی محیط و شرایط خاصی بوده که این دو شاعر در آن می زیسته اند. این پژوهش بر آن است تا بر اساس چار چوب های ادبیات تطبیقی مکتب آمریکایی مضامین اجتماعی و اخلاقی برجسته را در اشعار این دو شاعر بیان کند و   به بررسی و تحلیل جنبه های مشترک و متفاوت   این مضامین   در شعر «عائشه تیمور» و «پروین اعتصامی» بپردازد تا مخاطبان از ویژگی های مضامین اجتماعی و اخلاقی شعر این دو شاعر شناخت کافی پیدا کنند و زمینه­ای برای دانشجویان جهت پرداختن به موضوعات جدید در حیطه­ی ادبیات تطبیقی ایجاد کند.   واژگان کلیدی: ادبیّات تطبیقی، شعر معاصر، مضامین اخلاقی و اجتماعی، عائشه تیمور، پروین اعتصامی.  

هانی اسماعیل رمضان محقق معاصر مصری در زمینه آموزش زبان عربی تالیفاتی دارد از جمله آنها کتاب «معاییر مهارات اللغه العربیه للناطقین بغیرها»   می باشد. وی در این کتاب نظرات چندین مولف را درباره مهارت های آموزش زبان عربی یعنی مهارت شنیدن، سخن گفتن خواندن و نوشتن را به ترتیب و به شکل طبقه بندی شده در چهار فصل جمع آوری کرده است که در هر فصل به یک مهارت پرداخته پس از تعریف آن مهارت« عوامل ضعف و مشکلات و دشواری های آنرا بررسی کرده است و برای بهبود هریک از آن مهارت ها راهکارهایی را ارائه داده است. مترجم مقدمه کتاب، فصل سوم و فصل چهارم کتاب یعنی مهارت خواندن و مهارت نوشتن را ترجمه کرده است. شایان ذکر است آگاهی از این مهارت ها و روش های تقویت آنها می‌تواند به علاقمندان یادگیری زبان عربی، دانشجویان این رشته، طلاب حوزوی و...کمک کند.   

هانی اسماعیل رمضان محقق معاصر مصری در زمینه آموزش زبان عربی تالیفاتی دارد از جمله آنها کتاب «معاییر مهارات اللغه العربیه للناطقین بغیرها»   می باشد. وی در این کتاب نظرات چندین مولف را درباره مهارت های آموزش زبان عربی یعنی مهارت شنیدن، سخن گفتن خواندن و نوشتن را به ترتیب و به شکل طبقه بندی شده در چهار فصل جمع آوری کرده است که در هر فصل به یک مهارت پرداخته شده، آن مهارت   تعریف شده،عوامل ضعف و مشکلات و سختی های آن‌ بررسی شده و روش های بهبود هریک از آنها ارائه شده است. پژوهشگر مقدمه کتاب، فصل سوم و فصل چهارم کتاب یعنی مهارت خواندن و مهارت نوشتن را ترجمه کرده است. آگاهی از این مهارت ها و روش های بهبود هر یک از آنها می‌تواند به علاقمندان یادگیری زبان عربی، دانشجویان این رشته، طلاب حوزوی و...کمک کند.   

   ربعی المدهون یکی از برجسته ترین نویسندگان فلسطینی در عصر حاضر است که موضوعات داستانی بسیار متنوعی دارد. رمان «مصائرکونشرتو الهولوست و النکبه» وی، یکی از برجسته ترین رمان های عربی در چندسال اخیر است. المدهون در رمانش «مصائرکونشرتو الهولوکوست والنکبه » که برنده جایزه ی بوکر   عربی در سال ???? شد، از رنج و مهاجرت فلسطینی ها پس از شکل گیری اسرائیل سخن می گوید که از وطن و سرزمینشان دور افتاده اند، المدهون به دلیل اهمیت بسیار معضلات و پدیده های موجود در جامعه، به توصیف و تحلیل این مسائل در خلال داستانش پرداخته است. از جمله ویژگی های رمان، حسن توجه نویسنده، به شخصیت پردازی است؛ رمان "مصائر" کونشرتو الهولوکوست والنکبه در دو ساحت انواع شیوه های شخصیت پردازی وشخصیت ها مورد بررسی قرار داده است و از مهمترین نتایج این   پژوهش آن است که شخصیت های رمان مصائر، دچارنوعی بحران ودوگانگی هویت و ناسازگاری با محیط شده اند. شخصیت اصلی رمان مصائر(ولید احمد الدهمان) روزنامه نگار فلسطینی – بریتانیایی، و صاحب رویای همزیستی با کنار گذاشتن جنگ و افراط گرایی از طرف یهودیان و فلسطینیان است. فلسطینیانی که به سرزمین مادری خود که اکنون به جای آنها مردمان دیگری در سرزمین شان سکونت دارند، برگشته اند. حوادث فاجعه بار شکست (النکبه)   بر همه نسل های فلسطینیان و حتی آنانی که بعدها در سرزمین های دیگر به دنیا آمدند، تاثیرگذار بوده است و اکثر آنان دچار بحران های هویتی شده اند.      کلید واژه ها: رمان عربی، مصائر کونشرتو الهولوکوست والنکبه، ربعی المدهون

   آثار ادبی همانند آیینه‌ای افزون بر بازتاب افکار و اندیشه‌های خالقان آن، بیانگر سیر   تحولات سیاسی و اجتماعی نیز هستند و این امر نشان می‌دهد که پیوند متقابل ادبیات و اجتماع، اتفاقی ناگزیر است، البته این رویداد، تنها مختص ادبیات نیست و پیوند میان جامعه و دیگر هنرها نیز   همواره مشاهده می‌شود. شعر معاصر فارسی و عربی نیز ارتباط فراوانی با تحولات سیاسی و اجتماعی دارد. عارف قزوینی و توفیق امین زیاد دو   شاعر شاخص دوران معاصر هستند که با نگاهی از سرتعهد و تاثرات اجتماعی به تحولات پیرامونشان نگریسته‌اند. از این‌رو، پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر سروده‌های دو شاعر نام‌برده، بر آن است تا لایه‌های اجتماعی و سیاسی را در اشعار آنان بررسی و تحلیل کند. دستاور پژوهش بیانگر آن است که شعر   عارف قزوینی نسبت به   توفیق امین زیاد از جنبه اجتماعی بیشتری برخوردار است، وی با زبانی ساده و به دور از تکلّف، رسانه طبقات فرودست جامعه شده و دردهای آنان را بازتاب داده‌ و در بسیاری از موارد نیز با چاشنی تصنیف، از تلخی این دردها کاسته‌است. البّته وی از تحولات سیاسی نیز بی خبر نبوده و دلبستگی وی به تحولات مشروطه در اشعارش مشخص است. شعر توفیق امین زیاد، بیشتر تحت تاثیر   اشغالگری رزیم صهیونیستی است و در کنار همبستگی با مردمان آواره فلسطین به این تحولات اشاراتی دارد. عارف قزوینی و توفیق امین زیاد شاعرانی معترض هستند، گاهی   اعتراض‌های عارف قزوینی تند و تیز و گزنده می‌شود و اغلب ارکان اجتماعی و سیاسی را در برمی‌گیرد.

  دفاع از پایان نامه با موضوع ترجمه عربی، کتاب بچه های خوب برای خوب جلد (?)مرزبان نامه نوشته مهدی آذری یزدی .

چکیده ادبیات تطبیقی­ یکی از مهمترین دانش­هایی است­ که ادبیات ملل مختلف را به هم پیوند می­دهد. با وجود اختلاف زبانی بین شاعران، گاه از لحاظ سبک و محتوای آثار اشتراکاتی باهم دارند. از آن­جایی­ که شاعران منعکس کننده­ی وقایع زمان خود هستند، در اندیشه و ساختار شعری اشتراکات زیادی با هم دارند. مکتب آمریکایی به بررسی شباهت­ها و تفاوت­های بین آثار ملل مختلف می­پردازد؛ لذا در این جستار نگارنده کوشیده است تا براساس همین مکتب و با تلاقی فکر و اندیشه ی دو شاعر، وجوه اشتراکات و افتراقات محتوا و قصاید آن ها را مورد بحث و بررسی قرار دهد.    بررسی تطبیقی قصاید این دو شاعر نشان از آن دارد که مضامین مشترک سیاسی و اجتماعی چون وطن، آزادی، مبارزه با بیگانگان واعتراض به برخی قوانین و مضامین ادبی چون مدح، وصف، رثا وعتاب وجود­دارد. و هر کدام تلاش کرده­اند، این مضامین را در قالب قصیده و موسیقی متناسب با این مفاهیم با زبان هنری بیان کنند. هرچند که از لحاظ مضامین به کار رفته در قصاید دو شاعر اشتراکاتی وجود دارد ولی مضامین به کار رفته در قصاید بهار گستره­ی وسیعی را به خود اختصاص داده است و کمتر موضوع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی وجود دارد که بهار به آن نپرداخته باشد؛ حال آن­که حجم بالای مضامین   به کار رفته در قصاید راشد حسین مربوط به اندیشه­های مقاومتی است و تنوع مضامین در قصاید وی حجم کمتری دارد. از لحاظ ساختار، شعر بهار به دلیل کاربرد تشبیهات و استعارات متنوع، هنری­تر از قصاید راشد حسین است. حجم بالای بهره­گیری بهار از انواع موسیقی در قصایدش، شعر اورا موسیقیایی­تر کرده است و در حیطه­ی صنایع بدیعی غنی­تر از قصاید راشد حسین می­باشد. کلید واژه ها: بررسی تطبیقی، قصاید، ملک الشعرای بهار، راشد حسین.

یلاالالاعال