عزت نفس از مفاهیم مهم در حوزه اخلاق، روان‌شناسی و مطالعات میان‌رشته‌ای علوم انسانی و اسلامی است و نقش اساسی در رشد معنوی، اخلاقی و اجتماعی انسان دارد. در نگاه اسلامی، عزت حقیقی برخاسته از ارتباط انسان با خداوند، شناخت جایگاه کرامت انسانی، ایمان، تقوا و تزکیه نفس است. قرآن کریم به عنوان مهم‌ترین منبع معرفتی و اخلاقی مسلمانان، با تاکید بر کرامت انسان، پرهیز از ذلت، تهذیب نفس و وابستگی عزت به خداوند، الگویی بنیادین برای فهم و تقویت عزت نفس ارائه می‌دهد. از سوی دیگر، متون عرفانی فارسی نیز با تکیه بر مفاهیمی چون معرفت نفس، بندگی، فنا، عشق الهی، رهایی از نفس اماره و صفای قلب، به تبیین ابعاد معنوی و تربیتی عزت نفس پرداخته‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی مفهوم عزت نفس در قرآن کریم و تطبیق آن با متون عرفانی منتخب، به‌ویژه آثار خواجه عبدالله انصاری، عطار نیشابوری و ابوسعید ابوالخیر، انجام شده است. انتخاب این سه عارف به دلیل جایگاه برجسته آنان در سنت عرفان اسلامی ـ ایرانی، توجه ویژه آنان به سلوک درونی، تهذیب نفس و رابطه انسان با خداوند، و بازتاب گسترده مفاهیم اخلاقی و عرفانی در آثار آنان است.روش پژوهش، کتابخانه‌ای و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تحلیلی ـ تطبیقی است. در این روش، ابتدا آیات مرتبط با عزت، کرامت انسانی، تزکیه نفس، ایمان، تقوا و ذلت استخراج و تحلیل می‌شود؛ سپس مفاهیم مرتبط در آثار عرفانی منتخب بررسی می‌گردد. در نهایت و در فصل پایانی مفاهیم استخراج شده از آموزه‌های قرآنی و متون عرفانی در تطبیق داده می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عزت نفس در قرآن بر پایه عبودیت، ایمان، تقوا، کرامت الهی انسان و دوری از وابستگی‌های ذلت‌آور شکل می‌گیرد. در متون عرفانی نیز همین معنا با زبانی سلوکی و تجربی، در قالب مفاهیمی چون بندگی، فنا، عشق الهی، صفای قلب و رهایی از خودپرستی بازتاب یافته است. بنابراین، میان دیدگاه قرآن و متون عرفانی در اصل وابستگی عزت حقیقی به خداوند اشتراک بنیادین وجود دارد؛ هرچند قرآن بیشتر بر مبانی هدایتی و تشریعی تاکید دارد و متون عرفانی بیشتر به تجربه درونی و سلوک عملی انسان می‌پردازند. این پژوهش در پنج فصل تنظیم شده و می‌کوشد تصویری منسجم از مبانی قرآنی و عرفانی عزت نفس و راه‌های تقویت آن ارائه دهد.واژگان کلیدی: عزت نفس، قرآن، کرامت انسانی، تزکیه نفس، عرفان اسلامی، خواجه عبدالله انصاری، عطار نیشابوری، ابوسعید ابوالخیر.